Ο ισχυρισμός κυκλοφόρησε και από τον πρόεδρο του κόμματος “Ελληνική Λύση”, Κυριάκο Βελόπουλο:

Τι ισχύει

Οι περισσότερες αναπαραγωγές ανακατευθύνουν σε γαλλόφωνο άρθρο από τις 9 Ιουνίου 2016 με τίτλο “Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επιβεβαιώνει ομόφωνα την απουσία του δικαιώματος στο γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου”. Τόσο το κείμενο όσο και οι αναπαραγωγές αναφέρονται στην απόφαση του ΕΔΔΑ στην υπόθεση “40183/07, Chapin and Charpentier εναντίον Γαλλίας”, την οποία μπορεί να βρει ο καθένας στα γαλλικά στο αρχείο υποθέσεων του ΕΔΔΑ.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποτελεί όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενός διεθνούς, πανευρωπαϊκού οργανισμού που προϋπάρχει της Ευρωπαϊκής Ένωσης με 46 μέλη, ο οποίος δεν σχετίζεται άμεσα με αυτήν και, κατά συνέπεια, δεν έχει την νομοθετική δύναμη που έχει η Ένωση. Σκοπός του δικαστηρίου είναι να επιβλέπει την τήρηση των άρθρων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, άρθρο της οποίας θίγεται στον ισχυρισμό. Περισσότερα για το έργο του Δικαστηρίου μπορεί κανείς να βρει εδώ.

Η συγκεκριμένη απόφαση αφορά δύο ομοφυλόφιλους άνδρες που το 2004 παντρεύτηκαν πολιτικά στην Γαλλία, όμως ο γάμος τους σύντομα θεωρήθηκε άκυρος από γαλλικό δικαστήριο. Η απόφαση του γαλλικού δικαστηρίου πάρθηκε καθώς ακόμη ο γάμος ομοφυλοφίλων δεν είχε νομοθετηθεί στη Γαλλία και “η διαφορά φύλου αποτελούσε προϋπόθεση για την ύπαρξη γάμου”, χωρίς αυτό να παραβιάζει τα άρθρα 8 (δικαίωμα στην ιδιωτικότητα), 12 (δικαίωμα στον γάμο) και 14 (απαγόρευση των διακρίσεων) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Μετά από συνολικά δύο ανεπιτυχείς εφέσεις, ενώπιον ανώτερων γαλλικών δικαστηρίων, το ζευγάρι προσέφυγε κατά της Γαλλικής Δημοκρατίας στο ΕΔΔΑ το 2007, νιώθοντας πως “υπέστησαν διακρίσεις λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού τους για να τους αρνηθούν το δικαίωμα στο γάμο που εγγυάται το άρθρο 12”, καθώς και πως το σύμφωνο συμβίωσης που μπορούσαν να συνάψουν τους προσέφερε μικρότερη νομική προστασία συγκριτικά με τον γάμο.

Ενώ, όπως ήδη έχει γίνει σαφές, το ΕΔΔΑ δεν δικαίωσε τους δύο προσφυγόντες, η αναφορά της δίκης περιέχει πολλά σημεία που δείχνουν πως το ΕΔΔΑ δεν είναι εχθρικό προς τους γάμους ομοφυλόφιλων ζευγαριών, ούτε και πως απεφάνθη πως δεν έχουν δικαίωμα στο γάμο. Στην παράγραφο 36 της απόφασής του, η οποία εκδόθηκε το έτος 2016, διαβάζουμε:

[…] το Δικαστήριο δήλωσε ότι, μολονότι ο θεσμός του γάμου έχει διαταραχθεί βαθύτατα από την εξέλιξη της κοινωνίας μετά την υιοθέτηση της Σύμβασης, δεν υπάρχει ευρωπαϊκή συναίνεση στο θέμα του γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 12 της Σύμβασης έχει εφαρμογή στην καταγγελία των προσφευγόντων, αλλά ότι η έγκριση ή η απαγόρευση του γάμου μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου διέπεται από τους εθνικούς νόμους των συμβαλλόμενων κρατών. Σημείωσε ότι ο γάμος έχει βαθιά ριζωμένες κοινωνικές και πολιτιστικές έννοιες που πιθανόν να διαφέρουν σημαντικά από κοινωνία σε κοινωνία και υπενθύμισε ότι δεν θα πρέπει να σπεύσει να υποκαταστήσει τη δική του εκτίμηση με εκείνη των εθνικών αρχών, που είναι σε καλύτερη θέση να εκτιμήσουν τις ανάγκες της κοινωνίας και να ανταποκριθούν σε αυτές. Ως εκ τούτου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 12 δεν επιβάλλει στην εναγόμενη κυβέρνηση την υποχρέωση να ανοίξει το γάμο σε ένα ομοφυλόφιλο ζευγάρι όπως αυτό των προσφευγόντων.

Στις παραγράφους 37 με 39 αναφέρονται ακόμη άλλες παρόμοιες περιπτώσεις προσφυγών, στις οποίες το δικαστήριο επανέλαβε την απόφασή του με το ίδιο ακριβώς σκεπτικό, καθώς δεν υπήρχε λόγος να το αλλάξει. Όμως αναφέρεται επίσης πως σε άλλες περιπτώσεις η απόφαση του δικαστηρίου ήταν διαφορετική, όταν στις χώρες των προσφυγόντων δεν υπήρχε η δυνατότητα συμφώνου συμβίωσης ως “υποκατάστατο”. Περιλαμβάνεται στις παραγράφους 44 και 50 η περίπτωση του δημοσιογράφου και ακτιβιστή Γρηγόρη Βαλλιανάτου και άλλων εναντίον Ελλάδας από το 2009, όταν ακόμη το σύμφωνο συμβίωσης δεν αφορούσε τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια. Το δικαστήριο θεώρησε πως εφόσον στην Γαλλία οι προσφεύγοντες είχαν την δυνατότητα να συνάψουν σύμφωνο συμβίωσης, δεν παραβιάστηκαν τα άρθρα 8 και 14, για το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων αντίστοιχα.

Η απόφαση της υπόθεσης των Chapin και Charpentier ήταν ήδη ξεπερασμένη όταν εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2016, καθώς από τον Μάιο του 2013 η Γαλλία νομιμοποίησε τους γάμους ομοφυλοφίλων ζευγαριών, όντας η ένατη χώρα στην Ευρώπη που νομοθετεί για την ισότητα στο γάμο. Σήμερα ο αριθμός των Ευρωπαϊκών χωρών όπου μπορούν να παντρευτούν τα ομοφυλόφιλα ζευγάρια έχουν φτάσει τις 21. Φυσικά, αυτές οι κινήσεις δεν παραβιάζουν κανένα από τα θιγόμενα άρθρα της Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Παρότι το δικαστήριο έχει αρνηθεί να συμπεριλάβει τα ζευγάρια ίδιου φύλου στο άρθρο 12, που αφορά το δικαίωμα στον γάμο, δεν είναι εχθρικό προς τα δικαιώματά τους και σημειώνει πως η απόφαση για την θεσμοθέτηση ή μη του γάμου τους εναπόκειται στους εκάστοτε εθνικούς νομοθετικούς θεσμούς.

Συμπέρασμα

Ο ισχυρισμός πως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποφάσισε πως “δεν υπάρχει δικαίωμα στο γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου” είναι παραπλανητικός. Ενώ όντως το δικαστήριο έχει αρνηθεί να συμπεριλάβει γάμους προσώπων ίδιου φύλου στο άρθρο 12 της Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, δεν είναι εχθρικό προς τα δικαιώματά τους και έχει εκφράσει ρητά πως το ζήτημα αυτό είναι υπόθεση της κάθε χώρας-μέλους του. Οι 21 Ευρωπαϊκές χώρες που συμπεριλαμβάνουν τους γάμους ομοφυλοφίλων στη νομοθεσία τους δεν παραβιάζουν με οποιονδήποτε τρόπο την Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης, ούτε μπορεί να αμφισβητηθεί νομικά ο νόμος για την ισότητα στο γάμο.