«

»

Οκτ 14

Δυστυχώς αποδεικνύεται πως το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας πάσχει από το σύνδρομο της Στοκχόλμης. Μέρος 1ο

Το να δουλεύεις για να πλουτίζουν άλλοι με μια ελάχιστη αμοιβή, ή ακόμη και σε κατάσταση δουλείας, και να το κάνεις πεπεισμένος ότι αυτό είναι φυσιολογικό και σου δίνει αξία, είναι μια σαφής ένδειξη ότι πάσχεις από το Σύνδρομο της Στοκχόλμης.

 
Το Σύνδρομο της Στοκχόλμης είναι μια ασθένεια από την οποία πάσχουν τα άτομα που ταυτίζονται με εκείνους που τους ασκούν βία, υιοθετώντας ως δικό τους το σκοπό εκείνων που τους κακοποιούν και προτιμώντας να μην απομακρυνθούν από αυτούς τη στιγμή που θα μπορούσαν να το κάνουν, ενώ ταυτόχρονα απομακρύνονται από εκείνους που μπορούν να τους βοηθήσουν.
Ο όρος Σύνδρομο της Στοκχόλμης Ο όρος αυτός προήλθε μετά την ληστεία που έγινε τον Αύγουστο του 1973, σε υποκατάστημα της τράπεζας Kreditbanken στο Norrmalmstorg, στην κεντρική Στοκχόλμη της Σουηδίας. Δύο ένοπλοι άνδρες οι Jan-Eric Olsson και Clark Olofsson εισέβαλαν σε αυτήν και απήγαγαν 4 υπαλλήλους της τράπεζας, τους Elisabeth Oldgren, Kristin Enmark, Birgitta Lundblad και τον Sven Safstrom, για 6 μέρες σε θησαυροφυλάκιο της τράπεζας Sveriges Kreditbank. Μετά τη σύλληψη των δραστών, οι όμηροι προσπάθησαν να συλλέξουν χρήματα, για να ενισχύσουν οικονομικά τον δικαστικό αγώνα των απαγωγέων τους και αρνήθηκαν μάλιστα να καταθέσουν εναντίον τους, μία μάλιστα από τους ομήρους προτιμούσε να μείνει στο πλευρό του απαγωγέα της αντί να πάει με την αστυνομία.

Την ίδια περίοδο στις 4 Φλεβάρη του 1974, η κόρη του μεγιστάνα του Τύπου Ράντολφ Χερστ, Πατρίτσια απήχθηκε από τον Συμβιωτικό Απελευθερωτικό Στρατό μια ομάδα ανταρτών Πόλης για λύτρα που θα μοίραζαν στους φτωχούς της Καλιφόρνια. Η Πάτρίτσια (Πάττυ) αν και χτυπήθηκε κι έχασε τις αισθήσεις της κι έμεινε κλεισμένη από τους απαγωγείς της μήνες ταυτίστηκε πλήρως με τους απαγωγείς της και την ιδεολογία τους. 19 μήνες αργότερα συνελήφθη και κατηγορήθηκε για σοβαρά εγκλήματα όπως για ένοπλη ληστεία τράπεζας. Αναγνωρίστηκε από τις κάμερες να ηγείται με όπλο της ληστείας.

Το σύνδρομο της Στοκχόλμης μπορεί να θεωρηθεί ως μια μορφή τραυματικής προσκόλλησης, η οποία δεν απαιτεί απαραιτήτως ένα σενάριο ομηρείας, αλλά το οποίο περιγράφει «ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς που αναπτύσσονται μεταξύ δύο ατόμων, όπου το ένα πρόσωπο παρενοχλεί περιοδικά, χτυπάει, απειλεί, κακοποιεί, ή εκφοβίζει το άλλο». Μια συχνά χρησιμοποιούμενη υπόθεση για να εξηγήσει το φαινόμενο του συνδρόμου της Στοκχόλμης, βασίζεται στη φροϋδική ψυχαναλυτική θεωρία. Θεωρείται ότι η ταύτιση αυτή  είναι αντίδραση του ατόμου στο ψυχολογικό τραύμα της θυματοποίησης προκειμένου να επιβιώσει. Η ταύτιση με τον επιτιθέμενο (identification with the aggressor) είναι ένας τρόπος όπου το ίδιο το εγώ υπερασπίζεται τον εαυτό του. Όταν ένα θύμα πιστεύει τις ίδιες αξίες με τον επιτιθέμενο, ο θύτης παύει να γίνεται αντιληπτός ως απειλή.

Κοινά συμπτώματα του «Συνδρόμου της Στοκχόλμης»

  • Θετικά συναισθήματα από το θύμα προς το θύτη (το άτομο που το κακοποιεί ή το ελέγχει).
  • Αρνητικά συναισθήματα από το θύμα προς την οικογένειά του, τους φίλους ή τις αρχές.
  • Θετικά συναισθήματα από το θύτη προς το θύμα.
  • Υποστηρικτική συμπεριφορά από το θύμα προς το θύτη.
  • Ανικανότητα του θύματος να καταστρέψει την «σχέση» του με το θύτη.[

 

Σήμερα ο όρος αυτός χρησιμοποιείται για περιπτώσεις απαγωγών, κακομεταχείρισης των γυναικών, εντός των επιχειρήσεων και σε κάποιες ακόμη περιπτώσεις.
Οι ειδικοί λένε ότι πρόκειται για ένα προσωρινό παθολογικό φαινόμενο. Η περίπτωση όμως που θα μας απασχολήσει σήμερα, αφορά, δυστυχώς, σε ένα φαινόμενο που διαρκεί αιώνες και που η ρίζα και τα συμπτώματά του μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Ωστόσο, βρισκόμαστε σήμερα μπροστά στη δυνατότητα να ελευθερωθούμε από αυτήν τη βιβλική κατάρα, δεδομένων των κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών της ιστορικής στιγμής στην οποία μας έτυχε να ζούμε.
Μιλάμε για έναν τύπο του Συνδρόμου της Στοκχόλμης από το οποίο πάσχει η Ανθρωπότητα εδώ και αιώνες και που, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες ψυχικές ασθένειες, ο πάσχων δεν μπορεί να την αναγνωρίσει. Αναφερόμαστε στο πώς αξιολογούμε την απασχόληση ως ένα στοιχείο ή μέσο που μας επιτρέπει να ζούμε ή να επιβιώνουμε, που μας δίνει αξιοπρέπεια και που μπορεί να μας κάνει ευτυχισμένους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Μιλώντας για απασχόληση, αναφερόμαστε στην αμειβόμενη εργασία. Και θα χρησιμοποιήσουμε τον όρο ‘απασχόληση’ σκόπιμα για να τη διακρίνουμε από την εργασία-δημιουργία, που περικλείει σχεδόν κάθε δραστηριότητα του ανθρώπινου όντος.

 

Γιατί μιλάμε για Σύνδρομο της Στοκχόλμης όταν αναφερόμαστε στην αμειβόμενη εργασία; Αυτό είναι ένα ερώτημα που θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε στο σύντομο αυτό κείμενο.

Έχουμε υιοθετήσει την επιχειρηματολογία εκείνων που μας υποδουλώνουν

Ας φανταστούμε για μια στιγμή ότι μπορούμε να βρεθούμε στο διάστημα και να παρατηρήσουμε τον πλανήτη μας και τα ήθη του. Πώς θα εξηγούσαμε το γεγονός ότι κάποιοι λίγοι άνθρωποι συσσωρεύουν πλούτο κι άλλο πλούτο κι άλλο, ενώ η μεγάλη πλειοψηφία δουλεύει οικειοθελώς έτσι ώστε χάρη στο δικό της μόχθο να συνεχίσουν αυτοί οι λίγοι να συσσωρεύουν πλούτο; Πώς είναι δυνατό η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού να αποδέχεται ότι αυτός ο πλούτος που ανήκει σε όλους -μια και αντιστοιχεί στους φυσικούς μας πόρους ή στην ιστορική συσσώρευση χιλιάδων γενεών- έχει μετατραπεί σε ιδιοκτησία αυτών των λίγων;
Θα μου πείτε ότι εκατομμύρια άνθρωποι πάνε ευχαριστημένοι στη δουλειά τους, ότι άλλοι πάλι δεν πάνε με τόση προθυμία αλλά αισθάνονται υποχρεωμένοι να το κάνουν … Το σίγουρο είναι ότι μια συνηθισμένη ερώτηση όταν δύο άνθρωποι γνωρίζονται είναι: «Τι δουλειά κάνεις;», και μια συνηθισμένη απάντηση: «είμαι οικοδόμος, δημοσιογράφος, μανάβης, άνεργος, συνταξιούχος …». Υιοθετούμε χωρίς βαθύτερη σκέψη ότι η «ουσία» μας, η αξία μας σαν προσωπικότητα δίνεται από το επάγγελμά μας. Σε τέτοιο σημείο έχει φτάσει η αξία της απασχόλησης.
Αυτό, αν μη τι άλλο, είναι πρόβλημα. Όχι μόνο επειδή σε αυτήν την κοινωνία το να κανείς ένα ή άλλο επάγγελμα σου δίνει το ανάλογο γόητρο και τα χρήματα που το συνοδεύουν, αλλά και επειδή γίνεται αποδεκτό από μια μεγάλη πλειοψηφία ότι αυτό που δικαιώνει τον άνθρωπο είναι η απασχόληση, όπως σημειώσαμε παραπάνω.

Φυσικά, αυτή η επιχειρηματολογία που έχουν αναπτύξει εκείνοι που έχουν στα χέρια τους την εξουσία -που την έχουν σφετεριστεί από ολόκληρη την κοινωνία- ήταν και συνεχίζει να είναι χρήσιμη για τη διατήρηση του παρόντος συστήματος.

Πώς έχουμε φτάσει να υιοθετήσουμε την επιχειρηματολογία των ισχυρών; Ότι η εργασία-απασχόληση είναι εμπόρευμα εκτιμώμενο χρηματικά;

Για να διατηρηθεί μέσα στο χρόνο, ήταν απαραίτητο κάτι περισσότερο από την επιβολή της μέσω της βίας, όπως συνέβη ίσως τον πρώτο καιρό της δημιουργίας αυτής της μορφής σχέσης ανάμεσα στους ανθρώπους.

Ήταν απαραίτητα εργαλεία μεγαλύτερης κλίμακας. Ας δούμε μερικά απ’ αυτά, που χρησιμοποιούνται και σήμερα:

1.- Ένας μύθος που είναι ριζωμένος στις πιο βαθιές πεποιθήσεις των ατόμων και των κοινωνιών, μύθος που συνήθως είναι θρησκευτικός. Σε αυτήν τη συγκεκριμένη περίπτωση, βλέπουμε ότι στο βασικό μύθο που υπάρχει στον δικό μας το δυτικό πολιτισμό, και που έχει επικρατήσει και στον υπόλοιπο πλανήτη (διά της βίας σε πολλές περιπτώσεις), είναι ξεκάθαρη αυτή η επιχειρηματολογία στο σημείο όπου η Βίβλος λέει: «με τον ιδρώτα του προσώπου σου θα τρως το ψωμί σου». Μεγαλύτερη διαστρέβλωση του χωρίου από αυτή δεν υπάρχει. Ο Θεός δεν είπε θα αμείβεσαι Αδάμ για τον ιδρώτα που θα χύνεις με την εργασία σου για να αγοράζεις με μπικικίνια το ψωμί σου. Είπε ότι όποια εργασία κι αν κάνεις με κόπο και με ιδρώτα θα την φέρνεις εις πέρας. Δεν νοείται να δημιουργείς χωρίς κόπο και χωρίς να ιδροκοπήσεις. Λανθασμένα οι αστοί συνέδεσαν τον Ιδρώτα σαν προΰπαρξη της αμοιβής. Η δημιουργία απαιτεί ιδρώτα, καταβολή δύναμης και όχι η διεστραμμένη αντίληψη ότι πρέπει να κουραστείς για να βγάλεις το ψωμί σου. Τότε πως θα εξηγούσαμε τον γιο του πλούσιου που ζει χωρίς να ιδροκοπάει με τα λεφτά του μπαμπά του ή του εισοδηματία που ποτέ του δεν εργάστηκε;

Σκοτώστε τους λαούς, δημιουργείστε εμφύλιους ή απελευθερωτικούς (δήθεν ) πολέμους ώστε να επενδύουμε εμείς τα χρήματά μας και να συσσωρεύουμε πλούτο στις τράπεζές μας!

Είτε όμως αρέσει είτε όχι στους υπερασπιστές ορισμένων ιδεολογιών, αυτός ο μύθος βρίσκεται στη βάση του πολιτισμού μας και σ’ αυτόν στηρίζονται τόσο οι φιλελεύθεροι όσο και οι μαρξιστές, γυναίκες και άντρες που αυτοκαθορίζονται δεξιοί ή αριστεροί, πιστοί ή αγνωστικιστές… Όλοι είμαστε επηρεασμένοι από αυτόν το μύθο και τον τρόπο σκέψης που τον συνοδεύει. Έχουμε αποδεχτεί σαν τα θύματα του Συνδρόμου της Στοκχόλμης ότι πρέπει να εργαζόμαστε σκληρά για να ζούμε πλουτίζοντας δυσανάλογα τους ελάχιστους κεφαλαιοκράτες οι οποίοι κατέχουν αυθαίρετα το κεφάλαιο στα χέρια τους και μεις σαν ανθρωπάκια-μέλισσες εργάτριες,  παραμένουμε ευχαριστημένοι κι από πάνω γιατί μας δίνουν κάποιες πενταροδεκάρες για να επιβιώνουμε.  Την ίδια στιγμή που τα’ αφεντικά μας, μη ξέροντας που να διαθέσουν-επενδύσουν, τα δις τους σκέπτονται ποιο κράτος να διαλύσουν εισβάλλοντας ή οδηγώντας το σε εμφύλιο προκειμένου να πουλήσουν τα όπλα τους και να το ανοικοδομήσουν αφού προηγουμένως το καταστρέψουν. Φυσικά αδιαφορώντας για τα αναρίθμητα θύματα, νεκρούς, ορφανά , χήρες που αφήνουν πίσω τους.

2.- Χρειάζεται ωστόσο να υπάρχουν και οι αντίστοιχοι πουλημένοι πολιτικοί που υπηρετούν τα συμφέροντα των μεγάλων οικονομικών δυνάμεων.

3.- Και φυσικά είναι απαραίτητα τα μέσα επικοινωνίας που βοηθούν να χτιστεί, να υποστηριχθεί και να ανατροφοδοτηθεί η επιχειρηματολογία που διατηρεί αυτήν την κατάσταση πραγμάτων και διαχωρίζει τις κοινωνίες σε θύτες και θύματα, σε σφαγείς και σε πρόβατα..
Ήδη τώρα μας επιβάλλουν ότι δε θα υπάρχει πλέον πλήρης απασχόληση έστω κι αν αυτό όλο γίνεται μη βιώσιμοΉδη δεν υπάρχει απασχόληση για όλους και δε θα υπάρχει ούτε στο μέλλον. Εκατομμύρια θέσεις εργασίας εξαφανίζονται καθώς αντικαθίστανται από μηχανές, κάτι που -όπως ξέρουμε- γεννά κάθε μέρα περισσότερο πλούτο και μας φαίνεται, από την άλλη πλευρά, εκεί καταντήσαμε, ιδιαίτερα θετικό και ενθαρρυντικό.
Αλλά επιστρέφοντας στο θέμα μας. Τι κάνουν εκατομμύρια άνθρωποι που η αξία τους εξαρτάται από την απασχόλησή τους, όταν τη στερούνται ή όταν αυτή δεν τους δίνει τα προς το ζην; Συμβαίνει αυτό που βλέπουμε καθημερινά: ότι η δυσφορία γενικεύεται, ότι οι προσωπικές και κοινωνικές εντάσεις αυξάνονται, ότι το μέλλον κλείνει για εκατομμύρια ανθρώπους και πως όσοι πλήττονται αναπτύσσουν σωματικές και ψυχικές ασθένειες, φτάνοντας σε ουκ ολίγες περιπτώσεις σε βαριά κατάθλιψη ακόμη και στην αυτοκτονία.

Είναι -φυσικά-παράδοξο ότι, ενώ ο πλούτος που υπάρχει στον πλανήτη μας θα επέτρεπε σε όλους τους κατοίκους του να ζουν αξιοπρεπώς, εμφανίζεται ξαφνικά μια «κρίση» και αυτό δικαιολογεί να μένουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι χωρίς απασχόληση ή η απασχόληση που είχαν να αποτιμάται και να πληρώνεται όλο και λιγότερο, ενώ μια μειοψηφία αυξάνει όλο και περισσότερο τον πλούτο της. Για παράδειγμα μερικές ισχυρές οικογένειες σεΐχηδων στην Σαουδική Αραβία, στα Αραβικά Εμιράτα, κ.α. εκμεταλλεύονται τα πετρέλαια της χώρας για να ζουν σαν μεγιστάνες την ίδια ώρα που οι λαοί τους στερούνται και των πιο ουσιωδών ελευθεριών. 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>