«

»

Δεκ 18

Πως το Σύστημα και η ΝΤΠ προωθούν τα «πετυχημένα» δικά τους παιδιά. Μέρος 3ο.

Ο πρώτος καθηγητής της Ψυχιατρικής έρχεται στην Πάτρα.

Η περίπτωση του Πέτρου Χαρτοκόλλη αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα προώθησης εκ των ενόντων και εξ ιδίων.

Dr Πέτρος Χαρτοκόλλης

Ο Πέτρος Χαρτοκόλλης ήταν το 1973 ο «Έλληνας» associate professor της Ψυχιατρικής από όσο ενθυμούμαι και δίδασκε στο πολύ γνωστό Menninger School  της Ψυχιατρικής. Το γεγονός ότι ήταν Έλληνας αποτελούσε την πιο ελκυστική περίπτωση για μένα. Θα είχα μέσα στο απόλυτα ξένο πανεπιστημιακό τοπίο αλλά και στο χαμένο μέσα στο πουθενά Τopeka του Κάνσας έναν άνθρωπο «δικό μου» να αλλάζουμε απόψεις και να με συμβουλεύει πώς να κινηθώ και πώς να πετύχω τις καλλίτερες σε ποιότητα ψυχιατρικές προδιαγραφές. Ανέκαθεν είχα αποφασίσει πως ό,τι ειδικότητα να επέλεγα μόνο στις ΗΠΑ θα πήγαινα για μετεκπαίδευση. Ήταν εκ των «ων ουκ άνευ». Τελεία και παύλα.

Το Menninegr School of Psychiatry[1] για να με επιλέξει ζήτησε κάτι που στις άλλες σχολές και νοσοκομεία που επικοινωνούσα δι’ αλληλογραφίας δεν είδα να το απαιτούν. Τους αρκούσε το άμεσο Interview. Αυτοί του Menninger απαιτούσαν λεπτομερές βιογραφικό στα αγγλικά. Όπερ και εγένετο. Έγγραψα ακόμη και σε ποια κλινική ιδιωτική γεννήθηκα… Έχοντας μικτή πολιτισμική κουλτούρα ελληνοαμερικανική από την πλευρά της μητέρας, ήξερα ότι δεν ξεγελιούνται οι Αμερικάνοι με ψέματα και φαντασιώσεις και στημένα βιογραφικά όπως στην Ελλάδα. Όσα θα έγραφα όφειλαν να είναι ξεκάθαρα και πραγματικά και αυτά που γράφεις εκτιμούνται χωρίς να πηγαίνει το μυαλό τους στην καχυποψία και τον δόλο. Όχι ότι είναι κουτόφραγκοι, αλλά έτσι το έχει η κουλτούρα τους. Δίνουν βάση σε ό,τι λες και γράφεις. Αν σε πιάσουν όμως λανθάνοντα και ασυνεπή, χάθηκες. Όταν το έστειλα, όχι χωρίς κάποια αγωνία, περίμενα την απάντηση και απόλυτοι στη συνέπειά τους, οι γραμματείς και το staff (ιατρικό προσωπικό) της κλινικής μου απάντησαν παραμονές του ταξιδιού μου θετικά. Η χαρά μου μεγάλη. Είχα κι άλλες δυο προσφορές αλλά ο στόχος μου ήταν το Κάνσας. Μου έλεγαν πόσο απομονωμένο μέρος είναι η Topeka, το κρύο που κάνει το χειμώνα, τίποτα εγώ, τίποτα. Είχα βάλει γερά πλώρη για το Κάνσας. Φτάνω 1 ή 2 Ιουλίου του 1973 στο αεροδρόμιο Κέννεντυ της Νέας Υόρκης. Πάω στο γκισέ για να βγάλω εισιτήρια για το Κάνσας. Η πρώτη σφαλιάρα 200 δολάρια το  two way ticket (Μετ’ επιστροφής). Στην Ελλάδα μέχρι την περίοδο της εισόδου στην ευρωπαϊκή ένωση επικρατούσε όσοι θυμούνται το πιο αυστηρό σύστημα Capital control. 300 $ ήταν το όριο. Μην ξεχνάμε ότι το 1973 είχαμε στην Ελλάδα, χούντα. Η πατρίδα μας βρισκόταν κάτω από το άγος μιας στρατιωτικής δικτατορίας η οποία υποσχόταν στην πάντα ασταθή και ρευστή πολιτικά κατάσταση σταθερότητα, ησυχία, τάξη και ασφάλεια κάτω από τον θόρυβο των ερπυστριών των τανκς του Παττακού, του Μακαρέζου και του Παπαδόπουλου φυσικά.

Ήδη από τα φοιτητικά χρόνια είχα προειδοποιήσεις από τους συναδέλφους ότι παρακολουθούμαι γιατί είμαι αθυρόστομος και εκφράζομαι απρόσεκτα εναντίον της χούντας. Ιδίως απ’ την εποχή που δίναμε με τον Συνάδελφο Δημήτρη Καραμπελόπουλο νυν παιδίατρο την «ΚΡΙΤΙΚΗ του Συντάγματος υπό το Φως του ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΥ» μια κριτική καταπέλτης στο άθλιο ΣΥΝΤΑΓΜΑ που ο Παπαδόπουλος επέβαλε στους Έλληνες κι αυτοί περιδεείς και τρομοκρατημένοι το ψήφισαν σε ποσοστό 93%. Εξ αιτίας της ΚΡΙΤΙΚΗΣ που μοίραζα στην Αθήνα και Πάτρα είχα συλληφθεί από τον ασφαλίτη Αδαμόπουλο (ζει ακόμη)και η αστυνομία ήρθε στο σπίτι και αφού έψαξε ό,τι ντουλάπια, συρτάρια και βαλίτσες υπήρχαν, μου κατάσχεσαν κάμποσα τεύχη «της ΚΡΙΤΙΚΗΣ του Συντάγματος», το ανεπανάληπτο εκείνο τευχίδιο-καταπέλτης ενάντια στη χούντα του Νικόλα Ψαρουδάκη. Περιέσωσα από αυτό 1-2 τεύχη μέχρι σήμερα.  

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η χούντα θα μου επέτρεπε να φύγω εκτός Ελλάδας. Τελικά δεν συνάντησα εμπόδια, είναι αλήθεια ότι η ΚΡΙΤΙΚΗ του Συντάγματος που έγινε, είχε προσωρινά τουλάχιστον, αφεθεί ελεύθερη από την επιτροπή λογοκρισίας να κυκλοφορεί και να διαδίδεται με την άδεια τους. Πιθανώς να στραβώθηκαν από το Θεό και το επέτρεψαν. Όταν είδαν όμως ότι είχε πέραση στο λαό, τότε ήραν την απόφασή τους και τα μάζευαν αθόρυβα από τα κιόσκια και από τα κεντρικά γραφεία της Χριστιανικής Δημοκρατίας στη Σόλωνος και της υπόλοιπης Ελλάδας. Λίγο αργότερα νομίζω επί Ιωαννίδη, σφράγισαν τα γραφεία και τον Ψαρουδάκη τον έστειλαν εξορία στη Γυάρο.

Εμένα πάντως δεν μου έφεραν εμπόδιο στο να ξενιτευτώ για λόγους σπουδών.

Βρίσκομαι στο αεροδρόμιο και ανακαλύπτω ότι τα χρήματα που είχα σε δολάρια μόλις έφταναν για να κάνω το ταξίδι αλερετούρ Κάνσας-Νέα Υόρκη. Πως θα ζούσα εκεί κάτω; Πόσο νοίκι θα πλήρωνα, θα έφθανε ο μισθός για τα έξοδα; Θα μπορούσα να αγοράσω τρόφιμα και τα απαραίτητα έπιπλα; Σε δύο μήνες θα κατέφθανε η γυναίκα και το πρώτο παιδί μας. Θα την έβγαζα καθαρή με μισθό εφταπλάσιο βέβαια από ό,τι θα έπαιρνα στην Ελλάδα (γύρω στις 3000 δραχμές έπαιρνε ο ειδικευόμενος και 21500 δραχμές ο resident στο Αμέρικα. Θα έφθανε όμως ο μισθός σε σχέση με το κόστος ζωής; Προ του διλήμματος αποφάσισα να απαρνηθώ τη σχολή του φίλου μου του Πέτρου Xαρτοκόλλη και να μείνω στην Νέα Υόρκη όπου διορίστηκα αμέσως στο Dunlap Manhattan State Hospital. Νομίζω ότι ήταν η καλλίτερη επιλογή, χάρις στον δάσκαλό μου Τershakovek και τον ατομικό και ομαδικό ψυχοθεραπευτή και  ψυχαναλυτή Greenbaum γνώρισα το ψυχαναλυτικό Ινστιτούτο της Κaren Horney, επονομαζόμενο American Institute of Psychoanalysis of the Karen Horney Clinic από όπου και αποφοίτησα έξι χρόνια μετά ψυχαναλυτής, το όνειρό μου.

 Επτά χρόνια πέρασαν έκτοτε και επιστρέφοντας στην Ελλάδα άνοιξα ιδιωτικό ιατρείο στην Πάτρα. Ήμουνα μόνος ανάμεσα σε 5 συναδέλφους που με έβλεπαν, ομολογώ, με μισό μάτι. «Τι ψώνιο θα μας βγει τούτος εδώ;» έλεγαν κι αναρωτιούνταν. Πέρασαν χρόνια για να με αποδεχτούν, να με εμπιστευτούν όταν βλεπόμαστε στα διάφορα συνέδρια και τελικά να γίνουμε φίλοι. Αλλά έγινε.

Κάτω από μια ιδιαίτερη συγκυρία κι εύνοια της τύχης,  το 1981 μετά τον θρίαμβο του ΠΑΣΟΚ, εγκαινιάζεται  στο ταχύρρυθμο παράρτημα του Νοσοκομείου Άγιος Ανδρέας η Ψυχιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Πατρών και στράβωσε ο Θεός τους εκλέχτορες και δεν έβγαλαν καθηγητή υποψήφιο από το Αιγινήτειο αλλά ποιον νομίζετε; Τον Πέτρο Χαρτοκόλλη. Έτσι αφού δε πήγε ο Μωάμεθ στο βουνό, ήρθε το βουνό στον Μωάμεθ. Ο Χαρτοκόλλης στην Πάτρα; Ποιος το περίμενε; Τον επισκέφθηκα, γνωριστήκαμε από κοντά, του διηγήθηκα την μικρή αλλά αλησμόνητη περιπέτεια στο αεροδρόμιο Κέννεντυ, και συναποφασίσαμε να συνεργαζόμαστε σαν νέοι και άπειροι από την ελληνική πραγματικότητα σε επίπεδο επιστημονικό. Είχαμε ήδη ξεκινήσει συμμετοχή σε κάποια στρογγυλά τραπέζια όπως μετά από πρόσκληση του Ιατρικού Συλλόγου Πύργου. Θα συμμετείχε πλην του Χαρτοκόλλη η Αύρα ή Σταυρούλα όπως εγώ συνήθιζα να την αποκαλώ Μπεράτη, σύζυγος του καθηγητή της Παιδιατρικής Μπεράτη. «Μανούλα μ’ έφαγες» ο Νίκος Μπεράτης, συγκεκριμένα οι φοιτητές αν καθυστερούσαν να πάρουν πτυχίο, οφειλόταν στην δυσκολία της εξέτασης από τον  Μπεράτη. Μικρός στο  δέμας αλλά βαρύς στις απαιτήσεις του ο Μπεράτης. Με μένα ήταν άκρως φιλικός . Όπως και η γυναίκα του Σταυρούλα την οποία για πρώτη φορά την γνώρισα στο Mount Sinai Hospital όπου έκανα rotation 6 μήνες υπό τον διευθυντή Ηoffman στο Mount Sinai στο Child Psychiatry Ward. Αυτά συμβαίναν γύρω στο, 1976 όταν ήμουν διορισμένος fellow της Παιδοψυχιατρικής στο Saint Vincent Hospital. Εκείνη εκπαιδευόταν στην Ψυχιατρική ή τελείωνε το ντοκτορά της. Προετοιμαζόμενη για πανεπιστημιακή καριέρα. Ελληνίδα αυτή Έλληνας εγώ, τα βρήκαμε και χαρήκαμε με τη γνωριμία. Στο ίδιο Νοσοκομείο δούλευε και ο σύζυγός της Νίκος Μπεράτης στον τομέα της γενετικής, όπου και γνωρίστηκαν. Τα αναφέρω όλα αυτά γιατί έχουν σχέση με όσα θα περιγράψω πιο κάτω.

Η αγαστή συνεργασία Χαρτοκόλλη-Ευαγγελάτου συνεχίσθηκε για τουλάχιστον 2 χρόνια. Ανταλλάσσαμε ακόμη και ασθενείς. Θυμάμαι ένα πολύ σοβαρό περιστατικό μεταιχμιακής διαταραχής της προσωπικότητας που μου εμπιστεύτηκε. Τότε είχα μια φαεινή ιδέα που δυστυχώς κάθε άλλο παρά με βοήθησε. Ενθουσιασμένος διότι είχα τόσο καλή φιλία κι επαφή με τον Πέτρο Χαρτοκόλλη, μέχρι και στα εγκαίνια του Νοσοκομείου Ρίου «Παναγιά η Βοήθεια» και στην τελετή απόθεσης του θεμέλιου λίθου,  με προσκάλεσε. Ενθουσιώδης και θαυμαστής του  εξηντάχρονου Π. Χαρτοκόλλη του πρότεινα μια πολύ συνηθισμένη για το εξωτερικό, άτυπη συνεργασία που θα μπορούσε να γίνει αργότερα τυπική και ό,τι άλλο προέκυπτε. Αν μας παρουσιάζονταν κάποια δύσκολα περιστατικά σαν του οριακού Μιλτιάδη που μου εμπιστεύθηκε, να τα συζητούσαμε όπως γινότανε στα ενδονοσοκομειακά meetings στις ΗΠΑ. Με ενδιέφερε να αξιοποιήσω και να ρουφήξω ό,τι περισσότερο γινόταν από την πείρα ενός τόσο εγνωσμένης αξίας ψυχαναλυτή. Να κάνω τις γνώσεις και την εμπειρία του μέρος της ψυχιατρικής μου γνώσης κι εμπειρίας. Δεν με ενδιέφερε η φαρμακευτική θεραπευτική κι αντιμετώπιση, αλλά η ψυχαναλυτική του πρόταση. Εξ αυτού ορμώμενος συμμετείχα και σ’ ένα πληκτικό Συνέδριο που διοργάνωσε στο Διεθνές Κέντρο των Δελφών η Ψυχιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών με τον τίτλο “Oedipus revisited” «Ο Οιδίποδας ξαναεπισκέπτεται». Η Σταυρούλα ήδη από τότε ανάμεσα σε μια χωρία ξένων και ντόπιων ψυχαναλυτών έκανε ένα εντυπωσιακό ντεμπούτο. Για τον Χαρτοκόλλη δεν γινόταν λόγος ήταν αναγνωρισμένος. Όσο για μένα ποτέ δεν πήγαινα την Φροϋδική Ψυχαναλυτική Σχολή κυρίως διότι η έμφαση δινόταν στις σεξουαλικού τύπου συγκρούσεις αν και όχι μόνο. Έχοντας παρακολουθήσει πολλά ψυχαναλυτικού τύπου συνέδρια ακόμη και στην κλινική της Κάρεν Χορνάϊ, οφείλω να πως ότι δεν με ενθουσίαζε η προσέγγισή τους. Θεωρούσα, κι εξακολουθώ να θεωρώ ότι είναι σχεδόν αδύνατη η πενταήμερη ακόμη και η τριήμερη ψυχανάλυση της ώρας των 45 λεπτών που υποστηρίζουν οι φροϋδικοί αναλυτές για την ψυχαναλυτική διαδικασία. Ο θερμόαιμος Έλληνας, επιπόλαιος, θέλοντας άμεσα αποτελέσματα εδώ και τώρα, κακά αμειβόμενος πάντα, τσιγκούνης και ανασφαλής, μη καλυπτόμενος από καμμιά ασφάλεια (διότι η Ψυχανάλυση για τις  Ασφάλειες στην Ελλάδα θεωρείται πολυτέλεια και δεν καλύπτεται παρά μόνο από το ίδιον πορτοφόλι του ψυχαναλυόμενου ή των γονέων του), ήμουν σίγουρος ότι δεν θα άντεχε τέτοιου είδους επίμονη, επώδυνη και πολυέξοδη διαδικασία. Και δικαιώθηκα από την πράξη.

Η νοοτροπία των Ελλήνων ήταν και παραμένει ακόμη, πολύ περισσότερο τώρα στην οικονομική κρίση που μας δέρνει, «μια ψυχανάλυση και τέρμα». Κι αυτό εκδηλώνεται παντοιοτρόπως. Π.χ. στον τρόπο που ψηφίζει τους εκπροσώπους του. Άβουλες συνήθως μαριονέτες, συναθροιζόμενες ατάκτως γύρω από τον αυταρχικό μπαμπά –πρωθυπουργό (έτοιμο να τους πετάξει από το τρένο αν παρακούσουν τις εντολές του και δεν υποταχτούν στην αδιαμφισβήτητου κύρους “αυθεντία του”) οικογενειοκρατία, ανίκανους, παμπόνηρους απατεώνες που συνεχώς των εξαπατούν και με διάφορα ηλίθιου τύπου επιχειρήματα της αράδας και χαμηλού βαθμού πολιτικές αντιπαραθέσεις, επιπέδου γειτονιάς, του δίνουν προεκλογικές υποσχέσεις που ουδέποτε κρατούν. Το ρουσφέτι όμως και ο νεποτισμός  πάντα καλά κρατεί, διαιωνίζεται και  ανθοφορεί.

Τα πρώτα σύννεφα στη σχέση

Ξαναγυρίζοντας στον πατέρα της Ψυχανάλυσης Πέτρο Χαρτοκόλλη, προκειμένου να μάθω περισσότερα δεν δίστασα να του προτείνω να τον πληρώνω για κάθε ώρα εποπτείας ψυχαναλυτικού τύπου όπως έκανα και με τους τρεις επόπτες μου στο Ινστιτούτο στο Μανχάταν. Το δέχτηκε χωρίς αμφισβητήσεις ή τα γνωστά τσαλιμάκια των Ελλήνων «δεν πρέπει, είσαι συνάδελφος» και τα λοιπά, παρόμοια γλυκανάλατα. Όμως εδώ έκανα λάθος. Σε λίγο μέσα από το γραφείο του καθηγητή, εικάζω μια ψηλομύτα γραμματέα τα έσπερνε, άρχισαν να ακούγονται ψίθυροι και ειδήσεις που αν διέρρεαν πιο έξω θα με έβλαπταν επαγγελματικά, στο επιστημονικό κύρος και status το οποίο μέχρι τότε παρέμενε άκρως υψηλό. Ποιες ήταν οι κουβέντες και τα κουτσομπολιά; «Ο Ευαγγελάτος δεν ξέρει ψυχιατρική κι έρχεται στον Χαρτοκόλλη να του την μάθει». Όταν πρωτάκουσα αυτά τα γελοία σχόλια δεν μου άρεσαν βέβαια, αλλά δεν έδωσα σημασία, πίστευα ότι ο Χαρτοκόλλης ήλεγχε τους υπαλλήλους του. Αμ δε! Ο Χαρτοκόλλης ήδη μεγάλος, γνωστός, διάσημος, από πολύ πλούσια οικογένεια, χιλιάδες στρέμματα μου έλεγαν οι κακές γλώσσες ούτε ήλεγχε, ούτε ενδιαφερόταν για τις φήμες και τους  δυσφημιστικούς απόηχους που οι άλλοι έσπερναν και μετέδιδαν με απέραντη ελαφρότητα του είναι.  Τότε πήρα την απόφαση να του μιλήσω για όσα άκουγα. «Κύριε Πέτρο ακούγονται περίεργες κουβέντες έξω από το γραφείο σας και το προσωπικο σας, όπως, «ο Ευαγγελάτος δεν έχει ιδέα από Ψυχιατρική και μαθαίνω κοντά σας την ειδικότητα. Αυτό μου προκαλεί οδυνηρή εντύπωση και αίσθημα ματαίωσης. Μεσολαβήστε παρακαλώ να σταματήσει αυτή η δυσφημιστική, εις βάρος μου εκστρατεία».  Πίστευα ότι θα μπορούσε να τους επιβληθεί, ότι εγώ ήδη αναγνωρισμένος και διαπιστευμένος Ψυχίατρος έχοντας επιτυχώς περάσει από εξετάσεις γενικής Ψυχιατρικής από ιατρική επιτροπή υπό τον Κώστα Στεφανή θα έπρεπε να τύχω κάποιας αξιοπρεπούς μεταχείρισης.

Η απάντηση του Πέτρου με εξέπληξε, με πάγωσε, με σοκάρισε. Με απόλυτη ψυχραιμία, παγωμένος, στεκόταν ακίνητος, ανέκφραστος, λες και με έβλεπε για πρώτη φορά. Είπε μονολεκτικά: «Κάνε όπως νομίζεις!»

Κάτι γκρεμίστηκε μέσα μου. Κατάλαβα ότι ο Χαρτοκόλλης είχε κάνει τις επιλογές του, εμένα απλώς με ανεχόταν, ίσως να του έκλεβα χρόνο από το συνεχές πάνω κάτω Αθήνα –Πάτρα όπου εβδομαδιαία έκανε. Δίδασκε στην Πάτρα δύο συνήθως μέρες την εβδομάδα και μετέβαινε Αθήνα όπου έμενε μονίμως με την ψυχαναλύτρια ψυχολόγο σύζυγό του. Ίσως είχε κουραστεί και ήθελε να ξεφύγει από την τόσο χρήσιμη συζήτηση περιστατικών και επιστημονικών αναλύσεων που εγώ την έβρισκα μαζί του. Είπαμε είχε μεγάλο βάθος η ψυχαναλυτική του γνώση αλλά και η εμπειρία του και ήθελα να ρουφήξω ό,τι μπορούσε να δώσει.

Μετά από αυτό το συγκινησιακό σκαμπίλι, άρχισε να φυλλοροεί η σχέση μας. Έκοψα να πηγαίνω στις επί πληρωμή συναντήσεις μας. Δεν συζητούσαμε πια για περιστατικά. Όταν δίδασκε τους φοιτητές συχνά παρευρισκόμουν κυρίως όμως όταν προσκαλούσε κάποιους ομιλητές από την Αθήνα οπότε συμμετείχα, συζητούσα μαζί τους κατά την παράδοση, αλλά τι να το κάνεις είχε παγώσει η καρδιά μου, σιγά-σιγά αποκοβόμουν, ώσπου έμειναν μόνο κάποια συνέδρια για να δίνω το  παρόν. Βέβαια η κόπωση, η ευθύνη της δουλειάς και ο φόρτος εργασίας δεν ήταν αμελητέα ποσά.

Η τελική ρήξη και αποστασιοποίηση

Η τελική ρήξη ήρθε σε ένα συνέδριο  στο Χίλτον της Κερκύρας το 1985. Εκεί συμβήκαν τρία σημαντικά κατά τη γνώμη μου γεγονότα τα οποία επισφράγισαν το άδοξο τέλος αυτής της  φιλίας.

Το συνέδριο ήταν ένα καθαρά φαρμακευτικό από πλευράς Ψυχιατρικής κλειστό προς τους Έλληνες ψυχιάτρους οι οποίοι δεν είχαν προσκληθεί, μόνο ξένοι σύνεδροι ψυχίατροι, φαρμακοποιοί και χημικοί συμμετείχαν και το κεντρικό θέμα ήταν η αποτελεσματικότητα, οι παρενέργειες και η προοπτική να κυκλοφορήσει  προσεχώς ως αντικαταθλιπτικό η ουσία lofepramine. Λιαζόμενοι στην πισίνα του Χίλτον, υπό τους ήχους της ορχήστρας, σε ένα περιβάλλον χλιδής, οι σύνεδροι (με τα έξοδά τους όλα πληρωμένα και με το παραπάνω από την ενδιαφερόμενη φαρμακευτική εταιρεία) παρουσίαζαν τις εργασίες τους, διύλιζαν τον κώνωπα και αμέσως μετά έτρεχαν να χαρούν τον ήλιο, τη θάλασσα τις άπειρες ομορφιές της θάλασσας μαζί με την πανοραμική θέα του Χίλτον προς το Ποντικονήσι. Ελάχιστοι παρέμεναν μέσα στην αίθουσα να ακούσουν τους επόμενους ομιλητές. Βλέποντας ότι η lofepramine ήταν ένα απλό ήπιο αντικαταθλιπτικό, (αργότερα αποδείχθηκε ότι είχε αγχολυτικές και εναντίον των κρίσεων πανικού ιδιότητες) ζήτησα τον λόγο και υπέβαλα την πιο κάτω ερώτηση. «Οφείλω να ομολογήσω πως δεν βλέπω κάποια ιδιαιτερότητα σε αυτό το φάρμακο και πλεονέκτημα από τα υπόλοιπα ήδη χρησιμοποιούμενα αντικαταθλιπτικά. Ποιος λόγος υπαγορεύει τόσα εκατομμύρια δολάρια και μάρκα να ξοδεύονται προς χάριν ενός πανομοιότυπου με τα υπόλοιπα φάρμακα;»

Αυτό ήταν· έπεσαν επάνω μου Αμερικανοί και Γερμανοί κυρίως καθηγητές, καταγγέλλοντάς με ότι είμαι ενάντια στην πρόοδο και δεν αντιλαμβάνομαι την ουσία της έρευνας εκ μέρους των φαρμακευτικών εταιρειών οι οποίες ξοδεύουν -με το αζημίωτο- τόσα εκατομμύρια. Η ειλικρινής απάντηση βέβαια απέχει  πολύ από όσα εκείνοι έλεγαν. Είναι θέμα marketing. Η προώθηση ενός φαρμάκου, η διαφήμισή του από τους αντιπροσώπους της όποιας εταιρείας, αποδίδει εκατομμύρια στις φαρμακευτικές εταιρείες οι οποίες πάντα έχουν να παραπονούνται για τα έξοδα που καταβάλλουν για έρευνα, αλλά ποτέ δεν μαθαίνουμε εμείς τουλάχιστον οι ψυχίατροι, για τα κέρδη τους, δεν ξέρω κι αν οι εφοριακοί μαθαίνουν την αλήθεια. Το σύγχρονο σκάνδαλο της Novartis λέει πολλά.

Αργότερα, ιδιαιτέρως, ο Πέτρος Χαρτοκόλλης μου ψιθύρισε μισοχαμογελώντας με νόημα:  «Τους κτύπησες τον κάλο. Είδες πως αντέδρασαν;» Μωρ’ εγώ το είδα αυτός το είδε; Είχε αρχίσει να συμμορφώνεται με το σύστημα. Ή μάλλον είχε προ πολλού αποδεχτεί την παντοδυναμία του και το ανώφελο να ανθίσταται στη διαφθορά και τη μανία του κέρδους που πνίγει κάθε έμπνευση και πρωτοβουλία για ουσιαστική και πραγματική αλλαγή στον τομέα της ψυχικής υγείας. Μου θυμίζει την παράδοση και το ηττοπαθές σχόλιο ενός άλλου φίλου που τυχαίνει να είναι καθηγητής της Νευρολογίας, πολύ φίλος, στενός και καρδιακός, ό οποίος σε συζήτησή μας πρόσφατα παραδέχτηκε: «Δεν το βλέπεις Γιώργη ότι είμαστε σκουληκάκια μπροστά σε ένα παντοδύναμο σύστημα. Διαλύθηκαν  όλα τα Νοσοκομεία κι εμείς απλώς προσπαθούμε να διασώσουμε τα προσχήματα πως γίνεται θεραπεία και υπάρχει ιατρική!»

Το δεύτερο γεγονός που προδιέγραψε την μοναχική πορεία μου ήταν τούτο: Από καιρό είχα αφιερώσει το βιβλίο μου «ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΤΗΤΑ» στον αγαπητό μου φίλο και καθηγητή Πέτρο Χαρτοκόλλη. Είχε έρθει η ώρα να τον ρωτήσω  πως του φάνηκε. Μέσα στο λεωφορείο όπως ερχόμαστε προς Πάτρα τον ρώτησα. Η απάντηση με εξέπληξε: «Το βρήκα πολύ ρομαντικό» απάντησε μονολεκτικά, τίποτα παραπάνω.

Αργότερα όταν σκεπτόμουν το σχόλιο του, είδα ότι είχε δίκιο. Οι λύσεις που πρότεινα για την αντιμετώπιση της ανθρώπινης καταστροφικότητας απαιτούσαν πολλά βήματα προς την συνειδητοποίηση και ωρίμανση της ανθρωπότητας σαν άτομα και σαν σύνολο όπου τα ανθρώπινα ενστικτώδη πάθη πολύ λίγο ελεγχόμενα και κυριαρχούμενα από το εγώ (συνήθως αλαζονικό, ναρκισσιστικό και ιδεατό) μπορούσαν να γίνουν στην παρούσα φάση βαρβαρότητάς και κατρακυλίσματος της ανθρώπινης Ιστορίας που βρισκόμαστε. Και ήταν μόλις το 1985! Πριν από την πτώση του Σιδηρού Παραπετάσματος που όλοι το χαρήκαμε σαν νέα ώθηση της ανθρωπότητας προς την ελευθερία του πνεύματος και το σεβασμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Διαψευστήκαμε οικτρά. Μας προέκυψε ένας πρωτόγονος, γεμάτος άγρια βαρβαρότητα που διψάει κυριολεκτικά για αίμα, ασύδοτος καπιταλισμός των φαρμακευτικών και πετρελαϊκών εταιρειών, των τραπεζών και των χρηματοπιστωτικών οίκων, που κατευθύνουν την ανθρωπότητα με τα ανθρωποειδή που κρύβονται σαν τα σκουλήκια μέσα στους σάπιους θεσμούς του. Σκουλήκια νεκροφάγα τα οποία επιβάλλουν στους λαούς το θέλημά τους αδιαφορώντας για τα εκατομμύρια των θυμάτων που αφήνουν πίσω τους. Γυναικόπαιδα, γέροντες, φυσικές καταστροφές από την κατάχρηση της γης και του χωρίς μέτρο και όριο ενεργειακού δυναμικού του πλανήτη.

Το τρίτο γεγονός συνέβη μέσα στο ίδιο εκείνο μοιραίο λεωφορείο. Εκεί που συνταξιδεύαμε με τον Πέτρο Χαρτοκόλλη δίπλα μου, τον ενημέρωσα για ένα μεγαλεπήβολο αληθινά σχέδιο που θα μπορούσε να εκτιμήσει επί πανεθνικού επιπέδου το επίπεδο γνώσης στην ανάγνωση, τη γραφή, το λεξιλόγιο και στα μαθηματικά των δεξιοτήτων των Ελλήνων μαθητών από την πρώτη δημοτικού μέχρι την Τρίτη Λυκείου. Θα επέτρεπε στο Υπουργείο Υγείας να πιάσει εκ των προτέρων της διαταραχές μάθησης, δυσλεξία, εκφραστική και προσληπτικού τύπου αφασίες, δυσφασίες, σύνδρομο υπερκινητικότητας και διαταραχής της συγκέντρωσης και προσοχής, την εκλεκτική αλαλία, την παιδική σχιζοφρένια από τη γένεσή της κ.λπ. Ακόμη και να προτείνει αξιολόγηση και περεταίρω αύξηση της μαθησιακής ύλης προς όφελος των μαθητών, των διδασκάλων αλλά και των γονέων. Οι δοκιμασίες  δεν θα είχαν σκοπό να αξιολογήσουν τους μαθητές αλλά το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Υγείας  και την αποτελεσματικότητα των καθηγητών στον τομέα της διδασκαλίας από τα αποτελέσματα που θα απέδιδαν οι δοκιμασίες. Με άκουσε με προσοχή και όταν του ζήτησα την βοήθειά του φάνηκε δυστυχώς τόσο λίγος, τόσο γερασμένος και χωρίς τη ζέση και το κουράγιο να προωθήσει μία εργασία που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί όχι για ένα, αλλά για δέκα τουλάχιστον ντοκτορά. Ήξερα πως εδώ, από την αποδοχή ή όχι του πλάνου που του ανέπτυσσα, κρινόταν αν είχε ακόμη κάτι να δώσει για την πατρίδα και τα παιδιά της, ο προσφιλής μου καθηγητής. Μου απάντησε κάπως έτσι: «Να απευθυνθείς στην Σταυρούλα σαν παιδοψυχίατρος που είναι και καθηγήτρια της ψυχιατρικής που θα γίνει».

Το περίμενα, περίμενα ότι δεν μπορούσε να περάσει τον Ρουβικώνα, τα είχε δώσει όλα στην μεγάλη ρουφήχτρα διανοιών, τις ΗΠΑ. Τη Σταυρούλα ποτέ δεν την αμφισβήτησα, ψυχίατρος, παιδοψυχίατρος, ψυχαναλύτρια ήταν πανάξια καθηγήτρια, διδασκάλισσα, αλλά όχι για ένα τέτοιου βάθους και έκτασης έργο. Έτσι έπεσε άδοξα η αυλαία της συνεργασίας και των αισιόδοξων πλάνων που έκανα στην ωριμότερη στιγμή της ιατρικής μου καριέρας. Υπήρχε πιθανότητα να χρηματοδοτηθεί τέτοιο έργο γιγαντιαίας σημασίας για την Παιδεία και τη νεολαία μας από τις κυβερνήσεις και τον όποιο υπουργό Παιδείας; Μόνο ένας άνθρωπος κύρους μπορούσε να το προωθήσει, να επιμείνει και να έχει το τσαγανό να το επιβάλλει. Κι αυτός δυστυχώς δεν ήταν ο ηλικιακά κουρασμένος Πέτρος Χαρτοκόλλης. Λυπάμαι αλλά μια ακόμη ευκαιρία να αλλάξει κάτι σ’ αυτόν τον έρμο τόπο πήγε χαμένη. Κατά τη γνώμη μου είναι ακόμη και σήμερα εφαρμόσιμη, σε μια Ελλάδα προτεκτοράτο, άθυρμα των πιστωτών της. Εντούτοις μπορεί να γίνει ελπίδα ανασυγκρότησης και ουσιαστικής αλλαγής στον τομέα της εκπαίδευσης τεχνικής και θεωρητικής, ιδίως για τους νέους και τις νέες μας.  

Η οικογένεια Μέννινγκερ

[1]Menninger School of Psychiatry, 1946, Topeka, Kansas

Ιδρύθηκε το 1946 από τον Κάρολο Μέννινγκερ σε ένα παλκιό νοσοκομείο Βετεράνων του Β΄Π.Π. Ο Κάρολος με τον αδελφό του Γουίλιαμ Μέννινγκερ αποτέλεσαν το πρώτο διοικητικό συμβούλιο. Πολύ γρήγορα το Menninger School of Psychiatry έγινε η κύρια πηγή τροφοδοσίας ψυχιάτρων στη χώρα και το μεγαλύτερο κέντρο εκπαίδευσης ψυχιάτρων στον κόσμο. Η πρώτο ιδρυθείσα ψυχιατρική κλινική το 1946 περιλάμβανε 108 ιατρούς. Αργότερά επεκτάθηκε στην εκπαίδευση ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών . Επεκτάθηκε ακόμη και στη δημιουργία παιδοψυχιατρικού κέντρου όπου νοσηλεύονταν παιδιά με ψυχολογικά και μαθησιακά προβλήματα.  Σε κείνα τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια 5 με 7% όλων των ψυχιάτρων στις ΗΠΑ και στον Καναδά είχαν εκπαιδευτεί στο Μέννινγκερ του Κάνσας. Τελευταία η κλινική μεταφέρθηκε στο Τέξας λόγω αδυναμίας των ασφαλειών να καλύψουν τους εισαγόμενους ασθενείς όπως παλιά.

2 Σχόλια

  1. Μαρια Κ.

    Οταν δεν μπορει κανεις ν΄’αλλαξει ολοκληρο το κοινωνικοπολιτικοοικονομικο συστημα που τον ενοχλει και τον εχει αφησει χωρις εργασια και χωρις λεφτα, τοτε το καλυτερο πραγμα που πρεπει κι αυτος να κανει ειναι να μεταβει στη φυση, να κανει γυμνισμο και να περναει τις μερες του στη Μητερα ΚΑΙ θΕΙΑ ΦΥΣΗ. Με αυτον τον τροπο, και στα @@ του εχει γραμμενο ολοκληρο το πολιτικο συστημα της διαφθορας, της κλεπτοκρατιαςκαι της υποκριτικης κοινωνιας και, επιπλεον, μαθαινει να χαιρεται το ιδιο του το γυμνο σωμα, τον καθαρο αερα, την ηρεμια, τους φυσικους ηχους και τα πρασινα τοπια. Ο ανθρωπος ειναι πλασμενος να ζει ολογυμνος στη ΦΥΣΗ κι οχι στις τσιμεντουπολεις, δεμενος μεσα στους κανονες μιας υποκριτικης και διεφθαρμενης κοινωνιας, που το εσωτερικο της σφυζει απο βρωμερη σαπιλαι.
    Ζηλευω τις πρωτογονες φυλες του αμαζονιου στη λατινικη αμερικη, που ζουν ολοι μαζι ενωμενοι και ολογυμνοι μεσα σε απεραντες εκτασεις δασων και ομορφων φυσικων τοπιων!!!! Και εχουν πολυ περισσοτερες αρχες απ’τους ανθρωπους των τσιμεντουπολεων και επιπλεον, ειναι περισσοτερο ενωμενοι και ξερουν και σεβονται ο ενας τον αλλον πολυ περισσοτερο απ’τους ανθρωπους των τσιμεντουπολεων!!! Τι αλλο τους λειπει, που εχουν ενα τοσο μεγαλο σπιτι, ολο δικο τους!!!! Ουτε λεφτα πληρωνουν στις εφοριες, δεν εχουν καμια ανησυχια, στεναχωρια ή αγχος που εχουν οι ανθρωποι στις δηθεν πολιτισμενες κοινωνιες!!!!

  2. DIAN

    «Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η χούντα θα μου επέτρεπε να φύγω εκτός Ελλάδας. Τελικά δεν συνάντησα εμπόδια, είναι αλήθεια ότι η ΚΡΙΤΙΚΗ του Συντάγματος που έγινε, είχε προσωρινά τουλάχιστον, αφεθεί ελεύθερη από την επιτροπή λογοκρισίας να κυκλοφορεί και να διαδίδεται με την άδεια τους. Πιθανώς να στραβώθηκαν από το Θεό και το επέτρεψαν.”

    Απ’ όλα αυτά θα κρατήσω ότι τους στράβωσε ο Θεός!
    Επιστήμη (από το ρήμα επίσταμαι) σημαίνει «γινώσκειν καλώς”. Πρέπει να περάσουμε στο «γινώσκειν το καλόν”. Όπως είπε και ο Πλάτωνας «Κάθε επιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης και κάθε άλλης αρετής πανουργίαν ου σοφίαν φαίνεται”.
    Η Λαγκάρ δήλωσε: «Δεν θα λυπηθώ αν τα παιδιά στην Αθήνα δεν έχουν φάρμακα. Θα λυπηθώ όμως ένα παιδί του Νίγηρα που πηγαίνει μόνο δύο ώρες στο σχολείο”. Και απαντώ: Οι άνευ αξίας πολιτικοί των λαών θέλουν να μένουν οι λαοί αμαθείς διότι η πυγολαμπίδα μόνο μέσα στο σκοτάδι φαίνειται πως κάτι είναι.”
    Και συμπληρώνει ο Πλάτωνας: «Θα λείψουν από τις κοινωνίες τα δεινά αν γίνουν οι φιλόσοφοι πολιτικοί ηγέτες ή οι ηγέτες φιλόσοφοι.”

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>