«

»

Δεκ 09

Πως το Σύστημα και η ΝΤΠ προωθούν τα «πετυχημένα» δικά τους παιδιά. Μέρος 2ο

Η περιπέτειά μου με τον Γιάννη Τσιάντη (υφηγητή τότε) αναπληρωτή καθηγητή της παιδοψυχιατρικής.

Ιωάννης Τσιάντης αναπληρωτής Καθηγητής της Παιδοψυχιατρικής, Ψυχαναλυτής ενηλίκων

Τον Γιάννη Τσιάντη και τον Ματθαίο Ιωσαφάτ τους γνώρισα σε Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας αν δεν με απατά η μνήμη μου τον Φλεβάρη ή Μάρτη του 1981.

Πρέπει να διευκρινίσω εδώ ότι σαν Χορναϊκός Ψυχαναλυτής ποτέ δεν ήμουνα ευνοϊκά διακείμενος προς την Φροϋδική Σχολή και την υπερβολική εστίαση στην σεξουαλικότητα και τις συνειδητές ή ασυνείδητες επιπτώσεις των σεξουαλικών συγκρούσεων στις νευρώσεις. Γενικά όμως δεν είχα ταμπού ως προς τις ψυχαναλυτικές σχολές και τις θεωρητικές απόψεις τους ή και τις τυχόν διαφορές στην πρακτική άσκηση της ψυχανάλυσης. Έτσι δέχτηκα με μεγάλη ευχαρίστηση να παρευρεθώ στο Συνέδριο της  και πήγα να τους γνωρίσω και να ανιχνεύσω τις συνθήκες  άσκησης Ψυχανάλυσης στην Ελλάδα.

Κυριότεροι εκπρόσωποι της Ψυχαναλυτικής Εταιρείες εκείνη την εποχή ήταν η πιο πάνω αναφερθέντες.  Ο Ματθαίος Ιωσαφάτ μάλιστα εκείνη την εποχή έλυνε και έδενε. Δεν θυμάμαι τι ακριβώς συζητήθηκε και ποιος ήταν ο κύριος τίτλος του Συνεδρίου εκείνο που ενθυμούμαι πάντως ήταν ότι κάποια στιγμή συζητήθηκε η προσφορά των ψυχαναλυτών και ο αγώνας τους ενάντια στα καταπιεστικά καθεστώτα  κυρίως στα κομμουνιστικά όπου η ψυχανάλυση δεν ήταν αποδεκτή σαν μορφή θεραπευτικής αγωγής.

Ζήτησα τότε τον λόγο από τον διευθύνοντα το πάνελ και σχολίασα τα λεχθέντα κάπως έτσι:

«Αναφέρεστε στους αγώνες των ψυχαναλυτών ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης εκ μέρους τυραννικών καθεστώτων όπως τα μαρξιστικά. Όμως δεν μας αναφέρετε σε ποιο χώρο και τόπο γίνεται ο αγώνας. Μέσα στα καταπιεστικά καθεστώτα ή απέξω; Σε ελεύθερες χώρες όπου η ψυχανάλυση δεν διώκεται; Από ό,τι γνωρίζω Ψυχαναλυτές δεν υπάρχουν στη Σοβιετική Ένωση ως εκ της ιδεολογικής προσέγγισης της μαρξιστικής θεωρίας, και τον μαρξιστικό υλισμό και την αποδοχή των ψυχικών φαινομένων σαν εκδηλώσεις που αποδίδονται στα κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα και τις εξωτερικές συνθήκες (ανεργία, οικονομική ανισότητα, καταπίεση των ισχυρών επάνω στους αδύνατους, ανικανότητα των εργαζομένων να αντιδράσουν μπρος στην παντοδυναμία των ολίγων που διαθέτουν το κεφάλαιο κ.λπ.) οι οποίες συνθλίβουν το άτομο και μόνο αν αυτές τροποποιηθούν μπορεί να βελτιωθεί η ψυχολογική κατάσταση των ασθενών. Επομένως δεν αντιλαμβάνομαι τι αγώνα κάνουν οι ψυχαναλυτές αν καταδικάζουν το μαρξιστικό σύστημα, διαμαρτυρόμενοι εκ του ασφαλούς στα αστικά καθεστώτα που επικαλούνται πως είναι ελεύθερα και δεν καταδυναστεύουν τον άνθρωπο. Αν λοιπόν θεωρούνται αγωνιστές οι ψυχαναλυτές με τον αντικομμουνισμό τους πέστε μου πόσοι ψυχαναλυτές διαμαρτύρονται ή αγωνίζονται ενάντια στις δικτατορίες της λατινικής Αμερικής; Εγώ τουλάχιστον δεν έχω υπόψη μου ψυχαναλυτές στις Ηνωμένες Πολιτείες που διαμαρτυρήθηκαν εντός των ΗΠΑ για τις επεμβάσεις των αμερικανών και μάλιστα της CIA στα δικτατορικά καθεστώτα όπως του Πινοσέτ στη Χιλή, του Μανουέλ Νοριέγκα στον Παναμά, στη Βραζιλία, στην Αργεντινή, στην Κόστα Ρίκα, στην Ονδούρα, στην Ουρουγουάη, στην Νικαράγουα κ.λπ. Αν έχει κάποια σημασία η εμπειρία μου από τους ψυχαναλυτές στις ΗΠΑ όπου πήρα την ειδίκευση σαν ψυχαναλυτής, πολύ λίγο τους ενδιαφέρει η καταδυνάστευση, η καταπίεση, τα βασανιστήρια οι φόνοι στα ανελεύθερα καθεστώτα. Πιο πολύ τους νοιάζει να ζουν μια άνετη ζωή έχοντας ένα σταθερό εισόδημα από τους ασθενείς τους, τους οποίους βλέπουν τρεις αν όχι πέντε φορές της εβδομάδα και για αρκετά μεγάλο διάστημα, πέραν των τριών ετών. Όχι βέβαια ότι δεν κάνουν σωστά τη δουλειά τους αλλά σημασία έχει ότι αμείβονται ανάλογα και απλόχερα…»  

Ο πρόεδρος στο πάνελ προσπάθησε να τα μαζέψει λέγοντας:

«Γενικά η Ψυχανάλυση και οι ψυχαναλυτές σαν κίνηση απελευθέρωσης του ατόμου από τις νευρωσικές του εκδηλώσεις και συμπεριφορές είναι υπέρ της απελευθέρωσης του ανθρώπου και των λαών από τη φύση της…».

Περιττό να αναφέρω ότι ο πρόεδρος του τραπεζιού εκείνη την ώρα ήταν ο Γιάννης Τσιάντης και σας πληροφορώ ότι δεν έδειχνε καθόλου ευχαριστημένος από την τροπή που είχε πάρει η συζήτηση.

Πέρασαν  δύο χρόνια από τότε κι ένα πρωινό του Γενάρη του1983 συναντηθήκαμε ξανά με τον Υφηγητή Τσιάντη στο Αιγινήτειο, όπου έδινα εξετάσεις παιδοψυχιατρικής σαν συναφή ειδικότητα, ενώπιον τριμελούς επιτροπής. Ήταν τότε που το ΠΑΣΟΚ είχε εξαγγείλει κάποια νέα μέτρα για την υγεία και την περίθαλψη. Το ΠΑΣΟΚ και τα μέτρα του πολύ λίγο με ενδιέφερε την εποχή εκείνη. Θεωρούσα τον Ανδρέα έναν απατεώνα πολιτικό όπου τα περί σοσιαλισμού και ριζικών πολιτικών αλλαγών ήσαν ανοησίες και ψέματα όπως αυτά που μας έλεγε επί δικτατορίας στο Μανχάταν σε μια ομιλία του προς νεολαίους του ΠΑΚ (Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα).  

«Όταν θα ρθούμε εμείς στα πράγματα δεν θα υπάρχει Έλληνας που δεν θα έχει από ένα όπλο, σαν τους Ελβετούς. Ποτέ πια δικτατορία στην Ελλάδα. Ο λαός θα είναι οπλισμένος να αποτρέψει ένα τέτοιο τραγικό γεγονός σαν την 21 Απρίλη του 67!»

Ίσως ρωτήσει κάποιος, τι σχέση έχει ο Τσιάντης και οι εξετάσεις της παιδοψυχιατρικής με το ΠΑΣΟΚ;

Έχει και παραέχει. Στη διάρκεια της εξέτασης με ερώτησαν πολλά περί των σταδίων  ανάπτυξης του παιδιού, τη φάση του αποχωρισμού και της εξατομίκευσης κατά Μalher  κάποια στιγμή ο Υφηγητής Τσιάντης μ’ ερώτησε για τα στάδια του πένθους. Αντιλήφθηκα πως η ερώτησή του σχετιζόταν με την θεωρία του  ψυχολόγου John Bowlby περί πένθους.

Tου απάντησα κάπως έτσι (νομίζω ότι ενδιαφέρει τους αναγνώστες το αντικείμενο και μπορούν να το ψάξουν):

«Σύμφωνα με τη θεωρία του John Bowlby αυτές οι φάσεις μπορούν να οριστούν ως εξής:
-Σοκ και άρνηση (περίοδος που κρατάει κάποιες εβδομάδες)
-Διαμαρτυρία, λαχτάρα προσπάθεια ακόμη και μέσα στη φαντασία επανασύνδεσης με το άτομο που έφυγε από τη ζωή (περίοδος που κρατάει κάποιες εβδομάδες)
-Απελπισία που συνοδεύεται από σωματική και συναισθηματική αναστάτωση και από κοινωνική απομόνωση (περίοδος που κρατάει κάποιους μήνες έως και χρόνια. Πέραν όμως των δεκαοχτώ μηνών το πένθος αρχίζει να παίρνει παθολογικό χαρακτήρα και να γίνεται παθολογική προσκόλληση στο πρόσωπο του πεθαμένου)
-Βαθμιαία ανάρρωση που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενη ευεξία, επάνοδος στη χαρά της ζωής και αποδοχή της απώλειας.
Παρόλο που θεωρείται ότι το «φυσιολογικό» πένθος διαρκεί περίπου έξι μήνες με ένα έτος, αρκετοί ειδικοί ψυχικής υγείας διατηρούν κάποιες επιφυλάξεις σχετικά με αυτό καθώς, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η ένταση των αντιδράσεων και η διάρκεια τη διεργασίας του θρήνου, εξαρτώνται εκτός από τους πολιτισμικούς παράγοντες και από τους προσωπικούς, αφού ο κάθε άνθρωπος επεξεργάζεται το πένθος ανάλογα με την προσωπικότητά του. Φαίνεται ότι υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο στη διεργασία του θρήνου:
-Η σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στον επιζώντα και στο άτομο που έχει φύγει από τη ζωή. Εδώ σημαντικό στοιχείο είναι το μέγεθος της συναισθηματικής επένδυσης που έχει γίνει.
-Οι συνθήκες θανάτου, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν διαφορετικά συναισθήματα και αντιδράσεις θρήνου. Μια αυτοκτονία ή ένας ξαφνικός θάνατος είναι πολύ δύσκολο να γίνει κατανοητός και αποδεκτός.
-Η διαθεσιμότητα ή μη του υποστηρικτικού δικτύου προς το άτομο που πενθεί. Σημαντική είναι η υποστήριξη της οικογένειας, των συγγενών και των φίλων».

Ο Τσιάντης έδειξε πως συμφωνούσε και σχολίασε, «τώρα που έχετε τον τίτλο του παιδοψυχιάτρου και δεν αμφιβάλλουμε για τις γνώσεις σας μπορείτε να μας αναφέρετε για τα τελευταία μέτρα περί υγείας του υπουργού κοινωνικών υπηρεσιών τα όσα επικαλείται για την πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια περίθαλψη;»

Ιδέα δεν είχα τι ακριβώς εννοούσε ο Πασοκικός Υπουργός Κοινωνικών Υπηρεσιών και αυτό φάνηκε από το δισταγμό μου. Άλλωστε ουδέποτε διάβαζα πολιτικές στήλες, ούτε παρακολουθούσα τα τεκταινόμενα στην υγεία εφόσον το Δημόσιο δεν με ενδιέφερε εξ αρχής. Τούτο διότι ήμουν πεπεισμένος πως δημόσια περίθαλψη στην Ψυχιατρική σημαίνει 10 λεπτά εξέταση, φάρμακα κυρίως ηρεμιστικά και ξέπλυμα. Σαν ψυχαναλυτής και ψυχοθεραπευτής αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα της επίσκεψης το έβλεπα εντελώς ανεπαρκές και τελείως λάθος για να αντιμετωπίσει κανείς ουσιαστικά έναν νευρωσικό ή κι έναν ψυχωσικό ασθενή. Έτσι ήμουν εξ αρχής εναντίον του Δημοσίου, του ΙΚΑ και της ιατρικής που μετράει κεφάλια κι όχι ανθρώπους, ενάντια στις 50 επισκέψεις στις 7 με 8 ώρες εργασίας ενός γιατρού στο ΙΚΑ ή στα εξωτερικά ιατρεία ενός νοσοκομείου.

Ο Τσιάντης καταχάρηκε που δεν απάντησα και ναι μεν δεν μπορούσε να αμφισβητήσει τις γνώσεις μου περί παιδοψυχιατρικής αλλά αμφισβήτησε σοβαρά την ενημέρωσή μου στα νεοελληνικά δεδομένα περί της πολιτικής στην υγεία και παρατήρησε πικρόχολα: «Εσείς στην επαρχία είσαστε κάπως μακριά από τα τεκταινόμενα στην Αθήνα αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να ενημερώνεστε για ό,τι σύγχρονο…».    

Αργότερα ένας υποψήφιος για παιδοψυχίατρος, φίλος μου και μέλος της Χ.Δ. με ενημέρωσε πως ο Τσιάντης είχε αναφέρει στους εκπαιδευόμενους για μένα ονομαστικά, στο Αγίας Σοφίας «καλός στην παιδοψυχιατρική αλλά δεν παρακολουθεί τις τρέχουσες εξελίξεις».

Έκτοτε ο φίλος απομακρύνθηκε από εμένα, πήρε την ειδικότητα του παιδοψυχιάτρου μαζί με την γυναίκα του κι έγινε ένας καλός διευθυντής του ΙΚΑ…

Όσο για τον Γιάννη Τσιάντη, αμέσως κατάλαβα ότι η ερώτησή του ήταν μια επίτηδες επιλεγμένη πονηρή ερώτηση για να βρει ένα ευάλωτο σημείο, μια αδυναμία απάντησης και να μπορέσει να την ειρωνευτεί  και να την μεταδόσει ευρύτερα στην ψυχιατρική κοινότητα σαν μειονέκτημά μου. Έπεσε διάνα, γιατί δεν έδινα ποτέ σημασία στα ηλίθια λαϊκίστικα μέτρα της δήθεν «Ιατρικής της μιας και αποκλειστικής θέσης απασχόλησης»  όπως ανέφερε το σλόγκαν του ΠΑΣΟΚ των πρασινοφρουρών και της σοσιαλιστικής επανάστασης του… καφενείου.   

Ο Γιάννης  Τσιάντης είχε πάρει την εκδίκησή του για το σχόλιό μου στο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Όταν αντέτεινα πως η διαμαρτυρία των ψυχαναλυτών και οι αγώνες τους  ενάντια στα τυραννικά καθεστώτα γινόταν άνετα και ακοπίαστα από την ψυχαναλυτική τους πολυθρόνα…

1 Σχόλιο

  1. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΟΥΡΚΑΣ

    ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΣΑΣ ΣΤΟΝ ΑΡΡΩΣΤΟ ΚΟΣΜΟ ΜΑΣ. Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΑΣ ΝΑ ΕΥΛΟΓΟΥΝ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΣΑΣ, ΝΑ ΣΑΣ ΔΙΝΟΥΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΘΕ ΚΑΛΟ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>