«

»

Ιούν 11

Χωρίς ανατροπή του Φιλελεύθερου Αστικού Συστήματος σωστή Παιδεία και ανθρώπινο Εκπαιδευτικό Σύστημα δεν μπορεί να υπάρξει

 

Το άγχος των εξετάσεων εξ αιτίας του απάνθρωπου αστικού εκπαιδευτικού τυραννο-συστήματος φουντώνει σύστημα. Μόνη λύση ο σεβασμός και η αγάπη για τον συνάνθρωπο, τον νέο, η χριστιανική αντίληψη ζωής για τον άνθρωπο και τη Φύση σαν θείο δημιούργημα.

Επ’ ευκαιρία των εξετάσεων που δίνουν τα παιδιά μας την περίοδο τούτη για τα ΤΕΙ, και ΑΕΙ, παρουσιάζουμε την πιο κάτω μελέτη η οποία δόθηκε σε στρογγυλό τραπέζι εδώ και τουλάχιστον είκοσι πέντε χρόνια, είναι δε τόσο φρέσκια και επίκαιρη που δεν τιμά καθόλου την χώρα μας, την Παιδεία αλλά και το εκπαιδευτικό της Σύστημα, το οποίο παραμένει σε πρωτόγονη κατάσταση όπως πριν από μια εικοσαετία το λιγότερο.

Αν δεν έχει γίνει ακόμη χειρότερο από τη δεκαετία του 80!

Ας το διαβάσουμε κι ας προβληματιστούμε πάνω στην ουσία κι όχι στο περικάλυμμα…

Το εκπαιδευτικό σύστημα  παράγοντας πρόκλησης του  άγχους των εξετάσεων.

Κατά τους Seymour Sarason και τους  συνεργάτες του το (1960)[1]  και με κάποια  περισσότερη  εξειδίκευση στο άγχος των μαθηματικών, οι Tobias & Weissbrod (1980),[2] Έδωσαν τον ορισμό για το άγχος των εξετάσεων, ως εξής: Είναι το άγχος, ο πανικός, η αίσθηση αδυναμίας, η παράλυση η νοητική  αποδιοργάνωση, και τα συμπτώματα  σωματικής  έντασης,  που εκδηλώνονται σε κάποια άτομα όταν ευρίσκονται υπό συνθήκες  αξιολόγησης  ή όταν τους ζητηθεί να επιλύσουν κάποιο πρόβλημα, ιδιαίτερα στα μαθηματικά.

Στις σύγχρονες Δυτικές κοινωνίες, η κατάσταση αξιολόγησης είναι τόσο διαδεδομένη, ώστε το άτομο  που αντιδρά με αυτά τα συμπτώματα να μπορεί να ορισθεί  σαν  «άτομο με  υψηλό  βαθμό άγχους της εξέτασης».[3]

Υπάρχουν 3 είδη γενετικών παραγόντων του άγχους αυτού:

1)Περιβαλλοντικοί γενετικοί παράγοντες.

Η ηλικία, το φύλο, (οι γυναίκες πιο αγχώδεις από τους άνδρες) η κοινωνική τάξη,  οι χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις εμφανίζονται περισσότερο αγχώδεις. Οι φτωχότερες από τις πλουσιότερες. Η Γεωγραφική περιοχή, πχ. τα παιδιά από τις αγροτικές περιοχές έρχονται  σε  μεγαλύτερη  αντίθεση  ανάμεσα  στις  αξίες  της οικογένειας  και  του  σχολείου  από  τα  παιδιά  των αστικών περιοχών, που  είναι  ήδη εκτεθειμένα  σε μία ποικιλία ηθικών αξιών πολιτισμικών  καταστάσεων  όπως  τα κομπιούτερς, τα CD. CD-Rom, Internet, Box Office, Flippers, κ.λπ. Οι αρρώστειες τα ατυχήματα, ο χωρισμός του παιδιού  από τους γονείς. Η αίσθηση της σωματικής επάρκειας και της προσωπικής επάρκειας. (Bodily & personal adequacy). Όπου ατυχήματα και ασθένειες  εκεί και περισσότερο  άγχος.  Αλλά ο χωρισμός  ενός  παιδιού  από τους γονείς μπορεί να είναι παράγοντας μεγάλου άγχους των εξετάσεων όταν συμβαίνει σπάνια,  από τους γονείς  που  έχουν  μάθει το παιδί τους να αντέχουν τον χωρισμό. Γι’ αυτό παιδιά του χωριού με δυσκολία  αποχωρισμού  από  τους  γονείς, που  επήγαν στην Αθήνα για να δώσουν εξετάσεις, οι να κάνουν φροντιστήριο κλπ. είχαν περισσότερο  άγχος  από αυτά  που έμεναν στο ίδιο τόπο.

Οι στάσεις και οι πρακτικές των γονέων  ως προς την ανατροφή των παιδιών τους. Γονείς παιδιών με υψηλό βαθμό άγχους τείνον να είναι εξουσιαστικοί,  πιστεύουν  στο ξύλο και στην αυστηρή αγωγή, βοηθούν το παιδί ακόμη και σε μικροδουλειές και δεν το αφήνουν να ανεξαρτητοποιηθεί. Συχνά  δε το  θεωρούν  ανίκανο να επιτύχει και να φέρει  εις πέρας κάτι  από μόνο του. Αντίθετα γονείς  δημοκρατικοί,  που  παραχωρούσαν  αυτονομία στο παιδί τους, και συμφωνούσαν  ότι  έπρεπε  να  μείνει  ανεξάρτητο το ταχύτερο δυνατό, ανέπτυσσαν λιγότερο άγχος για τις εξετάσεις.

2) Ενδογενείς ή ενδοψυχικοί παράγοντες

         —————————————-

1) Η εξάρτηση (dependancy) από την επιδοκιμασία των άλλων,

2) Η Αυτοεκτίμηση,  (self-esteem & self-concept).

3) Η Ανάγκη για επίδοση, (self-achievement)

4) Η εικόνα του σώματος (body image).

 

 

 3)Παράγοντες που οφείλονται στις ενσκύπτουσες περιστάσεις (situational Factors).

 ——————————————————

1)Ο βαθμός ανάγκης εξάρτησης, (dependancy needs).

2)Ο βαθμός επιφυλακτικότητας του εξεταζόμενου, και ο φόβος τιμωρίας από τον εξεταστή. (Threatening of cautiousness). Τα προσεκτικά, επιφυλακτικά παιδιά τα κατάφερναν  καλλίτερα από τα μη  επιφυλακτικά, τα αυθόρμητα και παρορμητικά παιδιά.

3)Η συνθετότητα και η πολυπλοκότητα των εξετάσεων,  όπως συμβαίνει με τις εισαγωγικές εξετάσεις στην Ελλάδα.

4)Ο αξιολογικός  χαρακτήρας  (η σοβαρότητα) των εξετάσεων και των μαθήματων (από αυτές εξαρτώνται το μέλλον μου).

5)Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στην αντιμετώπιση της απειλής και στο  πραγματικό  συμβάν (από τη στιγμή που δόθηκαν τα θέματα).

6)Το στάδιο στο οποίο ευρίσκεται η διαδικασία της μάθησης.(Το άτομο είναι σίγουρο για αυτά  που  ξέρει ή τα γνωρίζει επιπόλαια και τα έχει κακώς ταξινομημένα μέσα του. Έτσι έχει παρατηρηθεί ότι στα πρώτα στάδια της διαδικασίας μάθησης, απομνημόνευση, εμπέδωση,  μικρός αριθμός  επαναλήψεων κ.λπ. το άτομο αντιμετωπίζει τις εξετάσεις με μεγαλύτερο  άγχος, ανασχετικό της απόδοσής του, ενώ στα μεταγενέστερα είναι ευοδωτικό της απόδοσής του.

7)Η προσωπικότητα του εξεταστή. Η ενθάρρυνση και η καθοδήγηση του ατόμου από τους εξεταστές  αύξαινε  την  απόδοση,  ενώ το ψυχρό και αδιαπέραστο ή απειλητικό προσωπείο των καθηγητών τα φόρτωνε με άγχος και εμπόδιζε  τα παιδιά  από το να αποδώσουν στις εξετάσεις.

 

 Όλοι οι πιο πάνω γενεσιουργοί παράγοντες  άγχους  δείχνουν, ότι το άγχος  των εξετάσεων  είναι  πολύ  πιο  σύνθετο, εξαρτάται από ένα ευρύτερο φάσμα παραγόντων πρόκλησής του, οι οποίοι αλληλοεπηρεάζονται ο ένας από τον άλλο, και τελικά όλοι μαζί  επηρεάζουν  τον  εξεταζόμενο. Εμείς  θα αναφερθούμε στη σχέση  που έχουν οι πιο  πάνω  παράγοντες  με το Εκπαιδευτικό Σύστημα.

 

Φιλελεύθερο Αστικό Σύστημα και Εκπαιδευτικό Σύστημα.

 

Η γνώση σήμερα δεν αποκτάται από  ενδιαφέρον από λατρεία για τη μάθηση, (όπως έλεγε ο Αριστοτέλης: <<πάντες οι άνθρωποι του  ειδέναι  ορέγονται φύσει>>) αλλά έχοντας το συμφέρον σαν οδηγό σημείο.

Η γνώση  αγοράζεται  και  πουλιέται. Είναι  εμπόρευμα με ανταλλακτική  αξία.  Στο  αστικό – καπιταλιστικό   σύστημα το παραγόμενο προϊόν της γνώσης, η μόρφωση, το πτυχίο, υφίσταται τις διακυμάνσεις της προσφοράς και της ζήτησης.

Κάποτε,  μεταπολεμικά,  αν  έβγαζες  το  γυμνάσιο  ήσουν μορφωμένος  και μπορούσες  να διοριστείς  στο δημόσιο, σε μια τράπεζα και να γίνεις  και διευθυντής  ακόμα. Αν αποφοιτούσες από το πανεπιστήμιο τότε σε θαύμαζαν  για  σοφό. Αν τέλειωνες το  Πολυτεχνείο,  οι  γύρω σε  θεωρούσαν  ευφυΐα,  πανέξυπνο, ταλέντο στα μαθηματικά. Σ’ άκουγαν όλοι στην αγορά  του χωριού σε σέβονταν στην  πολιτεία,  και  μάλιστα  πιο παλιά,  όταν ο Κοσμήτορας της Σχολής έδινε το πτυχίο στους γιατρούς, ευχόταν: «Και καλός Δήμαρχος!»

Ήταν η εποχή των παχέων  αγελάδων  για τη μόρφωση, είχε πέραση. Μεγάλη  η  ζήτηση,  μικρή η προσφορά. Πέρασαν χρόνια, και φτάσαμε στο τώρα. Την εποχή του 2000,  όπου οι δίσκοι CD-Rom,  μπορούν  να  συμπεριλάβουν  τη  γνώση  όλων των εποχών, σ’ όλους τους τομείς της. Υπερπροσφορά λοιπόν γνώσης, μορφωμένων, παράλληλα  με  τον  υπερπληθυσμό  και την αστυφιλία, που εκμηδενίζει τη ζήτηση και γιγαντώνει την προσφορά. Φτάσαμε σε κείνο το σημείο που ο πτυχιούχος του Πολυτεχνείου σαρκάζει τη μόρφωση  με  τον τρόπο του. Πουλάει  σουβλάκια  στην  Ομόνοια τυλιγμένα με το αντίγραφο του πτυχίου του!

Όλοι οι Έλληνες, διάσημοι και μη,  πλούσιοι και πτωχού από το γιό του θυρωρού και του υδραυλικού, μέχρι του  μεγαλο-γιατρού και του δικηγόρου, απαιτούν για σιγουριά, επειδή έτσι νοιώθουν ασφάλεια, άσχετα αν αυτό είναι λάθος,  διακατέχονται από το πάθος να μορφώσουν τα παιδιά τους. Υπάρχουν και κάποιοι άλλοι, οι πιο ρομαντικοί και στοχαστικοί, που αναγνωρίζουν την αξία της μόρφωσης, καθώς & οι πιο  πρακτικοί. Οι τελευταίοι τη θεωρούν σαν το πρώτο κινούν για να βγάλεις λεφτά που οι ίδιοι τα στερήθηκαν ή να διοριστείς κάπου να την αράξεις. Όλοι λοιπόν οι Έλληνες θέλουν σχεδόν  αδιαφορώντας για την ποιότητα, να σπουδάσουν κάτι τα παιδιά τους,  συχνά χωρίς  να τους προβληματίσει αν το επιθυμούν τα ίδια  ή αν είναι  κατάλληλα για το  επάγγελμα  αυτό  που  δίνουν  εξετάσεις.  Βέβαια  ούτε το σύστημα  τους  επιτρέπει να  ξέρουν προτού  περάσουν, σε ποιό τμήμα θα βρεθούν. Παλιά με τις εξετάσεις ανά σχολή, ήξερες που πήγαινες, τώρα μέσα στο σωρό των σχολών, το να είσαι  βέβαιος πού θα μπεις, είναι προτέρημα μόνο των αρίστων.

Όμως η πανεπιστημιακή γνώση υποκύπτοντας  στην αρχή ότι είναι για τους πολλούς, αυτόματα  αποκλείει την  ποιότητα και οδηγεί στην υποβάθμιση των σπουδών. Αδιάφοροι καθηγητές, ανεπαρκή εργαστήρια, ελλείψεις διδακτικού προσωπικού, εκατοντάδες φοιτητών να συνωθούνται  σε μικρές  ή  τεράστιες  αίθουσες, ή πανεπιστημιακοί  δάσκαλοι  να  κάνουν  ανόρεκτα  μάθημα μπρος σε  δέκα  φοιτητές. Οι  άλλοι  στα  καφενεία  ή  χουζούρι στο σπίτι. Ούτε μια κατάληψη,  η συλλαλητήριο  πιά!  Είναι γνωστό το ρητό: <<Ω,  ξειν αγγέλλειν τοις γονεύσι ότι τήδε κοιμώμεθα τοις κείνων χρήμασι καρπούμενοι!>> τουτέστιν μετά τις εισαγωγικές  εξετάσεις,  με λίγο  διάβασμα, πολύ τεμπελιά, και λίγο αντιγραφή, ό,τι και να γίνει θα πάρεις πτυχίο.

Εντούτοις,  αν  είναι  πονηρός ο πελάτης των ΑΕΙ και τον ΤΕΙ, άλλο τόσο πονηρός είναι κι ο  νοικοκύρης,  το αστικό κράτος, τα λαγωνικά του Υπουργείου παιδείας, κι οι πανέξυπνοι πολιτικοί τα καταφέρνουν να θεσπίζουν τέτοια εκπαιδευτικά συστήματα και νόμους περί Παιδείας,  ώστε και τα παιδιά να εμποδίζονται να  μορφωθούν  (με  την  ολοκληρωμένη έννοια της ψυχικής και ηθικής διαπαιδαγώγησης) και τον λαό να πείθουν ότι το σύστημα των εξετάσεων είναι το πιο δίκαιο και σωστό, έτσι καταφέρνουν να ξαναψηφίζονται αντί να υποστούν  τη γνωστή μεταχείριση της βρεμένης σανίδας.    

Το Σύνταγμα  της Ελλάδος,  άρθρο 16 Παράγραφος 4 ορίζει: <<Πάντες οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας, καθ’ όλας τας βαθμίδας αυτής, εις τα κρατικά εκπαιδευτήρια…>>.

Η νομοθετική  και  η  εκτελεστική  εξουσία  όμως  κατασκευάζει και  ψηφίζει  νόμους  που  καθιστούν  την  εισαγωγή  των νέων δυσκολότατη, αναγκάζουν όλους  τους υποψήφιους να προσφεύγουν σε ιδιωτικά φροντιστήρια (θεωρείται αδιανόητο να προσπαθήσεις να περάσεις στις εισαγωγικές  χωρίς πληρωτικό φροντιστήριο με τις γνώσεις της δωρεάν παιδείας), ενισχύοντας  έτσι την παραπαιδεία. Επίσης  όταν  υπάρχει  υψηλό  ποσοστό  επιτυγχόντων, ανεβάζουν τις βάσεις  ώστε οι  εισαγόμενοι  νάνε  πάντα όσοι προβλέπονται για την κάθε  σχολή. Σε  μερικές  μάλιστα σχολές πχ. της 2ης και 3ης Δέσμης μόνο από 18 1/2 και άνω ή 19, μπορείς να  ελπίζεις  ότι  θα  εισαχθείς.  Με  το  ίδιο  σκεπτικό του περιορισμένου αριθμού, οι σοφοί παιδαγωγοί επέτυχαν και τούτο, να μπαίνουν άσχετοι κι’ αδιάφοροι φοιτητές σε σχολές που δεν τους ελκύουν, αλλά αφού πέρασαν αναγκαστικά  διότι τις δήλωσαν.  Παράδειγμα, υλιστές, άθρησκοι  και  αδιάφοροι  περί  τα χριστιανικά, στη Θεολογική Σχολή, νοσηλευτές που καμία σχέση ή διάθεση δεν έχουν να υπηρετήσουν τον ανθρώπινο πόνο… κ.λπ.

Καταθλίψεις, άγχη, διαλυμένα στομάχια, υπερτάσεις, εμφράγματα, εγκεφαλικά, δυστυχείς επαγγελματίες, χαμένες εργατοώρες, κάποτε κι η εγκατάλειψη των σχολών, είναι τα αποτελέσματα μιας τέτοιας αποτυχημένης  επιλογής σχολής, επισφράγιση μιας συνεχούς προσπάθειας ετών,  που ξεκινάει με το τόσο έντονο stress των εξετάσεων για να καταλήξει σε λάθος επάγγελμα.

Λαμβάνοντας υπόψη  τα όσα ελέγχθηκαν περί του άγχους των εξετάσεων αλλά και  την αμείλικτη  αντίληψη του Εκπαιδευτικού κατεστημένου  για τις  εισαγωγικές,  αντιλαμβανόμαστε πως ένα ανώριμο αγόρι ή κορίτσι,  στο φούντωμα  της  εφηβείας του, 17 1/2 έως 18 χρονών, με πολλά παράλληλα προβλήματα, σεξουαλικό, πάλη και σύγκρουση με το εγώ του, με τον αυνανισμό, τον έλεγχο των  παρορμήσεων του που  είναι  υπερβολικά αυξημένες, με τις υπερεγωτικές  ενοχές, προσπαθώντας να κατανοήσει τη σχέση του με το Θεό, με το περιβάλλον, την κοινωνία  και  το άλλο φύλο. Να ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν ότι είναι δυνατόν  κάποια  από αυτά τα παιδιά να έχει μόλις εισέρθει από το στάδιο των συγκεκριμένων ενεργειών (concrete operational στο στάδιο της αφηρημένης σκέψης (formal  operational  thought or Αbstractive thinking) κατά Πιαζέ.[4]

Όπως o Joseph Adelson απέδειξε η ικανότητα του εφήβου να κάνει αφηρημένες σκέψεις αρχίζει στα 12 και ολοκληρώνεται γύρω στα 16-17.(Τι έκθεση να σου γράψει ένα ανώριμα νοητικά παιδί όταν οι απαιτήσεις του Υπουργείου είναι να συγγράφεις σε τρεις ώρες  μία πραγματεία;) Πώς  είναι  δυνατόν  να νοιώθει; Μπλεγμένο σε αναπόφευκτες  ενδοπροσωπικές  και  διαπροσωπικές ψυχικές συγκρούσεις, χωρίς κάποιο σταθερό κι έμπιστο σύμβουλο, εναντίον θεών και δαιμόνων, τόσο απέξω  όσο κι από μέσα του.

Οι καθηγητές του νέου στο Γυμνάσιο – Λύκειο κατά κανόνα- μόνο για την  εφαρμογή  του  εκπαιδευτικού  προγράμματος  μέσα στο προβλεπόμενο χρονικό  διάστημα, ενδιαφέρονται, τις πιο πολλές φορές πελαγωμένοι στα δικά τους οικογενειακά  προβλήματα, στα ιδιωτικά φροντιστήρια που κάνουν, εχθρικοί και ματαιωμένοι με χαμηλούς μισθούς, με τις ελάχιστες εξαιρέσεις των συναισθηματικά  ενδιαφερόμενων  για  τις  ψυχικές  ανάγκες  των  έφηβων μαθητών τους.

Από ένα άλλο μέρος οι γονείς, χαμένοι στον κόσμο της κατανάλωσης, του  καταναγκασμού να  προμηθεύουν  τα  απαραίτητα υλικά εφόδια, έχουν ήδη απομακρυνθεί  από τις ψυχικές ανάγκες των έφηβων, αλλά και ο ίδιος ο νέος και η νέα στην προσπάθειά τους να αυτονομηθούν ;και να ανεξαρτητοποιηθούν  απομακρύνονται απ’ τους γονείς τους. Έτσι χωρίς επαγγελματικό προσανατολισμό, χωρίς έστω ένα τεστ αξιολόγησης των ικανοτήτων τους,(τα οποία δεν είναι κι αυτά σίγουρα εκ της φύσεώς τους αλλά και από το γεγονός ότι ο έφηβος αλλάζει προτιμήσεις, ενδιαφέροντα κι αναζητήσεις από στιγμή σε στιγμή), χωρίς τέλος  μια ψυχολογική αξιολόγηση  από  τον σχολικό  ψυχολόγο (που  κατά  κανόνα δεν υπάρχει), γονείς και παιδιά καταλήγουν ξεκινώντας από χίλιους δύο λόγους στο τάδε ή το δείνα επάγγελμα και εξεταστική δέσμη ανοργάνωτα, απρογραμμάτιστα, συχνά παρορμητικά. Ευτυχώς που ο νέος και η νέα γνωρίζουν στην πλειοψηφία τους  τις ικανότητές τους άλλος λίγο, άλλος πολύ. Θα λέγαμε ότι είναι οι πιο αδιάψευστοι και αντικειμενικοί κριτές του εαυτού τους.

Γνωρίζουν όμως και κάτι άλλο, εάν είναι ευσυνείδητοι και συνεπείς; το τεράστιο φορτίο  που κουβαλούν επάνω τους αποφασίζοντας να συμπληρώσουν το μηχανογραφικό  δελτίο  συμμετοχής στις  εισαγωγικές. Από  εκείνη τη στιγμή, που έχουν πάρει την απόφαση,  οι πιο  πάνω  εκτεθειμένοι  λόγοι  γενεσιουργοί του άγχους των  εξετάσεων,  οι περιβαλλοντικοί,  οι ενδοψυχικοί ή ενδιάθετοι  και οι κατά περίπτωσιν, τίθενται σε λειτουργία. Κατά τη γνώμη μας  και οι τρεις  κατηγορίες παραγόντων με την εξαίρεση των κληρονομικών  χαρακτηριστικών, την ιδιοσυγκρασιακή  προέλευση  και τα ιδιαίτερα στοιχεία του χαρακτήρα του κάθε ανθρώπου & το περιβάλλον  είναι υπεύθυνο για τις ενδοβολές  όλων  αυτών  των  αγχογόνων  παραγόντων. Το δε Εκπαιδευτικό  σύστημα  φορτώνεται  ουκ  και  ολίγον  ποσοστόν της ευθύνης.

Έτσι όσο πιο ευσυνείδητος, εξαρτώμενος  από  τους γονείς και την  οικογένεια,  ευαίσθητος,  υπερπροστατευμένος, υπεύθυνος, τρομαγμένος και φοβισμένος  από  τον  κόσμο,  κομπλεξικός από πλευράς  οικονομικής τάξης, (δηλαδή  φτωχός), καταγόμενος από μεροκαματιάρηδες, τόσο  πολύ  θα  αγχωθεί,  αλλά  ίσως και θα πεισμώσει, προκειμένου να σπάσει το φράγμα της μοίρας του. Όμως τη δοκιμασία του άγχους θα την υποστεί. Όσο για τα βουτυρόπαιδα,  αυτά που τα έχουν όλα, και τα λεφτά  και τα φροντιστήρια από το δημοτικό, εκείνα είναι  έχουν  ελαχιστοποιημένα τα κίνητρά τους και συνήθως αποτυγχάνουν  γιατί  δεν έχουν τη δυστυχία πάνω από το κεφάλι τους. Αλλά γι’ αυτά  υπάρχουν και τα πανεπιστήμια της αλλοδαπής εκτός  από τα λεφτά του μπαμπά.

Το άγχος επαυξάνεται κι από την αναγνώριση των δυσκολιών που μπορούν να τον προσγειώσουν ανώμαλα επαγγελματικά. Αν δεν έχει ικανότητες στην Έκθεση, στην απομνημόνευση ξερών γνώσεων στα θεωρητικά Λατινικά, Ιστορία, Πολιτική Οικονομία ή Κοινωνιολογία, ακόμη και στην  παπαγαλία  των ασκήσεων  στα  Μαθηματικά, στη Φυσική και στη Χημεία, που τα Φροντιστήρια προσφέρουν λυμένες εν αφθονία.

Δεν θα απορρίψουμε  βέβαια  τους  νορμάλ μαθητές, και μαθήτριες, αυτούς που έχουν σταθερό και μεθοδευμένο τρόπο σκέψης, αυτούς που είναι σίγουροι για ό,τι ξέρουν. Ούτε γίνεται συζήτηση για τις αυθεντίες, εκείνους που ξέρουν να βρίσκουν τη λύση των προβλημάτων λόγω ωριμότητας, εμπειρίας και ικανοτήτων αντίληψης  και εφεύρεσης  περισσοτέρων της μιας  λύσεων. Αυτό άλλωστε χαρακτηρίζει την εξυπνάδα.

Αυτοί έχουν μεγάλη βεβαιότητα και λιγότερο  άγχος ή  δημιουργικό  άγχος,  που συντελεί στην καλλίτερη απόδοση και επίδοση,  διότι τους  αναγκάζει να στριμώχνονται και να μην υποτιμούν τον κίνδυνο της αποτυχίας. Τα ίδια ισχύουν  και  για  όσους  έχουν πολύ καλές βάσεις, εκ πείρας  θα λέγαμε, ότι αυτά  είναι τα παιδιά των δασκάλων και των καθηγητών, που ζουν υπό συνθήκες  διαρκούς  φροντιστηρίου από τους γονείς τους,  χωρίς να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και οι εξαιρέσεις, τα παιδιά που επαναστατούν  ενάντια στον γονέα δάσκαλο  γιατί δεν υποτάσσονται  στην υπερήφανη  στάση του να προβάλει την δική του ευφυΐα του μέσα από την ευφυΐα του παιδιού του. Θα ήταν πολύ σπουδαίο να είχαμε στατιστικά δεδομένα στις πάρα πάνω θέσεις και παρατηρήσεις,  αλλά δυστυχώς  αυτό  δεν είναι δυνατόν στις ημέρες μας, όπου οι έρευνες αυτού του τύπου είναι ελάχιστες για τα Ελληνικές συνθήκες αλλά και οι μεταβολές στα προγράμματα των σχολείων,  με τα διδασκόμενα μαθήματα και την συνεχώς εναλλασσόμενη σχολική ύλη,    καθιστά πραγματικά δύσκολο το έργο της στάθμισης, (standardization) κ.λπ. Γενικά θα λέγαμε ότι όλες αυτές οι αρετές συγκεντρωμένες υπάρχουν σε πολύ λίγους. Ο μέσος όρος είναι καλός ή έχει κλίση σ’ ένα αντικείμενο; πχ. στα μαθηματικά  και τη  φυσικοχημεία, αλλά όχι στην Έκθεση,  έχει γνώσεις  Ιστορίας  και Βιολογίας διότι τον προσελκύουν τα μαθήματα  αυτά  αλλά στη Φυσική, στη Χημεία, τα Μαθηματικά ή την Κοινωνιολογία  παθαίνει αλλεργία.

Ο Υποψήφιος  αναστατώνεται με τη σκέψη  ότι μπορεί να πετύχει άνετα το 19 στη Βιολογία και 13 στη Φυσική και ν’ αποκλειστεί στην ιατρική. Ή  να βαθμολογηθεί με 20 στα Μαθηματικά  και τη Φυσικοχημεία και με 12 στην Έκθεση  κι έτσι δεν μπαίνει  εκεί  που  θέλει ούτε στη Α! ούτε στη Δ! Δέσμη,  αλλά εκεί  που θα τον πετάξει το άψυχο  κομπιούτερ. Ερωτάται,  πως να μην  τρέμει αυτός που ξέρει  τις αδυναμίες  του  και  να μην αγχώνεται; Να γιατί οι νύχτες και οι ημέρες, όσο πλησιάζουμε  στις εξετάσεις γίνονται εφιαλτικότερες, οι πονοκέφαλοι,  η αγωνία, η αϋπνία, ο εκνευρισμός, οι  ταχυκαρδίες,  οι  συχνοί  εφιάλτες και κάποτε οι ψυχωσικές αντιδράσεις ακόμη κι οι απόπειρες αυτοκτονίας είναι μέσα  στο  παιχνίδι  της  ρώσικης   ρουλέτας  των  εξετάσεων.

Και το παιχνίδι αυτό το ξέρει καλά ο υποψήφιος, ότι δε συγχωρούνται αδυναμίες σε  κανένα  μάθημα,  κι ότι οι εισαγωγικές εξετάσεις  γίνονται  για  να  αποτύχει,  όχι  για να πετύχει.

Αν  το  Εκπαιδευτικό  Σύστημα  και  κατά  προέκταση  το κατεστημένο,  ήθελε να μορφώσει  τους  πολίτες  του, θα άφηνε ελεύθερη  την είσοδο  στα ΑΕΙ  και τα ΤΕΙ  χωρίς  να δίνονται εισαγωγικές εξετάσεις. Επειδή όμως τον ενδιαφέρει η  μεγιστοποίηση του κέρδους  και η ελαχιστοποίηση του κόστους, το κράτος, πρότυπο  βάρβαρης καπιταλιστικής  σκέψης  και  πρακτικής, συνδέει τη  μόρφωση  με  το  επάγγελμα (άρα το οικονομικό  συμφέρον), συγχέει την ηθοπλαστική Παιδεία με την Τεχνική Εκπαίδευση, και αρνείται στην πράξη  αυτό  που  επικαλείται  στη  θεωρία, στο Σύνταγμα, ότι δήθεν προβλέπει δωρεάν Παιδεία για όλους.     Εδώ μπορεί να αντείπει  κάποιος;  Δεν υπάρχουν οι υλικές προϋποθέσεις  ούτε να  σπουδάσουν,  ούτε να απορροφηθούν όλοι αυτοί που θα εισαχθούν.

Είναι ακράδαντη η  πίστη μας,  ότι  κάθε  άνθρωπος  είτε άνδρας είτε γυναίκα,  έχει  μια  ιδιαίτερη κλίση, τάλαντο και ικανότητα που  αν  βοηθηθεί να το  ανακαλύψει, ο πλουραλισμός αυτός θα συντελέσει ώστε ο κάθε κατεργάρης να πάει στον πάγκο του. Ο κάθε ένας να επιλέξει σωστά αυτό  που έχει κλήση, που αγαπάει και θέλει να αφοσιωθεί και να ασχοληθεί  δημιουργικά.

Πρόκειται  για  μια σοφά ισορροπημένη  κατανομή,  μια  φυσικά τάση επαγγελματικής  επιλογής  όπως  συμβαίνει στη φύση, όπου τα σαρκοφάγα  δεν σβήνουν  απ’ το χάρτη τα χορτοφάγα, ούτε τα πουλιά εξαφανίζουν τα έντομα. Έτσι  όλες οι εργασίες υπάρχουν σε μια ισορροπία όπως τα είδη, τα γένη, οι κοινωνίες. Στη πράξη το βλέπουμε αυτό να ισχύει σε  άτομα  που  παίρνουν πτυχίο σ’ έναν  κλάδο  της  επιστήμης  και  όμως  ασχολούνται  με  άλλα πράγματα. Ο Μηχανικός π.χ. που έχει μεράκι με την Αρχαιολογία, ο Ψυχίατρος που γράφει και μελετά Γλωσσολογία, ο μουσικός που ονειρευόταν  να γίνει αξιωματικός, ο τραπεζικός  που  απέτυχε στις  εισαγωγικές  για  ιπτάμενος  και  ξέρει τα πάντα για τα πολεμικά αεροπλάνα και το χόμπι του  είναι τα κιτς  αεροπλάνα της πολεμικής  αεροπορίας.

Αυτή η τελευταία σκέψη  προφανώς μας δίνει  τη  βάση για να  θέσουμε  κάποιες  βάσεις  αντιμετώπισης  του  προβλήματος Παιδείας:

1)`Αλλο Παιδεία με την ευρεία έννοια κι άλλο Εκπαίδευση.

2)Η Παιδεία έχει να κάνει με την Αγωγή, τον  τρόπο  ανάπτυξης του παιδιού, τη μύησή του  στον τρόπο  σκέψης, στο πώς να μαθαίνει, κι όχι τι να μαθαίνει. Να αμφισβητεί τα προτεινόμενα  πρότυπα,  να  ψάχνει  βαθύτερα  από την επιπόλαιη και άκριτα προσφερόμενη γνώση. Αναφέρεται στην Αγωγή της Ψυχής, το πως κι όχι το τι να σκέπτεται.    

3)Η  Εκπαίδευση πέρα από  το ανθρωπιστικό  πεδίο έχει σαν στόχο να οδηγήσει και στην επαγγελματική κατοχύρωση.

4)Η  ευρύτερη  Παιδεία  με  Κλασσικό   και  ανθρωπιστικό φιλοσοφικό  και θρησκευτικό  περιεχόμενο,  μόνο  μέσα  από την άποψη της  Σχεσιοδυναμικής  και της παιδαγωγικής του προσώπου μπορεί να επιτελέσει το έργο της σε συνδυασμό με την εξατομίκευση της Παιδείας στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. [5]

5)Η όποια Εκπαίδευση των Ελληνοπαίδων  θάνε αποτυχημένη χωρίς  εξατομίκευση. Εάν ο μαθητής  εκτός  από  το μπαράζ των γνώσεων  που προσλαμβάνει, δεν διδάσκεται αυτά που ταιριάζουν στον χαρακτήρα του,  την ιδιοσυγκρασία  και την προσωπικότητά του.

6)Η Επαγγελματική  εξειδίκευση  πρέπει να  στηρίζεται σε κάποια ψυχολογική εκτίμηση, επαγγελματικό  προσανατολισμό και αξιολόγηση  των ικανοτήτων  του ενδιαφερομένου. Δε μπορεί για παράδειγμα, να γίνεται δεκτός στη Γυμναστική Ακαδημία, κάποιος που  τα  καταφέρνει  στα  μαθήματα  και  στ’ αγωνίσματα  αλλά κίνητρό του είναι η τεμπελιά με μισθό του δημοσίου. Μοιάζει με κείνον που γίνεται παπάς για να λύσει χωρίς κόπους το βιοτικό του, ή το γιατρό  που διαλέγει την ειδικότητα του χειρουργού, όχι από ενδιαφέρον για τους ασθενείς του, αλλά  για να βγάλει εκατομμύρια με τα φακελάκια. Όλες αυτές οι αποτρόπαιες συμπεριφορές  όμως  βρίσκονται   μέσα  στη  λογική  του  αστικού συστήματος.

Επειδή τέλος η Παιδεία  η Εκπαίδευση  και  η μόρφωση δεν είναι ανεξάρτητα μεγέθη κι ανεπηρέαστα από την πολιτική, την οικονομική αλλά και την κοινωνική,  πολιτιστική κατάσταση που επικρατεί στην πατρίδα μας υποστηρίζουμε ότι:

Το Φιλελεύθερο Αστικό σύστημα,  για το Μαρξιστικό  δε γίνεται λόγος, σαν απάνθρωπο, υλιστικό & ατομοκεντρικό όπως είναι, διέστρεψε την Παιδεία και διαστρεβλώνει τον ουμανιστικό & ηθικοπλαστικό ρόλο της. Αυτό  δεν πρέπει  να μας  παραξενεύει διότι το ίδιο συμβαίνει σ’ όλο το φάσμα της κοινωνικής ζωής. Στην Υγεία όπου για τους  πτωχούς  είναι  το ΙΚΑ  και για τους πλούσιους το εξωτερικό, στην οικονομία (άνιση κατανομή του εισοδήματος), στη θρησκεία (γλυκανάλατη αποδοχή & συμβιβασμός της ιεραρχίας κυρίως, επί πάντων και  πασών. Επί της αδικίας,  της φτώχιας, της εκμετάλλευσης  του  ενός  από  τον  άλλο, του  πλουτισμού άσχετα με ποιά μέσα και προθέσεις γίνεται κ.λπ.) 

Βλέπουμε λοιπόν πραγματικά μια  συμπαιγνία, συνεργασία  και συμπαράταξη  των Πνευματικών ηγετών της χώρας μας, εκκλησιαστικών, καθηγητών και πολιτικών (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) σ’ όλα τα επίπεδα, με αποτέλεσμα την πνευματική, ηθική και πολιτιστική έκπτωση  του καιρού μας. Θα έμενε αλώβητη η Παιδεία και η Εκπαίδευση;

Ας μην απορούμε επομένως που το κράτος στην πράξη αξιοποιεί την Εκπαίδευση  σαν βιομηχανία παραγωγής  στενοκέφαλων  τεχνοκρατών και ανθρώπινων ρομπότ. Ο ανταγωνισμός, η ψυχρότητα,  το απρόσωπο, η  στυγνή  αφομοίωση γνώσεων  εκ  μέρους  των  μαθητών  της μέσης  εκπαίδευσης και υποψηφίων  φοιτητών και οι τυπικοί, αγέλαστοι, γραφειοκράτες εκπαιδευτικοί, που αποφεύγουν ή φοβούνται να δώσουν τον εαυτό τους & να ζωντανέψουν τη στείρα τεχνοκρατική γνώση, αποτελούν το στερεότυπο πρότυπο του αστού δάσκαλου της εποχής μας.[6]

Σίγουρα σωστή Παιδεία & μαθητές  χωρίς άγχος δε μπορούμε να έχουμε με την υπάρχουσα δομή. Αντίθετα το εκπαιδευτικό μας σύστημα θα εξακολουθεί για πάρα πολλά χρόνια νάνε μονολιθικό και απαράδεκτο, ένας πνευματικός οδοστρωτήρας, μια μπουλντόζα που όχι μόνο αγνοεί  αλλά  και  στραγγαλίζει  τις κλίσεις των παιδιών και τις ατομικές τους διαφορές και ιδιαιτερότητες. Δε λαμβάνει καθόλου ή ελάχιστα  υπόψη του  το στάδιο  νοητικής  ανάπτυξης  του κάθε μαθητού και μαθήτριας, αλλ’ αντί να ανταποκρίνεται στη ζήτηση και τις ανάγκες του παιδιού,  δίνει έμφαση  στο αναλυτικό πρόγραμμα που φτιάχνουν κάποιοι απρόσωποι, ευθυνόφοβοι, τεχνοκράτες του Υπουργείου Παιδείας.

Όλοι είμαστε  συνυπεύθυνοι σ’ αυτό και ο κάθε παιδαγωγός ας σκεφθεί  την  ευθύνη  του  απέναντι  στις νεώτερες γενιές, κυρίως ως προς τα προβαλλόμενα πρότυπα  προς μίμηση που εμείς οι ίδιοι προωθούμε στα παιδιά αυτά.

Ας αγωνιστούμε να εξασφαλίσουμε  στα παιδιά ίσες προϋποθέσεις για το ξεκίνημα στη ζωή. Πέρα από τις όποιες οικονομικές,  πολιτικές  ή  πνευματικές  διαφορές η Παιδεία πρέπει να είναι Ανώτατη για όλους και δεν νοείται κατάτμησή της. Άλλοι να  σταματούν  στη  στοιχειώδη,  κι’ άλλοι  στη μέση. Ανώτατη Παιδεία σημαίνει  πλήρης και  ολοκληρωμένη μόρφωση ανωτάτου επιπέδου για όλους. Παιδεία η οποία αποδίδει στην κοινωνία ανθρώπους ηθικά, εγκυκλοπαιδικά, επαγγελματικά καταρτισμένους στον  ανώτατο  βαθμό. Με  το  σκεφτικό  αυτό,  μορφωμένοι και διπλωματούχοι  πρέπει να  είναι  και οι  γεωργοί,  οι εργάτες, οι τεχνίτες, οι νοικοκυρές, οι έμποροι, οι επιστήμονες  και όλοι όσοι μπορούν να διαβάσουν να γράψουν και να σκεφτούν.[7]

Αλλά για να γίνουν όλα αυτά απαιτείται η αλλαγή του όλου κοινωνικού προβλήματος ή καλλίτερα καθολική ανατροπή του Φιλελεύθερου Αστικού Συστήματος.

 

ΓΕΝΕΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ.

 

Περιβαλλοντικοί.                      Ενδογενείς                              Περιστασιακοί Παράγοντες

—————-                                 ———-                                      ————————

Κοινωνικό status                       Εξάρτηση                                 Βαθμός στον οποίο

Γεωγραφική περιο-                  Αυτοεκτίμηση                             υπάρχουν  ανάγκες

χή                                             Ανάγκη για ε-                             εξάρτησης,  και η

Μερικές ασθένειες                    πίδοση                                       τιμωρία της  επι-

Χωρισμός του παι-                    Εικόνα του σώ-                          φυλακτικότητας

διού από τους γο-                      ματος                                         Η πολυπλοκότητα

νείς                                            Σεξουαλικοί                                των έξετάσεων

Ηλικία                                        προβληματισμοί                         Η σοβαρότητα των

Φύλο                                         Μεταφυσικές &                           εξετάσεων

Στάσεις και  πρα-                       Υπαρξιακές α-                            Η προσωπικότητα

κτικές των γονέων                     ναζητήσεις.                                 του εξεταστή

για την  ανατροφή                     Σημαντικότητα της

του παιδιού                                επιτυχούς απόδοσης

                                                  Στάδιο στη διαδι-

                                                  κασία της μάθησης

                                                  Χρονική διάρκεια

                                                  ανάμεσα στην αντι-

                                                  μετώπισητης απειλής

                                                  και στο πραγματικό

                                                  γεγονός (εξέταση).

                      

                                                     Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι

                                                     —————–

Εκπαίδευση= Η ενέργεια μέσω της οποίας  μεταβιβάζεται η υλική, πνευματική, ηθική και πολιτιστική  κληρονομιά  της κοινωνίας, από τη μία γενεά στην άλλη.

Εκπαιδευτική  μεταρρύθμιση= Οι προσπάθειες  που  γίνονται για τον συγχρονισμό της εκπαίδευσης  στις διαρκώς  μεταβαλλόμενες κοινωνικές, οικονο0μικές και πολιτισμικές συνθήκες.

Παιδεία= Διττό περιεχόμενο. Με τη στενότερη  έννοια ταυτίζεται με την εκπαίδευση. Με την  ευρύτερη  έννοια  οι Έλληνες  δεν εννοούσαν τον πολιτισμό  παρά  σαν  παιδεία  και  ημέρωση  του ανθρώπου. Το κράτος με τους πολιτικούς του, η ποίηση  με τους ποιητές της, η λογοτεχνία  με τους λογοτέχνες της, η γλυπτική με το γλύπτη, η ζωγραφική με τον ζωγράφο της, η μουσική με το μουσικό, η φιλοσοφία  με τον φιλόσοφο, η αρχιτεκτονική με τον αρχιτέκτονα, ευρίσκουν την παιδευτική τους σημασία και δύναμη με την παιδαγωγική, ανθρωποπλαστική και εξημερωτική τους αποτελεσματικότητα επί του ανθρώπου.

Παιδαγωγική= Η επιστήμη της αγωγής των παιδιών, η ασχολούμενη με την ανατροφή και την μόρφωση αυτών.

χαρακτήρας= σχεδόν το ίδιο  με την προσωπικότητα. Περιλαμβάνει το σύνολο της αντικειμενικά  παρατηρούμενης  συμπεριφοράς και την υποκειμενική εμπειρία του ατόμου επί συνειδητού κι υποσυνειδήτου επιπέδου.

Προσωπικότητα= Το χαρακτηριστικό & σε κάποιο  βαθμό προβλέψιμο πρότυπο  της  συμπεριφοράς – ανταπόκρισης  που  κάθε  πρόσωπο αναπτύσσει, σε συνειδητό και ασυνείδητο επίπεδο, σαν στυλ ζωής. Περιέχει τις εσωτερικές ενορμήσεις των ενστίκτων, τα κληρονομικά στοιχεία, τα επίκτητα  και τον τρόπο  ανταπόκρισης  στις εξωτερικές απαιτήσεις της πραγματικότητας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

[1]Sarason, Seymour et al. «Anxiety in elementary school children», New York: John Wiley & Sons, 196O.    

[2]Tobias,S. & Weissbbrod,C: «Anxiety & Mathematics: an update».Harvard Educational Review, February 1980, 50, pp.63-70.    

[3]Cemen,B.Pamela:»To άγχος για τα Μαθηματικά» Εκδ.  Παρουσία, Αθήνα 1989.

[4]Biehler, E. Robert: Child Development an Introduction» Houghton Mifflin Company, 1976, p.424. and p.p.580-583.

[5]Κοσμόπουλου, Αλεξανδρου: «Σχεσιοδυναμική, Παιδαγωγική του Προσώπου», εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 1983.

[6] Ευαγγελάτου, Γεωργίου: «Ανθρώπινη Καταστροφικότητα’ Έκδοση προσωπική του συγγραφέα, Αθήνα 1989, σελ. 66.

[7]Ψαρουδάκης, Νικόλαος: «Παιδεία και Δημοκρατία», Εκδόσεις Μήνυμα, Αθήνα 1973, σελ. 35.

Γεώργιος Ευαγγελάτος Νευρολόγος Ψυχίατρος Παίδων Ενηλίκων, Χορναϊκός Ψυχαναλυτής

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>