Alberto de Salvo ο στραγγαλιστής της Βοστώνης
Η περίπτωση του Αλμπέρτο ντε Σάλβο ενός χαρακτηριστικού νομαδικού υποτύπου
Ο Αλμπέρτο ντε Σάλβο, ο περιβόητος στραγγαλιστής της Βοστώνης ήταν ένα τέτοιο είδος αποσυρμένου, σχιζοειδικού που ζούσε, αν και παντρεμένος, διπλή ζωή. Παρουσιαζόταν στα θύματά του σαν υδραυλικός, αστυνομικός, οδηγός που του συνέβη ατύχημα κ.λπ. Ανυποψίαστες οι μοναχικές γυναίκες του άνοιγαν την πόρτα και μόλις αυτός διαπίστωνε πως δεν είχαν σύντροφο, επετίθετο, τις στραγγάλιζε και μετά τον φόνο επακολουθούσε ερωτική συνεύρεση. Μεταξύ Ιούνη 1962 και Γενάρη 1964, 13 μοναχικές γυναίκες ηλικίας από 19 έως 85 ετών στραγγαλίστηκαν στην περιοχή της Βοστώνης. Οι περισσότερες είχαν κακοποιηθεί σεξουαλικά στα διαμερίσματά τους από τις κάλτσες, ή τα ρούχα τους. Η 85ντάρα μόνο πέθανε από καρδιακή ανακοπή την ώρα που πάλευε να ξεφύγει από το θανατηφόρο αγκάλιασμά του. Αν και υπάρχουν κάποιες αμφιβολίες για τον τελευταίο φόνο, της Μαίρης Σάλλιβαν, οι περισσότεροι φόνοι αποδίδονται στον ντε Σάλβο ο οποίος εξομολογήθηκε λεπτομέρειες των φόνων που δεν εμπεριέχονταν στις περιγραφές των εφημερίδων. Το βιογραφικό ιστορικό του σαν παιδί, περιείχε πολλά στοιχεία που έδειχναν μια αντικοινωνικού τύπου προσωπικότητα, διαμορφωμένη από βάναυσες εμπειρίες στις οποίες εκτέθηκε από τη νηπιακή του ηλικία. Ο πατέρας του, Φρανκ, ήταν ένας αλκοολικός που συχνά ξέσπαγε με βίαιες εκδηλώσεις ενάντια στη γυναίκα του, την Καρλόττα ντε Σάλβο. Σε μια περίπτωση τη κτύπησε τόσο πολύ που της έσπασε ένα μεγάλο μέρος των δοντιών και ταυτόχρονα διέτεινε προς τα πίσω τα δάκτυλά της με τόση δύναμη, ώστε τα έσπασε. Συχνά πίεζε τα παιδιά του να τον παρακολουθούν την ώρα που έκανε έρωτα με πόρνες τις οποίες έφερνε μέσα στο ίδιο τους το σπίτι, αδιαφορώντας για την αντίδραση της γυναίκας του, την προσωπικότητα της οποίας είχε εκμηδενίσει κάνοντας χρήση βίας. Από μικρό παιδί ο Άλμπερτ βασάνιζε τα ζώα και σούφρωνε τρόφιμα και ρούχα από τα σουπερμάρκετ και τα μεγάλα καταστήματα. Αργότερα στην εφηβεία του έκλεβε ασύστολα με αποτέλεσμα να έχει αρκετές συλλήψεις στο παθητικό του. Μικρό παιδάκι πουλήθηκε σαν σκλάβος από τον πατέρα του σε έναν αγρότη του Μαίην, να του δουλεύει μαζί με την αδερφή του στα χωράφια για 9 δολάρια. Τα παιδιά δραπέτευσαν και επέστρεψαν στο γονεϊκό σπίτι. Ο πατέρας του, άνεργος, πότης, ψυχοπαθητική προσωπικότητα ο ίδιος, δίδαξε και ενθάρρυνε τον Άλμπερτ να κλέβει. Στα 12 χρόνια του πρωτοσυλλήφθηκε για συμπλοκές με άλλους και κλοπή. Τον ίδιο χρόνο στάλθηκε σε αναμορφωτήριο. Άρχισε τότε ένας φαύλος κύκλος με συλλήψεις, επιστροφή στο αναμορφωτήριο, μέχρι την περίοδο της κατάταξής του στο στρατό. Η βία που επικρατούσε εκεί και η αυστηρότητα και η πειθαρχία στους κανονισμούς ταίριαζαν στον Άλμπερτ ο οποίος αποστρατεύθηκε μετά επαίνου. Έκτοτε δεν έδωσε σημεία παραβατικότητας, παντρεύτηκε, μέχρι το 1962, οπότε αιφνίδια, χωρίς φανερή αιτία, άρχισε την εγκληματική του πορεία προς το χάος και την καταστροφή. Δολοφονήθηκε από συγκρατουμένους του στη φυλακή υψίστης ασφαλείας του Γουόλπολ όπου κρατείτο, χωρίς να ανακαλυφθεί ποτέ ποιος τον δολοφόνησε. Ο ηθικός νόμος του «μάχαιραν έλαβες μάχαιραν θα λάβεις» λειτούργησε κι εδώ με όλη την αμείλικτη αυστηρότητα που τον διακρίνει ξεπερνώντας τα ανθρώπινα.
Ανάλυση της προσωπικότητας του Αλμπέρτο ντε Σάλβο βάσει των 7 κριτηρίων.
Προ της ηλικίας των 15 ετών είχε καταγίνει σε κλοπές, συμπλοκές με ομηλίκους του και είχε συλληφθεί και εισαχθεί σε αναμορφωτήριο (Κριτήριο1). Οικειοποιούμενος ψεύτικες επαγγελματικές ιδιότητες, εμφανιζόμενος άλλοτε σαν υδραυλικός, άλλοτε σαν αστυνομικός ή θύμα αυτοκινητιστικού ατυχήματος, έπειθε τα θύματά του να του ανοίξουν την πόρτα. (Κριτήριο 2). Παρορμητικός από μικρός είχε διαπρέψει στον βασανισμό κατοικίδιων ζώων! (Κριτήριο 3). Ευερέθιστος καθώς ήταν συμπλεκόταν με το παραμικρό με αλήτες των δρόμων και είχε αρκετές συλλήψεις για τον λόγο αυτό στο παθητικό του. (Κριτήριο 4). Ψυχρός και σαδιστικά αδιάφορος, στραγγάλιζε και βίαζε τα θύματά του, χωρίς ίχνος οίκτου. (Κριτήριο 5). Δε ζήτησε ποτέ συγγνώμη, ούτε έδειξε να μετανόησε μετά τη σύλληψή του. (Κριτήριο 7).Φάνηκε μάλιστα να επιδιώκει την αύξηση της βαρύτητας του κατηγορητηρίου για να θεωρηθεί, με την προτροπή του δικηγόρου του, ψυχοπαθής και να σταλεί σε ψυχιατρείο. (Κριτήριο 2). Αντίθετα, με την απολογία του δημιούργησε σύγχυση και αμφισβήτηση αν έκανε όλους τους φόνους ή όχι. Οι ένορκοι, ο τύπος και πολλοί άλλοι, διερωτήθηκαν αν προστάτευε για κάποιο λόγο τρίτους εγκληματίες. Ανάφερε πληροφορίες που δεν υπήρχαν στις εφημερίδες και έδωσε ψευδείς πληροφορίες που είχε διαβάσει στις εφημερίδες για να μπερδέψει περισσότερο τους ανακριτές. Μόνο το κριτήριο 6 δεν ισχύει στην περίπτωσή του. Ήταν υπεύθυνος στις υποχρεώσεις του απέναντι στην εργασία του και την οικογένειά του μέχρι να συλληφθεί.
Ε) Ο κακοήθης ή κακόβουλος υποτύπος προσωπικότητας ένα μείγμα αντικοινωνικότητας, παρανοϊκότητας και σαδισμού. Εχθρικοί, μοχθηροί, βίαιοι, σαδιστικοί, καχύποπτοι, εκδικητικοί, σκληροί, κτηνώδεις, καταφεύγουν σε ειδεχθείς πράξεις φορτισμένες από μίσος και καταστροφικότητα με στόχο να προκαλέσουν τον συμβατικό τύπο ζωής του μέσου αστού. Όπως συμβαίνει στην παρανοϊκή προσωπικότητα περιμένουν από στιγμή σε στιγμή, ότι κάποιος θα τους προδώσει ή θα τους συλλάβει. Αντί να καταφεύγουν σε φραστικές απειλές ασχολούνται με το να εξασφαλίσουν τα νώτα τους με μια εν ψυχρώ σκληρότητα που εκδικείται, ανταποδοτικά, όσους πιστεύουν πως τους αδίκησαν στο παρελθόν. Γι’ αυτούς κάθε ίχνος ευαισθησίας είναι ένδειξη αδυναμίας. Ερμηνεύουν την καλή διάθεση και την ευγένεια των άλλων σαν ένα παραπλανητικό τέχνασμα για το οποίο πρέπει να έχουν τα «μάτια τους δεκατέσσερα να μην ξεγελαστούν». Σε αυτούς που υπερισχύουν τα σαδιστικά στοιχεία μπορείς να βρεις μια τάση ετοιμότητας για καυγά, «μοιάζουν να έχουν λυμένο το ζωνάρι τους» για να επιτεθούν σε κάποιον, «ψοφάνε» θα λέγαμε, «για καυγά». Με αυτό τον τρόπο επιβεβαιώνουν την ισχυρή παρουσία τους, θυματοποιώντας τους αδύναμους, επιβάλλοντας τη θέλησή τους σε όσους ξέρουν πως δεν μπορούν να υπερασπιστούν λόγω σωματικής αδυναμίας τον εαυτό τους. Ο τρόμος και ο φόβος που σκορπούν με τη θρασύτητα της συμπεριφοράς τους και την όλη τους εμφάνιση, τους διασκεδάζει και το εκμεταλλεύονται δεόντως. Όταν τους αντιμετωπίζεις με ισάξια επίδειξη δύναμης, με θρασύτητα και απειλώντας τους, οι κακόβουλοι και κακοήθεις αντικοινωνικοί βάζουν την «ουρά κάτω από τα σκέλια». Είναι μανούλες στην επίδειξη δύναμης και αρέσκονται να καταπιέζουν και να τρομοκρατούν τους αδύνατους αντιπάλους τους μέχρι να συμμαζευτούν, να ζαρώσουν από το φόβο τους και να αποσυρθούν περιδεείς και ξευτελισμένοι, αν βρουν αντίπαλο χειρότερο από δαύτους. Μερικοί κάνουν κάτω από πίεση κάποιες παραχωρήσεις, στη συνέχεια όμως κλιμακώνουν τις απειλές και την επιθετικότητά τους μέχρι εκεί που δεν τους παίρνει άλλο. Μόνο αν τα βρουν σκούρα μπρος σε υπέρτερο αντίπαλο τότε τα εγκαταλείπουν και υποχωρούν. Στα αναμορφωτήρια, στις φυλακές, στους στρατώνες τα πρωτοπαλίκαρα, οι αποκαλούμενοι ηγέτες, οι αρχηγοί των συμμοριών, των ομάδων, της διμοιρίας, του λόχου κ.λπ. αποτελούνται ως επί το πλείστον από τέτοιου είδους προσωπικότητες. Στην κλασική ταινία «From here to Eternity» με τον Μπαρτ Λάνκαστερ, την Ντέμπορα Κερρ και τον Μοντγκόμερυ Κλιφτ, ο θηριώδης λοχίας Έρνεστ Μποργκνάιν, σκοτώνει σε καυγά που ο ίδιος προκάλεσε, τον εύθραυστο πεζοναύτη Φρανκ Σινάτρα.
Τελειώνοντας τη διευκρίνισή μας πάνω στους 5 υποτύπους που καλύπτονται κάτω από το μεγάλου εύρους φάσμα της αντικοινωνικής προσωπικότητας, νομίζουμε πως πρέπει παρουσιάσουμε εδώ και τη διχασμένη προσωπικότητα των Millon, Weiss και Davis το 1994, καθώς και μία δική μας προσθήκη∙ την ατομική και συλλογική αντικοινωνική συμπεριφορά οφειλόμενη στην επίδραση του περιβάλλοντος τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο (Individual & Collective antisocial behavior due to environmental influence).
Ξεκαθαρίζουμε ότι: H διχασμένη προσωπικότητα αποτελεί μια κάπως διαφορετική και ελαφρά σε βαρύτητα ποικιλία της αντικοινωνικής προσωπικότητας που κυμαίνεται μεταξύ του παθολογικού και φυσιολογικού. Οι προσωπικότητες αυτές διακρίνονται για την αντισυμβατικότητα και το ασυμβίβαστο που τις διακρίνει. Ενεργούν με τον δικό τους τρόπο, αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους και δεν νοιάζονται για το πώς τους κρίνουν οι άλλοι. Κατά διαστήματα τείνουν να εξωραΐσουν την αλήθεια και μερικές φορές φλερτάρουν με τα όρια νομιμότητας – παρανομίας στην προσπάθεια επιδίωξης των στόχων και της επιθυμίας τους. Θεωρούν τους εαυτούς τους ανεξάρτητους και αυτόνομους με τη δημιουργική έννοια. Την εξουσία τη βλέπουν με περιφρόνηση σαν να ανήκει στον Μεγάλο Αδελφό και διακηρύττουν στεντόρεια ότι υποτάσσεται σ’ αυτή εκείνο το μέρος της κοινωνίας που υποκαθιστά την ατομικότητα και ανεξαρτησία της προσωπικότητας ανταλλάσσοντάς τη με την κοινωνικά αποδεκτή ταυτότητα. Ο λόγος που δεσμεύουν την ελευθερία και την αυτονομία τους είναι η ασφάλεια και η σιγουριά που τους παρέχει η μέθεξη στο σύνολο και η θερμή, φιλική αποδοχή τους από αυτό.
Τέτοιες προσωπικότητες απεχθάνονται την καθημερινή ρουτίνα και συχνά τους σχολιάζουν σαν παρορμητικούς και ανεύθυνους. Γενικά είναι υπέρ της δράσης, σκέπτονται ανεξάρτητα, διαπρέπουν σαν επιχειρηματίες και δε διστάζουν να αναμετρηθούν με όποιο έχει αντίθετη γνώμη από αυτούς. Επεκτείνουν τα όριά τους πέρα από τα κοινώς αποδεκτά στάνταρτ, είναι αυτοί που ωθούν τους άλλους προς τα εμπρός με τη θέρμη της επιθυμίας τους και τον ανεξάντλητο ζήλο τους, ανατρέποντας τα εμπόδια που συναντούν με έξυπνες μανούβρες ή κρατώντας μια επιθετική και αγέρωχη στάση που προκαλεί τρόμο και φόβο στους κοινούς θνητούς. Με κίνητρο την ακαταδάμαστη θέληση και την αστείρευτη ενέργεια που διαθέτουν, αδράχνουν τις ευκαιρίες που τους δίνονται ώστε να εξαναγκάσουν τα πράγματα να κινηθούν προς την κατεύθυνση των στόχων που αυτοί προσδιορίζουν. Πολλοί εξ αυτών γίνονται επιβλητικοί αρχηγοί, έτοιμοι να αναλάβουν τη θέση του ηγέτη ενεργώντας με αξιοθαύμαστη αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα. Επειδή κινούνται στα όρια του παθολογικού και του φυσιολογικού, βρίσκουμε αρκετές τέτοιου τύπου προσωπικότητες, που δεν είχαν ποτέ μπλεξίματα με το νόμο, ίσως γιατί είναι πολύ ικανοί να καλύπτουν τα ίχνη που αφήνουν πίσω τους. Αν και αυτοί μοιράζονται με τους περισσότερους αντικοινωνικούς μια χωρίς ενοχή επιθυμία να χειριστούν, να εκμεταλλευτούν, ακόμη και να εξαπατήσουν τους άλλους, δεν είναι ανοικτά σκληροί ούτε σωματικά βάναυσοι. Αντίθετα, η προϋπολογισμένη αυτοσυγκράτηση της οργής που τους διακατέχει συχνά τους κάνει να φαίνονται πιότερο σαδιστικοί απ’ ότι αντικοινωνικοί. Στερεότυπα παραδείγματα αυτής της κατηγορίας περιλαμβάνουν βιομήχανους και επιχειρηματίες που φύονται, αναπτύσσονται και ανθίζουν στη γκρίζα ζώνη διακανονισμού των νόμιμων τεχνικών λεπτομερειών, όσο και στη θέση του πανέξυπνου εκτελεστικού διευθυντή σε μια πολυεθνική εταιρεία που εκμεταλλεύεται μια παγκόσμιας εμβέλειας αγορά, π.χ. ενός πασίγνωστου επενδυτικού οίκου που επενδύει, πωλεί και αγοράζει μετοχές σε παγκόσμιο επίπεδο. Για παράδειγμα ο Η. Paulson της Stanley Morgan. Αυτός αποφασίζει και οι κινήσεις του παίζουν καθοριστικό ρόλο διότι αποτελούν δείκτη για τους υπόλοιπους επενδυτές στο παιχνίδι αγοραπωλησίας μετοχών στα μεγαλύτερα χρηματιστήρια του κόσμου. Τέτοιες προσωπικότητες ήσαν τα golden boys της Lehman Brothers που μέσω της City Bank και των οικονομικών συμβούλων της, πούλαγαν επενδυτικές φούσκες σε αφελείς επενδυτές σε όλο τον κόσμο. Βαρύγδουπο όνομα ανάμεσα σε αυτούς είναι ο James J. Johnson διευθύνων στέλεχος της Goldman Sachs συνεργαζόμενος με τη Lehman Brothers διευθύνων σύμβουλος του χρηματοοικονομικού ομίλου Fannie Mae. Αυτός ο κος είναι τόσο τρανταχτά διαπλεκόμενος ώστε συνεργάζεται με τον James Wolfenson πρόεδρο της Παγκόσμιας Τράπεζας κατά τη δεκαετία 1995-2005.
Πως ενεργούν αυτοί οι διαπλεκόμενοι τραπεζικοί συνωμότες; Ας δούμε τις πρακτικές που εφαρμόζουν κάποιοι κύριοι σαν τον James J. Johnson και τους ομοίους του της Lehman Brothers Συγκεκριμένα, οι διευθυντές και οι υψηλόβαθμοι υπάλληλοι της City Bank είχαν βγει παγανιά να βρουν πελάτες και διαφήμιζαν οικονομικά καλάθια σε πελάτες τους διαβεβαιώνοντάς τους πως έστω κι αν δεν κερδίσουν τίποτα από την επένδυσή τους δεν χάνουν το κεφάλαιο. Η Lehman Brothers όμως χρεοκόπησε ή μάλλον την οδήγησαν στη χρεοκοπία οι αμαρτίες της, τα ψεύτικα επενδυτικά προγράμματα που διαφήμιζε εξαπατώντας χιλιάδες επενδυτές και η Σίτι Μπανκ εκτέθηκε παγκοσμίως διότι συναίνεσε στην πώλησή τους. Τώρα προσπαθεί να μαζέψει τα ασυμμάζευτα.
Τέλος, η Αμερικάνικη Κυβέρνηση έκανε αγωγή στην Goldman & Sachs διότι έπειθε τους πελάτες της να πάρουν στεγαστικά δάνεια αγοράζοντας ένα επενδυτικό πρόγραμμα το οποίο ήξεραν εκ των προτέρων πως ήταν καταδικασμένο. Κι όμως είχαν το θράσος να το συσταίνουν σε πελάτες τους οι οποίοι στο τέλος έχασαν και τα λεφτά που έδωσαν και το σπίτι που νόμιζαν πως αγόρασαν.
Η διχασμένη προσωπικότητα μπορεί επίσης να μονοπωλεί τη δύναμη που της δίνει το διευθυντικό πόστο που βρίσκεται, όπως οι εκτελεστικοί διευθυντές της εταιρείας πετρελαιοειδών SHELL κάνουν στην Αφρική και πιο συγκεκριμένα στην Νιγηρία, εκδιώκοντας ολόκληρες εγχώριες φυλές Νιγηριανών που έτυχε να έχουν τα χωριά τους πάνω στον ξέχειλο από πετρέλαιο, τόπο τους. Κάνοντας κατάχρηση εξουσίας οδηγούν τη μια Νιγηριανή φυλή ενάντια στην άλλη αλά και τη κυβέρνηση στη μαζική δολοφονία και πυρπόληση ολόκληρων χωριών. Έφτασαν να δολοφονήσουν τον συγγραφέα και ηγέτη της φυλής των Ogoni, Ken Saro-Wiwa και την οργάνωσή του, ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΒΙΩΣΗ των Ογκόνι όταν διαμαρτυρήθηκε για την αποψίλωση και καταστροφή του οικοσυστήματος που προκαλεί η πετρελαϊκή Εταιρεία SHELL στο Δέλτα του Νίγηρα. Ο Ken Saro-Wiwa αντιστάθηκε ξεσηκώνοντας με ειρηνικό τρόπο τους ντόπιους κατοίκους να διεκδικήσουν και να υπερασπιστούν τον τόπο τους και απαγχονίστηκε από το δικτάτορα Sani Abacha το 1995.
Άλλοτε αξιοποιούν τα παραθυράκια που έχει ο νόμος προς μεγάλο όφελος των ιδίων και απροσδιόριστου μεγέθους ζημία των άλλων. Άτομα που συστηματικά εγκαταλείπουν, παραιτούνται ή αποχωρούν από εταιρείες για το συμφέρον τους ή ακόμη τις εξαγοράζουν προς ίδιον όφελος, δεν μπορούμε να τους θεωρούμε φυσιολογικές και ισορροπημένες προσωπικότητες, πολύ περισσότερο αλτρουιστές, όπως επιδιώκουν να φαίνονται μετατρέποντας το μαύρο σε άσπρο.
Ο παλιός πολιτικός Σπύρος Μαρκεζίνης, σε μια από τις τελευταίες συνεντεύξεις που έδωσε λίγο πριν πεθάνει, διηγούμενος πως έκανε την υποτίμηση έναντι του δολαρίου στη δεκαετία του 50 σαν υπουργός οικονομικών είπε:
«Έπρεπε να μιλήσω προς τους πολίτες στο ραδιόφωνο. Τι να τους πω; Πως η δραχμή μας υποτιμήθηκε 50%; Πως όλες οι εισαγωγές μας θα διπλασιάζονταν σε κόστος; Πως όλα τα προϊόντα πλην των εγχώριων δηλαδή της σταφίδας, της ελιάς, του τυριού και του γάλακτος θα διπλασιάζονταν σε κόστος; Βγήκα λοιπόν και τους είπα πως όλα θα πήγαιναν καλά και άνοιγε ένα μεγάλο και ελπιδοφόρο μέλλον για τον ελληνικό λαό. Από δω και στο εξής τα εξαγώγιμα προϊόντα μας θα μας έφερναν πακτωλό δολαρίων!»[5]
Όπως λέει ο Μillon, «για πολλούς πολιτικούς η απάτη, ο αμφισήμαντος λόγος, τα διπλά μηνύματα[6], απαιτούν την ύπαρξη αναγκαίου ταλέντου για να επιβιώσουν. Ακροβατώντας στα όρια της εξαπάτησης, «ράβουν και ξεράβουν» τα πραγματικά γεγονότα ελαχιστοποιώντας τα μειονεκτήματα και υπερβάλλοντας τα πλεονεκτήματα. Αν ο αντίπαλος, τους καθηλώσει με τα επιχειρήματά του, δεν παραδέχονται την αντικειμενική αλήθεια, ότι έφταιξαν. Παραπλανούν το λαό ή τον συνομιλητή τους με το να εστιάζουν την προσοχή τους στην απάλυνση και ελάφρυνση των πράξεων και των αποφάσεων που έλαβαν, αποδίδοντας την αποτυχία τους στις συνθήκες οι οποίες τους ανάγκασαν να ενεργήσουν έτσι, είτε παραλείποντας τεχνηέντως λέγοντας ακόμη και ψέματα, να «φέρουν όλα τα δεδομένα πάνω στο τραπέζι», είτε ακόμη και αποφεύγοντας να αναφέρουν τα πλήρη κίνητρα που τους οδήγησαν σ’ αυτή την ενέργειά τους. Θυμηθείτε την ομιλία του «σωτήρα του Έθνους Κωνσταντίνου Καραμανλή του Α΄» στην ομιλία του προς τον ελληνικό λαό τον Ιούλιο του 1974 μετά την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο. Αντί να πει την αλήθεια πως οι σύμμαχοί μας στο ΝΑΤΟ δεν μας επέτρεπαν να αντιδράσουμε και να στείλουμε βοήθεια στην Κύπρο, καθώς και ότι το στράτευμά μας ήταν στα κακά του χάλια και ανέτοιμο να αντιμετωπίσει τον Τουρκικό, με τους μισούς στρατιωτικούς ηγέτες και πλέον να υπερασπίζουν τη χούντα του Ιωαννίδη και τους άλλους μισούς να θέλουν το κρέμασμά της, είπε το μεγάλο ψέμα.
«Η Κύπρος κείται μακράν. Η απόσταση δεν μας επιτρέπει να βοηθήσουμε τους αδελφούς μας Κυπρίους».
Αν βέβαια δεν υπήρχαν τα κοντινά νησιά όπως η Ρόδος, ο κάθε άνθρωπος που δεν έχει απολέσει τη δυνατότητα να σκέφτεται, θα συμφωνούσε μαζί του! Τέλος, οι διχασμένες προσωπικότητες, δημιουργούν τόσο πολύπλοκα πολιτικά σενάρια, ώστε κάθε τμήμα του σεναρίου να απομονώνεται, να εντυπωσιάζει και να ελκύει το άμεσο και προσωρινό ενδιαφέρον των άλλων κι έτσι να αποσπά την προσοχή τους από το κύριο θέμα. Π.χ. και πάλι ας πάμε στο λόγο του Καραμανλή τις τραγικές εκείνες ημέρες της αρχής της μεταπολίτευσης από την στρατιωτική χούντα στην ολιγαρχική, συγκεντρωτική, αστική δημοκρατία. Ο Καραμανλής απόσπασε την προσοχή ενός ολόκληρου λαού δικαιολογώντας τη μη επέμβαση της Ελλάδας την ίδια στιγμή που βιάζονταν Ελληνίδες, σκοτώνονταν και αιχμαλωτίζονταν και στέλνονταν να πεθάνουν στα κάτεργα της Ανατολίας Κύπριοι κι Έλληνες στρατιώτες και πολίτες. Μας παραπλανούσε και αποσπούσε την προσοχή μας από την τραγική πραγματικότητα που ο ίδιος ζούσε και ήταν∙ ο φόβος του ότι θα τον σκότωναν ή θα τον δηλητηρίαζαν μέσω του φαγητού όπως ο ίδιος ο μακαρίτης πρωθυπουργός εκμυστηρεύτηκε στον Μίκη Θεοδωράκη και αναγκαζόταν να κοιμάται σε γιοτ πλούσιου φίλου του. Ούτε είπε την αλήθεια, πως στην ουσία, το κράτος, επί Ιωαννίδη και Ανδρουτσόπουλου, είχε καταρρεύσει. Όπως έκανε 35 χρόνια αργότερα ο ανιψιός του, όταν παρέδωσε στις 5 Οκτώβρη του 2009, ένα κράτος καταληστευμένο και χρεοκοπημένο από τις προηγούμενες ληστρικές κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας.
Και συνεχίζει ο Millon, «υπάρχουν πλήθος τέτοιων προσχεδιασμένων αντικοινωνικών». Στην καθημερινή ζωή μας περιβάλλουν, φουντώνουν, ανθίζουν, και πολλαπλασιάζονται με τη μορφή του επιχειρηματία έμπορου με τη βελούδινη φωνή, του πρόθυμου να μας εξυπηρετήσει πωλητή αυτοκινήτων, του φαινομενικά πολύ ενδιαφερόμενου για την υγεία μας πωλητή συμβολαίων ασφάλειας. Η ζημιά που προκαλούν οι διχαστικού τύπου προσωπικότητες στην κοινωνία δεν είναι βέβαια τόσο έντονη όπως του εγκληματία ψυχοπαθητικού, αλλά και τα δυο γειτνιάζουν και έχουν ένα κοινό παρανομαστή που συστεγάζει κάτω από το ίδιο όνομα της αντικοινωνικής προσωπικότητας, το φυσιολογικό και υγιές με το ψυχοπαθολογικό και διαταραγμένο.
Η δική μας υπόδειξη είναι ότι πρέπει να διαχωρίσουμε την αντικοινωνική προσωπικότητα από την αντικοινωνική συμπεριφορά ενός ατόμου ή κάποιων ομάδων. Ο Sperry το 1995 μίλησε για την ύπαρξη ενός στυλ αντικοινωνικής προσωπικότητας, παρά διαταραχής, και πως θα ήταν καλλίτερα να μεταβάλαμε τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-IV. Αυτό σημαίνει ότι ενώ η αντικοινωνική, ψυχοπαθητική προσωπικότητα κατά το κριτήριο 1 σταθερά παραβιάζει το νόμο και τους κοινωνικούς κανόνες με τις παράνομες δραστηριότητες που διεξάγει, η αντικοινωνικού στυλ προσωπικότητα αντιπαραθέτει το δικό της σύστημα αξιών υπεράνω της κοινωνίας και συχνά βρίσκεται σε σύγκρουση με αυτή. Εάν η πρώτη διαταραχή χρησιμοποιεί ποικίλες μορφές εξαπάτησης για να πετύχει τους στόχους της κατά το κριτήριο 2, στο αντικοινωνικό στυλ προσωπικότητας διακρίνεται να υπάρχει μια ολισθηρή τάση να ρετουσάρει τα ουσιαστικά σημεία και να παραλλάσσει τα αντικειμενικά γεγονότα όπως τον συμφέρουν, χωρίς να καταλήγει σε εξόφθαλμη απάτη. Εκεί που η αντικοινωνική προσωπικότητα είναι πολύ παρορμητική για να σκεφτεί τις συνέπειες των πράξεών της, κριτήριο 3, το στυλ είναι φυσικά αυθόρμητο, δρα αιφνίδια και με αποκλειστικό σκοπό την αυτόεντρύφηση και τον αυτοθαυμασμό. Έχει όμως πλήρη γνώση πότε η δυσκολία να αναβάλλει την ικανοποίηση της προσωπικής του απόλαυσης και φιληδονίας παραβιάζει τους νόμους και τους κοινωνικούς αγώνες ή θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τον εαυτό του ή τους άλλους. Όπου η αντικοινωνική προσωπικότητα εκδηλώνεται με ευερέθιστη και επιθετική διάθεση, κριτήριο 4, το ακραίο στυλ της φυσιολογικής προσωπικότητας εκδηλώνεται με αυτοεπιβεβαίωση κι αυτοκυριαρχία κάνοντας αίσθηση με τη φυσική του εμφάνιση και συμπεριφορά. Επίσης εκεί που η αντικοινωνική δείχνει ψυχρότητα έως αδιαφορία για την προσωπική της ασφάλεια και την ασφάλεια των άλλων, κριτήριο 5, το οριακό στυλ αντικοινωνικής προσωπικότητας βλέπει τον εαυτό της πιο ανθεκτικό στους κινδύνους από τον μέσο όρο χωρίς να είναι παρορμητικά απρόσεκτος ή απερίσκεπτα παράτολμος. Όπου πάλι η διαταραγμένη αντικοινωνική προσωπικότητα αποδεικνύεται ανεύθυνη στην εργασία, στις οικονομικές και οικογενειακές της υποχρεώσεις, κριτήριο 6, η φυσιολογικού στυλ προσωπικότητα προτιμά να παραμένει ελεύθερη από εξωτερικές δεσμεύσεις και προτιμά να αναλώνεται για την απόλαυση της στιγμής, εδώ και τώρα, παρά να αποταμιεύει χρήμα, ενέργεια και εμπειρίες για τις δύσκολες ώρες στο μέλλον. Τέλος, όσον αφορά το 7 κριτήριο, η αντικοινωνικού στυλ προσωπικότητα στερείται ηθικής συνείδησης, το υπερεγώ της δεν αντιδρά θετικά στις ηθικού τύπου συγκρούσεις, αλλά αδιαφορεί για το καλό και το κακό που προκαλεί σε εαυτό και τρίτους. Τείνει να εφευρίσκει λογικές δικαιολογίες και ερμηνείες για τους λόγους που εκμεταλλεύεται τους άλλους. Όταν ενεργεί στα φυσιολογικά όρια η προσωπικότητα αυτή μπορεί να εξυπηρετεί το συμφέρον της μέσα από την επίθεση και την παρορμητική συμπεριφορά που δείχνει, αλλά πάντα κινείται μέσα στα ηθικά, κοινωνικά και νόμιμα πλαίσια. Δεν αφήνει περιθώρια να συλληφθεί για παρανομία. Συμπερασματικά, αυτή, η κινούμενη στα όρια μεταξύ φυσιολογικού και παθολογικού αντικοινωνικού στυλ προσωπικότητα, εκδηλώνεται με μόνιμο τρόπο, όταν απαιτείται, όπως αναφέρθηκε, να επιδιώξει και κατοχυρώσει τα στενά συμφέροντά της.
Πέρα από τα πιο πάνω, εμείς αναδεικνύουμε την ύπαρξη μιας μη μόνιμης διαταραχής που δεν αφορά την προσωπικότητα αλλά τη συμπεριφορά του προσώπου και δεν εκδηλώνεται μόνο στα άτομα, αλλά και σε ομάδες, σε μεγάλα ή μικρά πληθυσμιακά σύνολα. Την ονομάζουμε αντικοινωνικού τύπου συμπεριφορά σε άτομα και ομάδες οφειλόμενη στην επίδραση του περιβάλλοντος. (lndividual or collective antisocial behavior due to environmental influence). Σε αυτή την περίπτωση αποκλείεται ο ιδιοσυγκρασιακός παράγων και η κληρονομική προδιάθεση. Η επιδεικνυόμενη συμπεριφορά, δεν είναι μόνιμη, αλλά εξαρτάται από τις συνθήκες και τα περιβαλλοντικά ερεθίσματα προκειμένου να εκδηλωθεί. Η βάναυση συμπεριφορά των ναζιστικών στρατευμάτων και τα εγκλήματα στα οποία συμμετείχαν κάτω από τις εντολές του Φύρερ τους αλλά και των αξιωματικών ήταν εκδηλώσεις αντικοινωνικού χαρακτήρα μέσα σε κοινωνικό σύνολο. Το λιντσάρισμα των μαύρων στην Αμερική από ένα μαινόμενο πλήθος που δεν ήξερε καλά-καλά για πιο λόγο κρέμαγε τον υποτιθέμενο ένοχο, είναι άλλη μια έκφραση μαζικής αντικοινωνικής εκδήλωσης του πλήθους.
Σε τέτοιες περιπτώσεις η συμπεριφορά της ομάδας παρεκκλίνει σε άλλοτε άλλο βαθμό, ώστε να περιλαμβάνει από το ένα έως και τα επτά αναφερθέντα βασικά κριτήρια του DSM-IV.
Αυτό σημαίνει ότι η αδιαφοροποίητη, μη σκεπτόμενη μάζα σε ώρες έντασης, κρίσης, πολέμου, σκοπίμως υποκινούμενη από έναν γόητα αρχηγό γίνεται τόσο αδίστακτη ώστε να αρνείται (σαν σύνολο) να συμμορφωθεί προς τα κοινωνικά πρότυπα με συνέπεια να αποκλίνει από τη νόμιμη συμπεριφορά (κριτήριο 1) και να προβαίνει σε ειδεχθούς βαρβαρότητας πράξεις οι οποίες όχι μόνο αποτελούν αιτία ομαδικών συλλήψεων αλλά συχνά έρχεται σε σύγκρουση με την αστυνομία ακόμη και το στρατό με αποτέλεσμα να χυθεί αίμα.
Εμπιστεύεται (το πλήθος) αρχηγούς που χρησιμοποιούν τον δόλο, και τα επανειλημμένα ψέματα, προκειμένου να ασκήσουν βία, να εξαπατήσουν τους αδύνατους και ανίσχυρους να προβάλλουν αντίσταση ή ακόμη γίνεται υπαίτιο σαδιστικής συμπεριφοράς προς ίδια ευχαρίστηση. Ομαδικός βιασμός αιχμάλωτης γυναίκας από στρατιώτες που την συνέλαβαν σε εχθρικό έδαφος (Κριτήριο2).
Η ομάδα συνήθως διακατέχεται σε ώρες κρίσεις από έλλειψη υπομονής, μεγάλη αδημονία, παρορμητικότητα και αδυναμία να προγραμματίσει το αύριο, το μέλλον, ακόμη και το άμεσο. (Κριτήριο 3)
Η εν διεγέρσει μάζα εμφανίζει ευερεθιστότητα και επιθετικότητα που χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενες φυσικές μάχες, τσακωμούς και επιθετικές ενέργειες μεταξύ της και κατά άλλων συνήθως αθώων προσώπων. Κριτήριο 4)
Αυτό που καταφαίνεται σε όλο του το μεγαλείο είναι ότι σε κρίσιμες στιγμές ζωής ή θανάτου, το πλήθος στην οργή του δρα με απερίσκεπτη αδιαφορία τόσο για την ασφάλεια του εαυτού του όσο και των άλλων. Συνήθως επιτίθεται μετά μανίας στον στόχο που το ερέθισε συχνά αφήνοντας πολυάριθμους νεκρούς άνδρες και γυναίκες στο πέρασμά του. (Κριτήριο 5). Το συλλαλητήριο του ΕΑΜ της 3ης Δεκέμβρη του 1944 που βάφτηκε με αίμα, καθώς και η επίθεση κατά των αμάχων που συμμετείχαν στην κηδεία των θυμάτων του συλλαλητηρίου την επόμενη, έσπειρε θυμό και αγανάκτηση στους ενόπλους του ΕΛΑΣ ώστε να ξεκινήσουν, μετά την παραίτηση των ΕΑΜικών υπουργών της κυβέρνησης εθνικής ενότητας, τα λεγόμενα Δεκεμβριανά. Έτσι ξεκίνησε ο ελληνικός εμφύλιος όπου οι δύο ομόεθνοι στρατοί έβγαζαν ο ένας τα μάτια του άλλου με πλήθος αθώων αόπλων θυμάτων.
Ένα εξαγριωμένο πλήθος είναι σίγουρο πως δεν έχει καμιά υπευθυνότητα και κανείς δεν μπορεί να στηρίζεται σ’ αυτό και στους ηγέτες του. Ούτε μπορεί να ανταποκριθεί έντιμα στις όποιες κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές κ.λπ. υποχρεώσεις του. (Κριτήριο 6)
Τέλος υπάρχει εκ μέρους του υπό κρίση, γεμάτου οργή, θυμό λόγω στερήσεων, φτώχιας, αδικίας, πλήθους που έχει πλήρη έλλειψη τύψεων, για τις συνέπειες που είχαν τα απροσδόκητα ξεσπάσματά του. Συνήθως οι μετέχοντες σ’ αυτό είναι αδιάφοροι ή εκλογικεύουν την ψυχική οδύνη που προκάλεσαν, την κακομεταχείριση των άλλων, την απώλεια ζωών και την λεηλασία ή καταστροφή υλικών αντικειμένων από αθώους καταστηματάρχες και νοικοκυραίους. (Κριτήριο 7). Τον Ιούλιο του 1977 εξ αιτίας ενός κεραυνού η πολιτεία της Νέας Υόρκης βυθίστηκε γύρω στις 9 το βράδυ στο σκοτάδι. Το τι επακολούθησε είναι τραγικό. Στο σύνολό τους 1,616 μαγαζιά παραβιάστηκαν λαφυραγωγήθηκαν και καταστράφηκαν. Συνολικά 1,037 φωτιές εξαπλώθηκαν ολόγυρα στην πόλη. Μια μαζική επιχείρηση συλλήψεων νεαρών που συνέπτυξαν τυχαίες συμμορίες της στιγμής, από τις πτωχότερες συνοικίες της Ν.Υ. επακολούθησε, κατά την οποία 3,776 πολίτες συνελήφθησαν. Πολλοί από αυτούς στοιβάχθηκαν ακόμη και στα υπόγεια των αστυνομικών τμημάτων. Μια μελέτη που διενέργησε το Κογκρέσο υπολόγισε το ύψος των ζημιών άνω των $300 εκατομμυρίων (ίσο προς $1.2 δις δολαρίων το 2017).
Βέβαια πολλά συμπτώματα και εκδηλώσεις του οργισμένου λαού ή πλήθους έχουν να κάνουν με την ψυχολογία του όχλου[7] αλλά η σχέση που αυτό έχει με την αντικοινωνικού τύπου συμπεριφορά οφειλόμενη στην επίδραση του περιβάλλοντος είναι σχεδόν ταυτόσημες.
[1] Millon Theodore: Personality Disorders, Hogarth Publication, N.Y.2007, page 152.
[2] Αθανασόπουλος Τ.: Εντιμότατες απάτες. Απάτες που έμειναν στην Ιστορία. Εκδόσεις Μαραθιά, Αθήνα 2007, σσ. 17-23.
[3]Κατά τον Frank Farley, ψυχολόγο στο Temple University της Φιλαδέλφειας, κανένα ζώο δεν θέτει τον εαυτό του σε κίνδυνο εκτός από τον άνθρωπο. Το ανθρώπινο είδος είναι το μόνο που παίρνει ρίσκα υπερβαίνοντας ακόμη και το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Περιγράφει μάλιστα ως Τ προσωπικότητα εκείνους που αγγίζουν με τη συμπεριφορά τους τα όρια ζωής και θανάτου. Υπάρχει η αθλητικού τύπου Τ προσωπικότητα όπως ο κατακτητής των Ιμαλάϊων Έντμουντ Χίλλαρι, οι ραλίστες, όπως ο Βραζιλιάνος Βίκτωρ Σέννα, η διανοητικού τύπου Τ όπως ο Αϊνστάιν, ο Γαλιλαίος, και η αρνητική Τ προσωπικότητα που ταιριάζει στην ριψοκίνδυνη προσωπικότητα του Μillon και αφορά εκείνους που ρέπουν στην παρανομία, το έγκλημα, στον πειραματισμό με ναρκωτικές ουσίες, ή κάνουν σεξ χωρίς προστατευτικά μέτρα ή προβαίνουν σε κάθε λογής καταστροφικού τύπου συμπεριφορές.
[4] Τα αρχικά BASE σημαίνουν πήδημα από Buildings (κτίρια), Antennas (αντένες), Spans δηλαδή bridges=γέφυρες, Earth υπονοώντας cliffs=χαράδρες.
[5] Φυσικά απέκρυψε πως η μικρή Ελλαδίτσα δεν είχε καμία σοβαρή βιομηχανία (όπως συμβαίνει ακόμη τώρα) και όλα τα εισαγώγιμα προϊόντα βαριάς βιομηχανίας, από τσιμέντα, σίδερο, έως αυτοκίνητα, μηχανήματα κ.λπ. θα τα αγοράζαμε χρυσά με μεγάλη χρηματική αιμορραγία του μόχθου του ελληνικού λαού. Αυτό άλλωστε εξακολουθεί έως τα σήμερα και είναι να απορεί κανείς πως μετά από τόσο μεγάλη οικονομική αιμορραγία γενεών επί γενεών Ελλήνων, αλλά και ανθρώπων μέσω της μετανάστευσης, εξακολουθούν να υπάρχουν Έλληνες σε αυτό τον σπαραγμένο τόπο.
[6] Με τον όρο διπλά μηνύματα εννοούμε την έκφραση δύο αντιτιθέμενων νοημάτων, σκέψεων ή συναισθημάτων που συγχύζουν το άτομο στο οποίο απευθύνονται. Παράδειγμα νοηματικού διπλού μηνύματος είναι: «Όλοι οι Κρητικοί είναι ψεύτες, εγώ είμαι Κρητικός!». Αναλύοντάς το βλέπουμε ότι αυτό σημαίνει «Σαν Κρητικός σας λέω ψέματα ότι οι Κρητικοί είναι ψεύτες, άρα οι Κρητικοί δεν είναι ψεύτες λέγουν την αλήθεια. Εφόσον όμως λέγουν την αλήθεια, τότε κι εγώ σας λέω την αλήθεια, επομένως ισχύει πως όλοι οι Κρητικοί είναι ψεύτες!» τουτέστι χάος. Συναισθηματικό διπλό μήνυμα είναι η αμφίθυμη έκφραση της μάνας στο άτακτο παιδί της: «Σε αγαπώ αλλά θα σε τιμωρήσω γι’ αυτό!» Το παιδί δεν μπορεί να κατανοήσει πως μπορεί να το αγαπάει και να το τιμωρεί ταυτόχρονα. Άλλο να του πει το συγκεκριμένο λόγο: «Εξ αιτίας της αταξίας σου θα σε τιμωρήσω όσο κι αν σε αγαπώ».
[7]Ευαγγελάτος Γεωργίου, «Ανθρώπινη Καταστροφικότητα, Ανάλυση του Πολέμου και της καταστροφικότητας από την κοινωνική Ψυχολογία», Εκδόσεις ΑΠΑΝΤΑ ΚΟΙΝΑ, 1989, σελ.19-39.
Γεώργιος Ευαγγελάτος
Πρόσφατα Σχόλια