Ο πλατωνικός στοχασμός περί ομορφιάς

Καιρός να ασχοληθούμε με τις βασικές  πλατωνικές έννοιες  γύρω από την έννοια του ωραίου ταξινομώντας τα όσα έγραψε στην πρώιμη φιλοσοφική του πορεία και όσα αργότερα στην φάση της φιλοσοφικής του ωριμότητας.

Πολύ νωρίς ο Πλάτων καταπιάστηκε με το πρόβλημα του «ωραίου», στον Ιππία, χωρίς όμως να καθορίσει αμέσως θετικά τα ουσιαστικά στοιχεία, που το χαρακτηρίζουν αποφασιστικά. Με τη γνωστή του διαλεχτική προσπάθεια προχώρησε στην απόρριψη μερικών απλοϊκών και πρόχειρων απόψεων, που φυσικά τις βάζει στο στόμα ενός σοφιστή, μα δε συνέχισε το δρόμο του για να φτάσει στην καταφατική απάντηση που ζητούσε το αρχικό του ερώτημα. Η φαινόμενη αυτή αδυναμία δεν είναι «ηθελημένη» και σκόπιμη, καθώς παραδέχονται μερικοί, μα η πραγματική και οδυνηρά επίμοχθη πάλη του στοχαστή με το αντικείμενο του, που αδυνατεί να το καταβάλει και κατακτήσει.

Ο Πυγμαλίων ερωτεύτηκε το άγαλμα που σκάλισε και η Αφροδίτη μετά από παράκλησή του, την μεταμόρφωσε σε Γαλάτεια την οποία και έκανε γυναίκα του. Συμβολισμός της αδυναμίας του ανθρώπου ν’ αντισταθεί στο ωραίο.

Είναι μια φάση, θα λέγαμε, του αγώνα που κάνει για την κατάχτηση των κλονισμένων από τους σοφιστές αξιών, που θα του δώσουν το στήριγμα για να θεμελιώσει το οικοδόμημα του. Μέσα στην αρνητική απάντηση του Ιππία μπορούμε να βρούμε αναντίρρητα τα σπέρματα που θα βλαστήσουν με τον καιρό και θα υψώσουν το δέντρο της Πλατωνικής θεωρίας των Ιδεών. Δεν έχει φτάσει στην ωριμότητα να αναπτύξει τη θεωρία των Ιδεών, όμως αισθάνεται την ανάγκη τους· χωρίς να ξέρει το τέρμα του, ανοίγει το δρόμο που οδηγεί προς αυτό. Βάζει στη γενικότητα της την έννοια της «μέθεξης», χωρίς ακόμα να της έχει δώσει το όνομα, χωρίς να έχει αγκαλιάσει το πλάτος της και να έχει βυθιστεί στο ερωτικό της βάθος, έως ότου φτάσει στο Συμπόσιο.

Βρίσκεται στα πρώτα ψηλαφήματα, καθώς ανεβαίνει τη σκοτεινή σπηλιά με τους δεσμώτες, κι ακόμα οι σκιές τον τριγυρίζουν έντονα και πιεστικά, όσο κι αν τις αρνιέται με επιμονή και δύναμη αυξανόμενη ολοένα. Η πορεία τούτη της σκέψης του θα τον οδηγήσει μια μέρα στην αποκάλυψη της Ομορφιάς, της ακέραιης και μοναδικής και αιώνιας και ανάλλαγης, όπως υπάρχει στον «υπερουράνιο τόπο», που μόνο την αχνή θύμηση της κρατάμε σε τούτη τη ζωή μας. Σ.γ.: Πλατωνική διαίσθηση ή προφητική αποκάλυψη; Περιγραφή της Ομορφιάς των Πρωτοπλάστων αλλά και την νεοδημιούργητης από τον Θεό Φύσης όπως θα ήταν στον Παράδεισο ή Κήπο της Εδέμ,

Το πρόβλημα της Ομορφιάς μπαίνει στον Ιππία με τη χαρακτηριστική βαρύτητα, που διακρίνει την τοποθέτηση των προβλημάτων στην πρώτη περίοδο του έργου του. Διερωτάται: Τι είναι η Ομορφιά; ακόμα καλύτερα: δεχόμαστε πως μια κοπέλα είναι όμορφη το ίδιο καθώς συμφωνούμε και για μια λύρα, για μια χύτρα, για μια φοράδα, ή για οτιδήποτε άλλο λέμε όμορφο, ενώ βέβαια δε χωράει καμιά σύγκριση της όμορφης χύτρας με την όμορφη κοπέλα, και θα μας φαινόταν ανυπόφορη η σύγκριση ενός όμορφου πιθήκου με έναν όμορφο άνθρωπο και επιζήμια για την όμορφη κοπέλα η σύγκριση της με μια Θεά.

Κι όμως όλα αυτά είπαμε πως είναι όμορφα. Τι είναι λοιπόν εκείνο που κάνει τα σώματα να φαίνονται ωραία; Ποιο είναι το στοιχείο, που με την «παρουσία» του δίνει το γνώρισμα της ομορφιάς;

Μήπως πρέπει να παραδεχτούμε πως εκείνο που είναι ταιριαστό στο καθετί, αυτό του δίνει την ομορφιά; Μια τέτοια όμως άποψη δεν είναι ικανοποιητική, γιατί κλείνει μέσα της τον κίνδυνο να κατηφορίσουμε προς τα απατηλά σοφιστικά κριτήρια των αξιών. Όπως οι σοφιστές με διάφορα λογικά τερτίπια αποδεικνύουν. Μια τέτοια παραδοχή θα σήμαινε, άμεσα, κατάφαση στην επικίνδυνη αισθητική αντίληψη του σοφιστή Γοργία, πως η τραγωδία είναι μια απάτη, όπου πιο δίκαιος είναι εκείνος που απατά από κείνον που δεν απατά, και πιο σοφός ο απατημένος από κείνον που δεν απατήθηκε – και έμμεσα, ενίσχυση της Πρωταγόρειας αρχής «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος».

Γιατί αυτό το ταιριαστό, το «πρέπον», είναι κάτι που δε βρίσκεται άρρηκτα ενωμένο με την ουσία του αντικειμένου, παρά αποτελεί μια φαινομενική εμφάνιση του· με άλλα λόγια διαστρέφει την αληθινή φύση του, όντας «απάτη» σχετικά με την ομορφιά, που θέλει να πάρει τη θέση της.

 Δεν είναι λοιπόν αυτό που ζητούμε, γιατί απλούστατα ή κάτι άλλο δίνει την ομορφιά στα αντικείμενα ή δεν είναι όμορφα, και το ταιριαστό «πρέπον», αυτό διαστρέφει την αντίληψη μας απατώντας μας.

Ας μην εγκαταλείψουμε όμως την προσπάθεια μας, γιατί δε χάνεται η ελπίδα να βρούμε τι είναι ομορφιά. Ας κάνουμε μια δεύτερη υπόθεση: η Ομορφιά καθορίζεται από τη χρησιμότητα. Εξετάζουμε το κάθε πράμα σχετικά με τη φύση του, την κατασκευή του ή τη θέση του, κι αν είναι χρήσιμο το λέμε όμορφο, αν πάλι είναι άχρηστο το λέμε άσχημο. Ένα λουλούδι που ανθίζει στη γλάστρα π.χ. είναι πανέμορφο, όταν όμως ξεραθεί για κάποιο λόγο, μας είναι η θέα του άσχημη και το πετάμε γιατί είναι άχρηστο.

Το πρώτο αντιφατικό σημείο, που παρουσιάζεται σαν αναγκαστική συνέπεια της θέσης αυτής, είναι πως η δύναμη να γίνει κάτι χρήσιμο πρέπει να είναι κάτι το «καλό», πράμα που σημαίνει πως και η δύναμη που έχουν οι πιο πολλοί άνθρωποι να κάνουν το κακό κάνοντας κακή χρήση της δύναμής τους, πρέπει να παραδεχτούμε πως είναι «καλό»· ένα τέτοιο σοφιστικό συμπέρασμα όμως δεν είναι δυνατό να το παραδεχτεί ούτε ένας σοφιστής. Λοιπόν, η πρώτη μας υπόθεση για το ωραίο, χρειάζεται να συμπληρωθεί και να ενισχυθεί από κάτι άλλο, γιατί στην απλή της μορφή ως παράγωγο δύναμης, δεν άνθεξε στον πρώτο έλεγχο της Πλατωνικής λογικής, και πάει -χάθηκε- η βιαστική ελπίδα που μας είχε γεννήσει.

Φάνηκε από την έρευνα πως χρειάζεται να προσθέσουμε την έννοια του αγαθού, και να πούμε πως όμορφο είναι τούτο που είναι χρήσιμο και μπορεί να κάνει κάτι αγαθό- δηλαδή καταλήγουμε σε μια καινούργια έννοια: στο Ωφέλιμο, που το ταυτίζουμε με το Ωραίο. Όμως και μ’ αυτήν ακόμη την προσπάθεια και τη λογική ενίσχυση του βάθους της ομορφιάς, βρισκόμαστε μπροστά σε καινούργια αντίφαση και κινδυνεύουμε να φτάσουμε στο γελοίο. Γιατί το ωφέλιμο, καθώς το ορίσαμε, είναι η αιτία του αγαθού, λοιπόν η ομορφιά είναι η αιτία του αγαθού. Μα η αιτία δεν μπορεί να είναι το ίδιο πράμα με το αποτέλεσμα αυτό σημαίνει πως η ομορφιά και το αγαθό είναι διαφορετικά και συνεπώς, ούτε η ομορφιά μπορεί να είναι αγαθό ούτε το αγαθό όμορφο -συμπέρασμα όχι παραδεχτό από τον Πλάτωνα.

Βρισκόμαστε σε αδιέξοδο.

Η προσεχτική εξέταση αναποδογύρισε αποφασιστικά την αρχική υπόθεση, οδηγώντας την έως τις έσχατες συνέπειες που μπορούσε να έχει- αυτές καταλήγανε σε συμπεράσματα απαράδεχτα αξιωματικά. Κι ο Πλάτων προχωρεί σε μια τελευταία προσπάθεια εντοπισμού του αντικειμένου της μελέτης του σε όρια πιο καθορισμένα και πιο ευσύλληπτα.

Η Φρύνη, όχι μόνο πανέμορφη στο πρόσωπο αλλά στην ευθυγραμμία του σώματος και απαστράπτον ετοίμολογο πνεύμα. Λέγεται ότι τα κρύφια μέρη του σώματός της ήταν αισθητικά ακόμη ωραιότερα, τα οποία έκρυβε με αισθήτα . Δεν σύχναζε καν στα δημόσια λουτρά. Αφήνοντας μια ατμόσφαιρα μυστηρίου διάχυτη στο πέρασμά της.

Η καινούργια υπόθεση μας φέρνει στον αισθητό κόσμο και ορίζει την ομορφιά σαν οπτική και ακουστική ηδονή, που προέρχεται από τη θέα της ζωντανής ομορφιάς, από τις εικαστικές τέχνες, τη μουσική και τη λογοτεχνία. Είναι όμως φανερό πως μέσα στην καινούργια τούτη υπόθεση βρίσκεται μια λογική αυθαιρεσία- με ποια αιτιολογία περιορίζουμε την ηδονή της Ομορφιάς στις δυο αισθήσεις, της όρασης και της ακοής, αποκλείοντας όλες τις άλλες;

Η μόνη απάντηση μπορεί να είναι πως αυτό αποτελεί την αρχική μας υπόθεση. Όμως είναι ανάγκη να στηρίξουμε την αρχική αυτήν υπόθεση, αν πρόκειται να οικοδομήσουμε πάνω στα βάθρα που μας δίνει. Προσπερνούμε την προσπάθεια μιας τυπικά λογικής αντιμετώπισης των αρχικών δυσκολιών, που επιχειρεί ο Πλάτων, για να φτάσουμε “στην κατάληξη. Η ηδονή της όρασης και της ακοής έχει τούτη την αδυναμία, όταν θελήσουμε να την ταυτίσουμε με την Ομορφιά, που βέβαια πρέπει να είναι κάτι ενιαίο: είναι μια ηδονή, που το στοιχείο της ομορφιάς πρέπει να το έχει στη συμπαρουσία και των δύο αυτών αισθήσεων (συναμφότερον) και συνάμα να το κρατάει και η καθεμιά αίσθηση χωριστά.

Όμως αυτό δε συμβαίνει, αλλά την ομορφιά, αν την έχουν, μπορούν να την έχουν μόνο στη συζυγία τους και όχι χωριστά η καθεμιά. Μια τελευταία απόκριση, που θα επιχειρούσε να ενισχύσει την ηδονή των δύο αισθήσεων, θα μπορούσε να είναι πως αυτή η ηδονή είναι η καλύτερη και η πιο αζήμια- όμως αυτή μας ξαναφέρνει στην απαράδεχτη ταύτιση της Ομορφιάς με το ωφέλιμο. Έτσι καταλήγουμε στην αδυναμία και του τρίτου αυτού ορισμού της ομορφιάς, πράμα που μας οδηγεί σε οριστικό αδιέξοδο και τελική αδυναμία να καθορίσουμε σταθερά το αντικείμενο της μελέτης μας, την Ομορφιά.

Η προσπάθεια λοιπόν του Πλάτωνα φαίνεται να οδήγησε στην άρνηση. Όμως έχει ουσιαστικά τούτο το θετικό κέρδος: ανατρέπει τη θέση της ωφελιμιστικής και ηδονιστικής αντίληψης για την τέχνη με τη διαλεχτική μέθοδο, κι ανοίγει το δρόμο για την παραπέρα έρευνα.

Ακόμα κάτω από τα αρνητικά στοιχεία του διαλόγου διακρίνουμε καθαρά δυο βασικά θετικά στοιχεία της Ομορφιάς: την ενότητα της και τη δυνατότητα παρουσίας της σε οποιοδήποτε αντικείμενο, υλικό ή πνευματικό, φυσικό ή ανθρώπινο. Με άλλα λόγια, δεν πιστεύει ο Πλάτων πως η ομορφιά είναι το γνώρισμα μονάχα της τέχνης, ούτε είναι δυνατό να δεχτεί πως η Ομορφιά είναι μονάχα νοητική κατηγορία ή έστω ανθρώπινη δημιουργία χωρίς αντικειμενική καθολική υπόσταση, γιατί μια τέτοια παραδοχή θα τον οδηγούσε ολόισα στα σοφιστικά κριτήρια του «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος».

Η Αφροδίτη του Αntonio Canova εκπάγλου ομορφιάς σε καλεί σε στοχασμό και σε προκαλεί να φτάσεις στην έκσταση και να υπερβείς τα χυδαία και τα αισχίονα

Ως γνωστόν ο Πρωταγόρας εισήγαγε και την έννοια του «ανθρωποκεντρισμού», με τη χαρακτηριστική ρήση «πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος[1]. Η έκφραση αυτή σημαίνει ότι ο άνθρωπος αποτελεί μέτρο της αλήθειας και της γνώσης και γι’ αυτό κάθε υποκειμενική άποψη για κάποιο θέμα έχει την άξια της. π.χ. Στην Αθήνα είναι μία ανοιξιάτικη μέρα. Ένας τουρίστας από την Σουηδία λέει πως κάνει ζέστη. Ένας τουρίστας από την Αίγυπτο λέει ότι κάνει κρύο. Και οι δύο λένε αλήθεια. Άρα η αλήθεια εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο εξετάζουμε (ερμηνεύουμε) την πραγματικότητα και επομένως είναι υποκειμενική και σχετική.

Η Ομορφιά, όσο κι αν αδυνατούμε να συλλάβουμε με ακρίβεια το εννοιολογικό της βάθος και να την καθορίσουμε, έχει κύρος αντικειμενικό, γιατί αποτελεί οντότητα που ενυπάρχει σε όσα αντικείμενα -υλικά ή πνευματικά, φυσικά ή τεχνητά- δίνουμε το χαρακτήρα του Όμορφου. Η υπεραντικειμενική της ύπαρξη ακριβώς της χαρίζει την ενότητα, την αξία και μοναδικότητα, πράμα που θα πρέπει να το προσέξουμε ιδιαίτερα και να μη γελαστούμε να ζητήσουμε χωριστές εξηγήσεις για κάθε ωραίο. Αυτή την ολότητα παλεύει να αγκαλιάσει ο Πλάτων, γιατί μονάχα έτσι θα μπορέσει να εννοήσει την Ομορφιά του καθενός όμορφου. Όπως είπαμε λίγο πρωτύτερα, αν και δεν ξέρει ακόμα τις Ιδέες, βλέπουμε καθαρά πως τις ζητάει, ανοίγοντας το δρόμο που θα τον φέρει σ’ αυτές.

Τέλος, δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο το σημείο μιας προκαταρκτικής κατάφασης, που μόνο διαφαίνεται βέβαια, και δεν τη συζητάει εδώ καθόλου αναλυτικά ο Πλάτων, αποτελεί όμως τον πυρήνα της Πλατωνικής σκέψης και το αρχικό σημείο εκκίνησης στην πορεία της διαλεχτικής του ανάβασης.

Δυο φορές ο Πλάτων απορρίπτει την αρχική του κρίση για καθορισμό του ωραίου, από το γεγονός ότι αυτή οδηγεί στο χωρισμό της Ομορφιάς από το Αγαθό, κι αυτό επιμένει με σταθερότητα να μη το παραδέχεται. «Μπορεί να είμαστε ικανοποιημένοι και θέλουμε να παραδεχτούμε πως το “Καλό” δεν είναι “Αγαθό” και το “Αγαθό” “Καλό”;» Για τον Πλάτωνα και όλους μας  ένα τέτοιο συμπέρασμα είναι λιγότερο ικανοποιητικό από κάθε άλλο προηγούμενο».

Τούτη ακριβώς η σκέψη, που έχει τις ρίζες της βαθιά, στη γενική τοποθέτηση του Πλάτωνα απέναντι στον κόσμο και τα προβλήματα του, θα τον ακολουθήσει σε ολάκερη τη ζωή του και θα αποτελέσει δυναμικό στοιχείο στη σύνθεση της ιδεολογικής του θεωρίας και στα πολιτειακά του συμπεράσματα. Το «Καλό», που για τον Πλάτωνα γεννάει μια πραγματική λατρεία, είναι αδύνατο να βρίσκεται χωρισμένο από το Αγαθό, που αποτελεί την αρχική αιτία του κόσμου όλου, που είναι το «μέγιστο μάθημα» και η «αιτία  της επιστήμης και της αλήθειας».

Καταλήγει ο Πλάτωνας πως ένας πανάγαθος Θεός μπορεί να έφτιαξε αρχικά τον κόσμο (κόσμημα, με την απέραντη, εκστατική Ομορφιά του) Αυτή είναι η κατάφαση του Πλάτωνα στον Ιππία Μ., που τη δυναμώνουν από την πλευρά τους οι αρνητικές καταλήξεις που παρακολουθήσαμε πρωτύτερα.

Επιμείναμε στο διάλογο αυτό, γιατί αποτελεί τη μοναδική περίπτωση συγκεκριμένης και συστηματικής αντιμετώπισης του προβλήματος της Ομορφιάς από τον Πλάτωνα και κλείνει, καθώς είδαμε, τα σπέρματα των απόψεων που θα ωριμάσουν αργότερα μέσα στο σύνοδο της ιδεολογικής του προσπάθειας. Και η αρνητική χυτή θέση, που βλέπουμε στον Ιππία Μ., καθώς και στους άλλους νεανικούς διάλογους, θα πρέπει να κατανοήσουμε πως είναι η αναγκαία αφετηρία του Πλατωνικού στοχασμού, που ανατρέπει πρώτα ό,τι του φράζει το δρόμο, για να μπορέσει μετά να οικοδομήσει επίμοχθα και μεθοδικά.

Είδαμε πώς απορρίφθηκε στον Ιππία Μ. ο ορισμός της Ομορφιάς, που την ταύτιζε με το ωφέλιμο στην αρχή και την έδενε με την ηδονή παρακάτω. Κι όμως ο Γοργίας φαίνεται πως έρχεται να θέσει για μιαν ακόμα φορά το πρόβλημα εκεί απ’ όπου το είχε ξεσηκώσει αμετάτρεπτα, καθώς θα πίστευε κανείς, ο προηγούμενος διάλογος. «Δεν ονομάζεις κάθε φορά όμορφα» λέει ) Σωκράτης στον Πώλο, «όλα τα όμορφα, και τα σώματα π.χ. και τα χρώματα και τα σχήματα και τους ήχους και τις ανθρώπινες ασχολίες, αποβλέποντας σε κάτι; Απλούστερα: δεν ονομάζεις όμορφο ένα σώμα προσέχοντας στη χρησιμότητα του ή στην ηδονή που προξενεί σε κείνους που το θεάζονται;

Έτσι λοιπόν και για όλα τα άλλα, και τα σχήματα και τα χρώματα, τους δίνεις την ονομασία του όμορφου ή για κάποια ηδονή που χαρίζουν ή για κάποιαν ωφέλεια ή και για τα δυο μαζί». Και αμέσως παρακάτω η ενθουσιαστική κατάφαση του Πώλου: «Όμορφα, βέβαια, τώρα δίνεις τον ορισμό, Σωκράτη, ορίζοντας την Ομορφιά με την ηδονή και το αγαθό».

Θα ήταν πολύ εύκολο να ανακαλύψουμε εδώ κάποια Πλατωνική παλινωδία ή και μια αντίφαση με τα προηγούμενα. Όμως δε θα μας ωφελούσε σε τίποτα μία τέτοια βιασύνη, γιατί δε θα μας άφηνε να δούμε πως βρισκόμαστε μπροστά σε δυο διαφορετικά προβλήματα τη μια και την άλλη φορά.

Στο Γοργία δεν μπαίνει διόλου το πρόβλημα του «καλού» στην ουσία του, όπως ακριβώς είδαμε προσεχτικά να το τοποθετεί ο Σωκράτης στον Ιππία. Εδώ, όπως πολύ σωστά πρόσεξε ο Fouillée, ο λόγος είναι για τον καθορισμό των συγκεκριμένων όμορφων αντικειμένων, υλικών ή πνευματικών.

Κι αυτό χωρίς να εγγίζει ούτε στιγμή το «είναι» του κάλλους των αντικειμένων αυτών. Είναι σωστό να προσέξουμε πως σε τούτο το χωρίο ο Πλάτων δε χρησιμοποιεί ούτε μια φορά το ρήμα εστί, αλλά στη θέση του βρίσκουμε πάντα τα: λέγεις, προσαγορεύεις, καλείς. Και δεν είναι χωρίς σημασία πως και τα τρία ρήματα βρίσκονται πάντα στο 2° πρόσωπο, σαν να θέλουν να σημάνουν πως στον Πώλο ανήκει μια τέτοια γνώμη, που δεν έχει τη δύναμη να αντιμετωπίσει την ουσία, μόνο περιφέρεται στη φαινόμενη επιφάνεια. Ακόμα στην απόκριση: «και καλώς γε νυν ορίζει, ώ Σώκρατες, ηδονή τε καί άγαθώ οριζόμενος τό καλόν», αντίστροφα με τις αρχικές αποκρίσεις του Ιππία Μ., που περιόριζαν το πρόβλημα: «τί εστί τό καλόν, στο απλοϊκό: τί εστί καλόν», ο Πώλος, κινημένος από την ίδια αδυναμία της σοφιστικής προχειρότητας, ανίκανος να παρακολουθήσει προσεχτικά τη διαλεχτική μάχη που του έχει ανοίξει ο Σωκράτης, βιάζεται να χειροκροτήσει με ικανοποίηση το Σωκρατικό ορισμό του «καλού», έναν ορισμό που μόνος του φαντάστηκε, μια και ο Σωκράτης, όμως αν προσέξουμε, δεν έκαμε διόλου λόγο για το «καλό», αλλά για τα «καλά». Δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσουμε σε όλο τούτο το χωρίο διαχυμένη βαθύτατα την Πλατωνική ειρωνεία, που όπως πολύ σωστά έχει λεχθεί, αποτελεί θεμελιακό στοιχείο της Πλατωνικής διαλεχτικής και δηλώνει όσα δεν θα ήταν αρκετός να δηλώσει ο λόγος και ο μύθος.

Ο εθισμός στο Πλατωνικό κλίμα βοηθά να εννοήσουμε πως η Σωκρατική κατάφαση στους τέτοιους ορισμούς του «καλού» ή καλύτερα των «καλών», σκεπασμένη με το διάφανο πέπλο της ειρωνείας, είναι ταυτόχρονα και θέση και άρνηση. Το ότι ο Πλάτων αφήνει σκόπιμα χωρίς απάντηση την κρίση του Πώλου, πως τάχα ο Σωκράτης ορίζει το Όμορφο με την ηδονή και το αγαθό, να μετεωρίζεται άσταθα πάνω από το μόχθο της διαλεχτικής του προσπάθειας, μπορεί να εξηγηθεί μόνο με τη βοήθεια της μεστής και γόνιμης αυτής ειρωνείας, που καρπίζει από το δέντρο του καλοθεμελιωμένου λόγου (λογικής). Μ’ ένα λόγο, το παράδειγμα της Ομορφιάς στο Γοργία είναι μόνον η γέφυρα, που θα αναγκάσει το σοφιστή να περάσει στην αντικρινή όχθη, για να παραδεχτεί πως η αδικία είναι «αισχίων (αισχροτέρα) της δικαιοσύνης»· αν η γέφυρα τούτη έχει κατασκευή σοφιστική, αποτελεί και αυτό δείγμα της Πλατωνικής τέχνης, χωρίς να γεννά καμιάν αντίφαση στις θέσεις που πρωτύτερα πήρε ή αργότερα θα πάρει ο Πλάτων. Ίσαμε εδώ βρισκόμασταν σε μια περιοχή του Πλατωνικού έργου, όπου κυρίαρχη πρόβαλλε η μορφή του Σωκράτη, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Στον Ιππία Μ., ο Πλάτων προσπαθεί να επιτύχει τον εννοιολογικό εντοπισμό και σύλληψη του αντικειμένου, και ενώ βρισκόμαστε στο κατώφλι του «υπερουράνιου τόπου» των Ιδεών, λείπει ακόμα η απαραίτητη εκείνη διαλεχτική ετοιμασία, που θα μας χαρίσει τη μακαρισμένη θέαση.

Ο Γοργίας, χωρίς να απομακρύνεται από το σημείο τούτο, αγγίζει το πρόβλημα σ’ ένα σημείο της σφαιρικής του επιφάνειας, για να στηριχτεί βοηθητικά σ’ αυτό και να συνεχίσει τη μάχη με τη σοφιστική ρητορική. Το «καλόν» μένει ακόμα δελεαστικά πόθος του στοχασμού, κάτι που δε στάθηκε ικανή η λογική μας προσπάθεια να το περιορίσει και να το θεαστεί.

Ο Θεός τα έκανε όλα καλώς λίαν και πως η πλατωνική και αριστοτελική σκέψη για το ωραίο συμφωνεί με τη χριστιανική αντίληψη περί ωραίου.

Μπορεί να φανταστείτε πως ήταν ο κήπος της Εδέμ πριν την παρακοή; Από το πρώτο βιβλίο της Γραφής διαβάζουμε: «Ο Θεός την έκτη ημέρα κοίταξε όλα τα δημιουργήματά του κι ευχαριστήθηκε σφόδρα διότι όλα ήταν καλώς λίαν», λέει στην Γένεση[1].

Λίγο μετά τον απωλεσθέντα Παράδεισο. Τι αιώνιο θησαυρό είχαμε και τον χάσαμε;

Εκεί λοιπόν τοποθέτησε τον Αδάμ και την Εύα πανέμορφους και ευτυχείς, απονήρευτους και αθώους, σαν ευλογημένα παιδιά του που ήσαν. Μπορούμε άραγε να φανταστούμε την εκστατική, κορυφαία οργασμική, αΐδια και ανεξάντλητη εμπειρία που εβίωναν; Μόνο και μόνο ότι είχαν το δικαίωμα και τους είχε δοθεί η χάρη να συνομιλούν με τον ίδιο το Θεό ήταν μεγαλειώδες. Όπως τώρα μόνο με  τους Αγγέλους συμβαίνει.

Οι άγγελοι είναι μεν ασώματοι, άυλοι και αόρατοι αλλά και το ασώματό τους είναι υλικό, λεπτότερης υφής από το δικό μας, πλην όμως πεπερασμένο. Αυτό σε σύγκριση με μας που είμαστε ντυμένοι με παχύ και βαρύ σώμα. Είναι περιγραπτοί, κινούνται με ασυνήθιστη ταχύτητα και ευκολία, δεν περιορίζονται όπως εμείς στο χωρόχρονο αλλά και αυτή η ιδιότητά τους είναι πεπερασμένη. Δεν μπορούν δηλαδή να βρίσκονται και να ενεργούν σε δύο σημεία ταυτόχρονα. Όταν βρίσκονται στον ουρανό, δεν βρίσκονται στη γη και όταν στέλνονται από το Θεό στη γη, δεν μένουν στον ουρανό. Είναι προικισμένοι με αθανασία. Αυτό ίσχυε και για μας πριν την προπατορική ρήξη με τον Θεό. Θα είμασταν αθάνατοι όχι κατά φύση αλλά κατά χάρη[2].

Μπορούμε λοιπόν να φανταστούμε τι είχαμε και τι χάσαμε; Πόσο όμορφο κτίσμα ήταν άραγε ο πρωτόπλαστος; Ανεπανάληπτα ωραίος, όπως οι άγγελοι «βραχύ τι παρ’ αγγέλους ηλαττωμένος», τόσο τέλειος στην ομορφιά του όπως ούτε ο μεγαλύτερος ζωγράφος, γλύπτης ή ποιητής δεν μπορεί να περιγράψει.

Κι εδώ τίθεται εύλογο το ερώτημα τι σημαίνει ομορφιά σε τέλειο βαθμό; Μπορούμε να φανταστούμε το τέλειο της ομορφιάς; Υπάρχει άραγε στον πλανήτη τέτοια ομορφιά, σε τόσο  εξιδανικευμένο βαθμό. που να θυμίζει τα πρωτόπλαστα πρότυπα; Θα λέγαμε ναι, αλλά είναι σπάνια.

Πάνω από όλα όμως ας προσπαθήσουμε να ορίσουμε τι σημαίνει ομορφιά.

Η ομορφιά είναι η αναντίρρητη αλήθεια. Η ομορφιά είναι η ευτυχία στα αρχαία ελληνικά η Ευδαιμονία[3]. (Συναισθηματικός ορισμός).

Πολλοί προσπάθησαν να αποκωδικοποιήσουν την ομορφιά, να μιλήσουν γι’ αυτή με επιστημονικούς όρους, ακόμα και να την ορίσουν μαθηματικά η γεωμετρικά π.χ. η τέλεια συμμετρία όπως ο κύκλος ή η σωματική αρμονία σε όλες τις σωματικές διαστάσεις. (Ρασιοναλιστικός ορισμός).

Όμως μοιάζει πάντα κάτι μυστηριώδες. Ίσως και γι’ αυτό να έχει εμπνεύσει ζωγράφους και τραγουδοποιούς, γενιές και γενιές καλλιτεχνών, ολόκληρα κινήματα. Την εποχή της Αναγέννησης οι καλλιτέχνες προσπαθούσαν να προσεγγίσουν με αντικειμενικό τρόπο το ωραίο, την αρμονία και τη χάρη, με αποκορύφωμα τον Μποτιτσέλι, όπου στα μυθολογικά του θέματα, εργάστηκε για την ανάδειξη της γυναικείας χάρης.

Η γέννηση της Αφροδίτης

Όμοια στον 17^ο αιώνα είναι εκπληκτικά όμορφα τα αριστουργηματικά γλυπτά του Giovanni Lorenzo Bernini όπως η αρπαγή της Περσεφόνης, Δάφνης και Χλόη κ.ά. ή τα αγάλματα του Antonio Canova.

Συγκλονιστικό στη σμίλευση γλυπτό

Κάθε λεπτομέρεια στο σμίλευμα αγγίζει τα όρια της τέλειας ομορφιάς

Τα δάκρυα στα μάτια της

και η πίεση των δακτύλων του Πλούτωνα στο γλουτό της απαχθείσας

Η τελειότητα φαίνεται στις λεπτομέρειες του συμπλέγματος

Φυσικά κορυφαία και ασύγκριτα  στην ομορφιά τους είναι η Αφροδίτη της Μήλου…

και ο Ερμής του Πραξιτέλους καθώς κρατάει ένα τσαμπί σταφύλι και το επιδεικνύει στον μικρό θεό Διόνυσο που κρατά στην αγκαλιά του

Η τελειότητα του ανδρικού κορμιού στο κορύφωμά της

Αφάνταστη πλαστικότητα και κι ευλυγισία στη κεκλιμένη στάση του κορμιού του Ερμή

Από φιλοσοφικής πλευράς ο Πλάτων έχει πάρα πολλά να μας πει· αναγάγει στην ομορφιά σε κάτι υπέρτερο, ανώτερο και υπερουράνιο που συχνά δείχνει να ξεπερνά την χριστιανική αντίληψη ή τουλάχιστον να την τονίζει κι εξιδανικεύει, όπως μόνο ένας φωτισμένος αγιοπνευματικά πατέρας θα μπορούσε.

Ο σπερματικός λόγος των φιλοσόφων σε όλο του το μεγαλείο. Ας τον ακούσουμε 2400 περίπου χρόνια αργότερα μοιάζει ασυναγώνιστος στην τοποθέτησή του στο Β’  κεφάλαιο της μελέτης μας.

Παραπομπές:

[1] Γένεση κεφ. 1, στ.31.

[2]Αγίου Ιγνατίου Μπριαντσανίνωφ: Λόγος για τα πνεύματα, τον Παράδεισο και τον Άδη. Λόγος για τον Άνθρωπο. Έκδοση Ιεράς Μονής Παρακλήτου Ωρωπός; Αττικής 2015, σ.σ. 49-50.

[3] Ετυμολογικά η λέξη αναφέρεται στον «καλό δαίμονα» που προστατεύει τον άνθρωπο. Ο Αριστοτέλης όρισε την ευδαιμονία ως ενέργεια της ψυχής που συνδέεται άμεσα με την αρετή και τη θεωρεί συνεχή δραστηριότητα.

Καθώς όλοι θέλουμε να είμαστε ευτυχισμένοι, ευδαίμονες, ας δούμε τι σκεφτόταν ο αρχαίος μας πρόγονος για το θέμα.

Για τον ίδιο, η ευδαιμονία είναι ο τελικός σκοπός του ανθρώπου, το σημαντικότερο επίτευγμα. Είναι πλήρες και αύταρκες, τέλειο, δε χρειάζεται καμία άλλη σχετική ενέργεια για να επιτευχθεί. Μπορεί οι διαφορετικές πράξεις να οδηγούν σε διαφορετικούς στόχους, οι στόχοι όμως αυτοί με τη σειρά τους οδηγούν στον τέλειο έναν, την ευδαιμονία. Κάθε πράξη μας οφείλει να είναι προσανατολισμένη στην κατάκτησή της. Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα.

Το κυνήγι της ευδαιμονίας απαιτεί συνεχή προσπάθεια για ηθικό βίο σύμφωνα με τους κανόνες της αρετής. Ποια όμως ανθρώπινη ενέργεια την εξασφαλίζει; Αν κάθε πράξη οδηγεί σε κάτι άλλο, κάπου πρέπει να βρίσκεται ένα τέλος που δεν οδηγεί πουθενά αλλού. Ποιο είναι αυτό το τέλος και ποια η ενέργεια που οδηγεί σε αυτόν;

Ο Αριστοτέλης πιστεύει πως η ενέργεια αυτή είναι ο λόγος με την έννοια της φρόνησης, της ηθικής κρίσης και αίσθησης. Με το λόγο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται την κάθε περίσταση και την ανάλογη συμπεριφορά των άλλων και αποφασίζει τι πρέπει να κάνει ο ίδιος. Η ικανότητα της ορθής σκέψης, δημιουργεί μια ικανοποιητική ζωή στο σύνολό της.

Το ήθος του ανθρώπου ορίζεται από τις πράξεις του και όχι από τις προθέσεις ή τα συναισθήματά του.

Η φρόνηση καθορίζει τη συνολική μας συμπεριφορά που δεν είναι δεσμευτική και απόλυτη, αλλά εξελίσσεται και πιθανόν να αλλάζει κατά τη διάρκεια της ζωής μας.

Ο φρόνιμος άνθρωπος καθοδηγεί την κοινότητα στην οποία ζει, ως προς τη λήψη ηθικών αποφάσεων. Τα πράγματα βέβαια δεν είναι τόσο απλά, η φρόνηση προϋποθέτει την αρετή, την κατάσταση που οδηγεί τον άνθρωπο σε αυτές τις ηθικές αποφάσεις. Ο διεφθαρμένος ας πούμε, δε μπορεί να είναι φρόνιμος. Ο απατεώνας δε μπορεί να είναι δίκαιος. Ο Αριστοτέλης ασχολείται πολύ με την περίπτωση του «ακρατούς», εκείνου που ενώ γνωρίζει το σωστό, δεν το πράττει. Ηθικές αρετές θεωρεί τη σωφροσύνη, τη μεγαλοπρέπεια και άλλες, τις οποίες ορίζει ως «μεσότητα» ανάμεσα σε δύο άκρα.

Η μεσότητα δεν έχει να κάνει με τη χαμηλών τόνων, αυτοαφανιστική κατά την ψυχαναλύτρια Κάρεν Χορνάϊ συμπεριφορά, όπως θεωρούμε σήμερα, αλλά με ηθική ακρότητα, κάτι εξαιρετικά δύσκολο. Για παράδειγμα, η σωφροσύνη βρίσκεται μεταξύ της αναισθησίας και της ακολασίας, η μεγαλοπρέπεια μεταξύ χυδαιότητας και μικροπρέπειας. Ο άνθρωπος πρέπει να ανακαλύψει την ισορροπία ανάμεσα στα δυο άκρα κι αυτό είναι «δύσκολο κι επώδυνο επίτευγμα αλλά όχι ακατόρθωτο».

Για τον Αριστοτέλη, η ευδαιμονία βρίσκεται στις ενέργειες που επιλέγονται για αυτό που είναι από μόνες τους και όχι ως βήμα για κάτι άλλο. Τις ονομάζει «καθαυτές» και τις συνδέει με την αρετή. Ξεχωρίζει την ψυχαγωγία από την ευδαιμονία, δύο πράγματα που λανθασμένα συνδέονται, λόγω της προτίμησης που δείχνουν οι έχοντες την εξουσία στην πρώτη. Για το φιλόσοφο, «η αρετή και ο νους δεν εδρεύουν σε αυτούς που ασκούν την εξουσία». ”Η καθημερινή πράξη αποδεικνύει πόσο σωστός είναι ο λόγος του”.

Οι σημαντικές και αξιόλογες ενέργειες ξεκινούν από την αρετή και το νου. Μέσω του νου αντιλαμβανόμαστε τα πρώτα στοιχεία που γίνονται εμπειρίες μας και επιτρέπουν να αντιληφθούμε μια καθολική αλήθεια που υπάρχει από μόνη της, χωρίς να χρειάζεται περαιτέρω απόδειξη.

Ο Αριστοτέλης θεωρεί ανόητο να κοπιάζει κανείς για να διασκεδάσει, δεν απαξιώνει όμως τελείως τη διασκέδαση. Είναι ένα αναγκαίο είδος ανάπαυσης, στον συνεχή αγώνα προκειμένου ο άνθρωπος να συνεχίζει να πράττει την αρετή, άρα να κατακτήσει την ευδαιμονία. Ούτε η ανάπαυση είναι τέλεια, καθώς οδηγεί τον άνθρωπο κάπου αλλού, στην ακηδία και τη ραθυμία, (την τεμπελιά). Ο κίνδυνος είναι η διασκέδαση να συνδεθεί με τις σωματικές ηδονές, χυδαίες ως επί το πλείστον, που μπορούν να απολαύσουν όλοι. Η ηδονή του οργασμού και της ικανοποίησης του σεξουαλικού ενστίκτου είναι κοινό γνώρισμα και εύκολη διαδικασία επίτευξής της από τον μέσο άνθρωπο.

Η ευδαιμονία περιλαμβάνει την ευχαρίστηση και την απόλαυση, όμως, η πιο ευχάριστη ενέργεια είναι η φιλοσοφική που χαρίζει καθαρές, σταθερές και διαρκείς απολαύσεις, άλλωστε, οι κατέχοντες τη γνώση ζουν πιο ευχάριστα από εκείνους που προσπαθούν να την αποκτήσουν.

Αν η ευδαιμονία είναι ενέργεια σύμφωνη με την αρετή, τότε η αρετή αυτή είναι ανώτερη όλων, το καλύτερο κομμάτι του εαυτού μας. Αυτό το κομμάτι μπορεί να σκέφτεται πράγματα ωραία και θεϊκά. Η τέλεια ευδαιμονία έχει να κάνει με νοητικές και πνευματικές ασχολίες, όπως και με την αλήθεια. Είναι ανώτερη επειδή ο νους είναι ανώτερος όλων των πραγμάτων και γιατί τα πράγματα με τα οποία ασχολείται είναι τα σημαντικότερα.

Ο Αριστοτέλης εξηγεί την αυτάρκεια και τη σχετίζει με το νου και το πνεύμα. Όλοι οι άνθρωποι χρειάζονται τα ίδια πράγματα για να ζήσουν, όμως, η διαφορά μεταξύ του μαζοποιημένου πλήθους και του φιλοσόφου, είναι πως οι πρώτοι χρειάζονται γύρω τους και άλλους ανθρώπους. Ο φιλόσοφος ασχολείται με το πνεύμα του, μόνος. Η ενέργεια της αυτάρκειάς του είναι ‘καθαυτή’ για αυτό και πρέπει να την επιδιώκει κανείς.

Άλλη απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο ελεύθερος χρόνος. Οι πολιτικές αρετές εξαντλούνται στην πολιτική ζωή και οι στρατιωτικές αρετές, στους πολέμους. Κανένα από τα δύο δεν αφήνει χρόνο να ασχοληθεί κάποιος με την ευδαιμονία. Οι πολιτικές και πολεμικές πράξεις είναι «όμορφες» και χρήσιμες, έχουν όμως απώτερο σκοπό την κοινωνική ευημερία η πρώτη και την περίοδο ειρήνης η δεύτερη, άρα δεν είναι τέλειες.

Ο Αριστοτέλης θεωρεί ως ανώτερη πρακτική επιστήμη την πολιτική, τη συνδέει όμως αυστηρά με την ηθική. Για αυτόν, είναι ξεκάθαρο πως ο άνθρωπος αποτελεί μέλος της κοινωνίας και η ευημερία του εξαρτάται άμεσα από την ευημερία της πόλης.

Ένα βήμα πριν την ευδαιμονία βρίσκεται ο βίος που είναι σύμφωνος με τις άλλες αρετές. Οι ευγενείς πράξεις, οι δίκαιες, οι ανδρείες, οι έντιμες, έχουν να κάνουν με τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων. Αυτές είναι ενέργειες σύμφωνες με τον άνθρωπο και τα όρια της πόλης και της θνητότητάς του. Η ηθική αρετή συμπορεύεται με τη φρόνηση, και οι δυο συνδέονται με τα ανθρώπινα πάθη, που ταιριάζουν με τη σύνθετη φύση του ανθρώπου.

Το τελευταίο επιχείρημα του Αριστοτέλη για την ευδαιμονία μέσω του φιλοσοφικού στοχασμού, αναφέρεται στα ζώα. Κανένα από αυτά δεν ευδαιμονεί, γιατί κανένα από αυτά δε μπορεί να φιλοσοφήσει.

Η ευδαιμονία έρχεται ως αποτέλεσμα της συνεχούς εξάσκησης της θεωρητικής γνώσης. Αυτό το πετυχαίνει όποιος ζει σε καθεστώς απόλυτης αυτάρκειας, χωρίς να χρειάζεται φίλους, παρά μόνο τη γνώση. Η γνώση δεν καθορίζεται από ηθικές έξεις, δε χρειάζεται ανάπαυση, μένει ανεπηρέαστη από τον παράγοντα τύχη ενώ η ενασχόληση με τη θεωρία είναι η πιο ευχάριστη δραστηριότητα που μπορεί να έχει ο άνθρωπος. Από τη στιγμή που την αποκτάς, κανείς δεν μπορεί να σου την πάρει.

Η ζωή αυτή δεν είναι συνηθισμένη. Περιέχει το θεϊκό στοιχείο, την ανώτερη ενέργεια από όλες. Αν σκεφτούμε ότι αυτό το θεϊκό στοιχείο στη φύση μας είναι ο νους, τότε η ζωή που είναι σύμφωνη με αυτόν, είναι θεϊκή. Για να φτάσουμε σε αυτό το επίπεδο πρέπει να ξεφύγουμε από τα ανθρώπινα όρια. Το γεγονός πως είμαστε θνητοί δε σημαίνει πως πρέπει να σκεφτόμαστε μόνο θνητά πράγματα. Οφείλουμε να εναρμονίσουμε τη ζωή μας με το νου, το θεϊκό στοιχείο, γιατί αυτό είναι που θα φέρει την ευδαιμονία. Αφού ο νους είναι το σπουδαιότερο και καλύτερο μέρος του εαυτού μας, θα πρέπει να ακολουθήσουμε το δικό του δρόμο. Αλλιώς είναι σαν να ζούμε τη ζωή κάποιου άλλου, όχι τη δική μας και κανείς δεν το θέλει αυτό. Με λίγα λόγια αλλοτριωνόμαστε σε βαθμό πλήρους αποξένωσης από τον εαυτό μας, το πραγματικό μας Εγώ, ώστε είναι σαν να ζούμε τη ζωή κάποιου άλλου. Είναι αυτό που οι ψυχαναλυτές ονομάζουν νευρωσικό Εγώ.

Ο Αριστοτέλης ανεβάζει την ενασχόληση με το νου στο επίπεδο των θεών. Οι θεοί είναι μακάριοι και ευδαίμονες, αλλά γιατί; Δε μπορούμε να τους αποδώσουμε πράξεις, γενναίες, ανδρείες, δίκαιες ή ότι άλλο, θα ήταν μειωτικό για αυτούς. Δε χρειάζονται τροφή, χρήματα, δε συναλλάσσονται, δεν πολεμούν. Το μόνο που μπορούμε να πούμε για αυτούς, είναι πως στοχάζονται. Έτσι, αφού ο στοχασμός είναι θεϊκή ενέργεια, ο άνθρωπος που αγωνίζεται να πράξει το ίδιο, είναι εκείνος που αγαπούν οι θεοί ως πιο κοντινό το υς. Ποιος μπορεί να είναι ευδαιμονέστερος από αυτόν που αγαπούν οι θεοί; Τι υπάρχει ωραιότερο από το να ζει κανείς κατά τη θεϊκή βούληση αντί την νευρωτική δική του. Ακριβώς όπως ο χριστιανός προσεύχεται “γεννηθήτω το θέλημά σου Πάτερ ημών ως εν ουρανώ και επί της γης”.

Είναι αλήθεια πως ο άνθρωπος χρειάζεται κι άλλα πράγματα για να ζήσει, όπως την τροφή, τη σωματική υγεία και άλλες ανέσεις. Όμως, δεν είναι η ποσότητα των ανέσεων που έχει σημασία. Η υπερβολή δε χαρίζει αυτάρκεια, ούτε σωστή κρίση. Ακόμα και μια ζωή με μέτρια υλικά αγαθά μπορεί να οδηγήσει σε ηθικές πράξεις που τελειώνουν στην ευδαιμονία, αν αυτός που τις κάνει είναι ηθικός.

Ο Αριστοτέλης θεωρεί πως η ευδαιμονία είναι το τελικό όριο πέρα από το οποίο δεν υπάρχει τίποτε άλλο. Περικλείει μέσα της την αρετή και τη σωφροσύνη, που εξασφαλίζει το πράττειν ηθικά. Είναι πλήρης και αυτάρκης, δε χρειάζεται τίποτα πέρα από αυτό που είναι και δεν έχει να αποδείξει την ύπαρξή της σε κανέναν.

Ο άνθρωπος μπορεί να την κατακτήσει όταν ασχοληθεί με το θεωρητικό στοχασμό, το λόγο, το νου. Ο νους για τον Αριστοτέλη, είναι θεϊκό στοιχείο, το καλύτερο κομμάτι του ατελούς και σύνθετου ανθρώπου και η ενασχόληση με αυτόν οδηγεί στο τέλειον αγαθόν της ευδαιμονίας φέρνοντάς τον κοντά στο θείο.

Εν κατακλείδι, η ανθρώπινη ζωή κρίνεται από τις πράξεις και τον τρόπο που ζει ο κάθε άνθρωπος. Εκείνος που ζει σε αρμονία με το νου, είναι ψυχικά άριστος. Οι θεοί τον αγαπούν, καθώς εκείνος, φροντίζοντας το νου, το καλύτερο και πιο κοντινό στους θεούς μέρος του εαυτού του, επιδίδεται σε ηθικές και ωραίες πράξεις. Αυτός ο άνθρωπος είναι ο φιλόσοφος άρα ο βίος του είναι ο ευδαιμονέστερος όλων.

Για αυτούς τους λόγους ο Αριστοτέλης, διαχωρίζει τη ζωή του φιλοσόφου από αυτήν των άλλων. Ο φιλόσοφος, ασχολείται με το πνεύμα, το νου. Κατακτά την αυτάρκεια, καθώς δε χρειάζεται άλλους ανθρώπους γύρω του για να στοχασθεί. Αποκτά τη γνώση και η γνώση δεν επηρεάζεται από συνθήκες, δεν αλλοιώνεται, δε χάνεται. Έρχεται κοντά στο Θεό που τον αγαπά. Εξυψώνει το βίο του πάνω από τα ασταθή και βρίσκεται ένα βήμα πιο κοντά στη θέωση.

Για αυτό λοιπόν, στοχαστείτε.

Τα περί ευδαιμονίας είναι απόσπασμα από την συγγραφέα ερευνήτρια Άννα Παχή, αναρτημένο στην ιστοσελίδα: http://www.iart.gr/ti-ine-evdemonia-telika-aristotelis-speaking/ με σχόλια και διευκρινήσεις δικές μας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Αριστοτέλης, «Ηθικά Νικομάχεια» εκδ. Κάκτος
• Κόντου Π., «Η Φιλοσοφία του Αριστοτέλη: Ηθική και Πολιτική Φιλοσοφία», στο: Σ. Βιρβιδάκης κ.ά., Ελληνική φιλοσοφία και επιστήμη: Από την αρχαιότητα έως τον 20ό αιώνα, τ. Α΄, Ε.Α.Π., Πάτρα 2000,
• Λυπουρλής Δ., Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια, εκδόσεις Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2006, Βιβλία Α΄-Δ΄
• Roww , Αριστοτέλης, μτφ. Μ. Μητσού, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 2005.

Όλα μια χαρά πάνε στην Ελλάδα, γλυτώσαμε με μόνο 199 απανθρακωμένους από τα μνημόνια (και 11.000 αυτόχειρες, αλλά αυτά μην τα λέτε).

«Παραλάβαμε ανεργία 27%, σήμερα βρίσκεται στο 19,5%», αναφέρει σε τweet του o πρωθυπουργός τονίζοντας ότι «η μείωση της ανεργίας κάτω από 20% για πρώτη φορά μετά το 2011, αποτυπώνει την αλλαγή σελίδας που έχει συντελεστεί στην ελληνική οικονομία». Πρόκειται για ένα ακόμη μεγάλο ψέμα. Ανάλογο μ’ εκείνο της λεγόμενης πλήρους απασχόλησης επί καθεστώτος Χίτλερ.

Στην Ελλάδα σήμερα ισχύει ένας μόνο σιδερένιος νόμος: ο θάνατός σου, η ζωή μου!

Πρόκειται για τον τρόπο με τον οποίο εμφανίζεται να μειώνεται η ανεργία στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία η ανεργία ως ποσοστό εμφανίζεται να βρίσκεται στο 20,2% τον Απρίλιο του 2018. Κι όλοι αυτοί που μας οδήγησαν σ’ αυτή την εθνική και κοινωνική τραγωδία εμφανίζονται να επαίρονται για τη μείωση της ανεργίας.

Κορίτσια, έρχεται η ανάπτυξη!

Να λοιπόν η ανάπτυξη. Η άνοδος του ΑΕΠ και η μείωση της ανεργίας. Και πάνω σ’ αυτούς τους πιο απατηλούς απ’ όλους του δείκτες της οικονομίας, εξαγγέλλεται η επιτυχής έξοδος από τα μνημόνια και το λαμπρό μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Μπούρδες! Και μάλιστα άξιες για Νόμπελ Οικονομίας, ή τουλάχιστον για καθηγητική έδρα.

Βέβαια, η αλήθεια είναι ότι άνοδο του ΑΕΠ μπορεί να έχει κανείς με κάθε δυνατό τρόπο. Ακόμη και με την πιο απόλυτη καταστροφή. Χαρακτηριστική από αυτή την άποψη είναι η εκτίμηση του ΙΟΒΕ: «Ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος τον Ιούλιο επανέρχεται σε ανοδική πορεία και διαμορφώνεται στις 105,3 (από 102,5) μονάδες, επίδοση που είναι η υψηλότερη από τον Ιούλιο του 2014. Η εξέλιξη αυτή είναι αποτέλεσμα της βελτίωσης των επιμέρους δεικτών των επιχειρηματικών προσδοκιών στη Βιομηχανία, το Λιανικό εμπόριο και την καταναλωτική εμπιστοσύνη, ενώ στις Κατασκευές και τις Υπηρεσίες ο σχετικός δείκτης υποχωρεί.»

Η εν ψυχρώ δολοφονία 100 και πλέον ανθρώπων, όπως και η βιβλική καταστροφή στη Δυτική, αλλά κυρίως στην Ανατολική Αττική από τις πυρκαγιές, είναι σίγουρο ότι συντέλεσε σε πολύ μεγάλο βαθμό σ’ αυτήν την εντυπωσιακή – κατά τον ΙΟΒΕ – άνοδο του Δείκτη Οικονομικού Κλίματος. Δηλαδή του δείκτη ψυχολογίας και προσδοκιών των κάθε λογής επενδυτών, που λογιάζουν το θάνατο και τη ζωή με μέτρο την απόδοση των κεφαλαίων τους. Και σήμερα στην Ελλάδα, ο θάνατος, η καταστροφή και ο ανδραποδισμός ολόκληρης της κοινωνίας δημιουργεί για δαύτους ιδανικές ευκαιρίες πλουτισμού.

Αυτή είναι η πεμπτουσία της ανάπτυξης που μπορούμε να περιμένουμε από δω και μπρος. Οι ευκαιρίες που εμφανίζονται ως αποτέλεσμα βιβλικών καταστροφών, πρωτίστως στο εσωτερικό, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Βιβλικές καταστροφές που περιλαμβάνουν πάντα και πολέμους, οι οποίοι, για τις απελευθερωμένες υπερεθνικές αγορές από τότε που εμφανίστηκαν στο προσκήνιο της ιστορίας εδώ και 2-3 αιώνες, είναι τόσο αναγκαίοι όσο η καταρρακτώδης βροχή για τη φύση.

Κανά δυο καταστροφικά περιστατικά στην Ελλάδα να έχουμε το χρόνο μεγέθους Ανατολικής Αττικής. Αν σ’ αυτά προσθέσουμε επίσης και κάνα πόλεμο αποσύνθεσης σαν αυτόν της Συρίας για κάμποσα χρόνια στη γειτονιά μας με τους δικούς μας ολιγάρχες να αναλαμβάνουν τα logistics του θανάτου και της καταστροφής, τότε θα δείτε το ΑΕΠ της Ελλάδας να εκτοξεύεται στα ύψη. Τότε θα δείτε ανάπτυξη. Τότε θα δείτε επενδύσεις.

Η εξόντωση των παραγωγικών ηλικιών.

Ας δούμε όμως πώς πέτυχαν οι κυβερνήσεις της μνημονιακής κατοχής και εκποίησης τη μείωση της ανεργίας. Πολύ απλό. Φρόντισαν να εξοντώσουν κοινωνικά, οικονομικά και εργασιακά το εργατικό δυναμικό της χώρας με ρυθμούς πρωτοφανείς για τα ιστορικά χρονικά της Ελλάδας.

Στο διάγραμμα  κ1 απεικονίζεται η ετήσια μεταβολή του πληθυσμού. Την περίοδο 2012-2017 βλέπουμε μια συνολική μείωση του πληθυσμού της χώρας με απόλυτους αριθμούς να υπερβαίνει τις 355 χιλιάδες. Στις πιο παραγωγικές ηλικίες του πληθυσμού η καθίζηση είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή. Στις ηλικίες 20-54 η συνολική μείωση του πληθυσμού είναι διαρκής για όλα τα χρόνια του μνημονίου. Το αποτέλεσμα είναι την περίοδο 2010-2017 ο πληθυσμός αυτής της ηλικίας μειώθηκε σε απόλυτους αριθμούς άνω των 522 χιλιάδων.

Διάγραμμα κ1

Χάθηκαν λοιπόν από την ελληνική οικονομία πάνω από 522 χιλιάδες των πιο παραγωγικών ηλικιών του εργατικού δυναμικού της χώρας. Και συνεχίζουν να χάνονται με ρυθμούς άνω των 50.000 κάθε χρόνο.

Για να δούμε τι έγινε με την απασχόληση. Ο πίνακας που παραθέτουμε δίνει αναλυτικά τα στοιχεία για απασχόληση, ανεργία και φτώχεια.

Διάγραμμα κ2

Την περίοδο 2009-2017 ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός ηλικίας 15-64, δηλαδή το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό, μειώθηκε σε απόλυτους αριθμούς άνω των 480 χιλιάδων. Μόνο το 2017 η μείωση του ξεπέρασε τις 51 χιλιάδες. Δηλαδή έχουμε μια ραγδαία και συνεχιζόμενη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού.

Που χάθηκε αυτό το εργατικό δυναμικό; Το μεγαλύτερο μέρος του αναγκάστηκε να μεταναστεύσει προκειμένου να βρει δουλειά με προοπτικές και αμοιβές επιβίωσης. Το μεγαλύτερο πλήγμα το δέχθηκαν και εξακολουθούν να το δέχονται οι πιο παραγωγικές ηλικίες.

Την περίοδο 2009-2013 ο αριθμός των απασχολουμένων ηλικίας 15-64 μειώθηκε συνολικά κατά 1.063.829! Πόσοι απ’ αυτούς βρήκαν ξανά δουλειά τα επόμενα χρόνια, την περίοδο 2014-2017 και προστέθηκαν στο σύνολο της απασχόλησης; Μόλις οι 223.685. Δηλαδή μόλις το 21% όσων έχασαν τη δουλειά τους μόνιμα την προηγούμενη περίοδο.

Με άλλα λόγια, η ανεργία φαίνεται να μειώνεται γιατί έχει καταρρεύσει κυριολεκτικά η προσφορά εργασίας στην Ελλάδα και διώχνει συστηματικά τις πιο παραγωγικές ηλικίες. Το αποτέλεσμα είναι ότι χρειάζεται να χαθούν τουλάχιστον 5 απασχολούμενοι ηλικίας 20-54 για να μπορέσουν να βρουν δουλειά στην Ελλάδα άλλοι 2!

Διάγραμμα κ3

Μείωση της ανεργίας με 1 στους 2 σε απόλυτη εξαθλίωση.

Και τι δουλειά; Η μαζική εξόντωση – κυρίως μέσω της μετανάστευσης – των πιο παραγωγικών ηλικιών στην Ελλάδα, έχει να κάνει κυρίως με το γεγονός ότι από την ελληνική οικονομία χάθηκαν για πάντα οι πιο παραγωγικές θέσεις εργασίας. Κι αυτό εξαναγκάζει το πιο μορφωμένο, εξειδικευμένο και έμπειρο προσωπικό υψηλής παραγωγικότητας να εγκαταλείπει τη χώρα μαζικά.

Οι δουλειές που μπορεί να βρει κανείς σήμερα στην Ελλάδα είναι κυρίως χαμηλής παραγωγικότητας, χωρίς προοπτικές και δυνατότητα εξέλιξης. Κι αυτό ακριβώς το γεγονός φανερώνει η καθίζηση σε τριτοκοσμικά επίπεδα των αμοιβών εργασίας, αλλά και των όρων εργασίας.

Η απασχόληση στην ελληνική οικονομία έχει μετατραπεί σε μια ευκαιριακή, παρασιτική αγορά φτηνής και ακόμη πιο φτωχής εργασίας. Σήμερα 1 στους 2 απασχολούμενους στην Ελλάδα βρίσκεται αισίως κάτω από το όριο φτώχειας. Η δραματική επιδείνωση της συγκριτικής εισοδηματικής κατάστασης των Ελλήνων εργαζομένων φανερώνεται από τον πίνακα που παραθέτουμε.

Το εισόδημα από την εργασία σήμερα και μάλιστα πλήρους απασχόλησης δεν μπορεί να εξασφαλίσει ούτε καν την επιβίωση του εργαζόμενου. Δείτε τι συμβαίνει με τον κίνδυνο φτώχειας πριν απ’ όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις ηλικίας 18-64, ο οποίος εκτινάσσεται από το 33% του συνολικού πληθυσμού το 2008 και 2009, γύρω στο 45% το 2016-2017.

Δείτε πώς μειώνεται ο κίνδυνος φτώχειας αν περιληφθούν οι συντάξεις μόνο από τις κοινωνικές μεταβιβάσεις. Το 33% γίνεται 22% το 2008-2009. Ενώ το 45% του 2016-2017, γίνεται 25%. Με άλλα λόγια η εξάρτηση από τις συντάξεις των ήδη εργαζομένων ηλικίας 18-64 έχει πολλαπλασιαστεί. Σε βαθμό τέτοιο ώστε οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα να εξαρτώνται από τις συντάξεις όσων έχουν συνταξιοδοτηθεί προκειμένου να μην βουλιάξουν στην απόλυτη εξαθλίωση.

Κι έτσι στην Ελλάδα σήμερα δεν είναι οι εργαζόμενοι που μέσα από τις κοινωνικές συνεισφορές τους εξασφαλίζουν τις συντάξεις των παλαιότερων γενεών, αλλά ακριβώς το αντίθετο. Οι συντάξεις είναι που αποτρέπουν τους εργαζόμενους από το να βιώσουν την απόλυτη εξαθλίωση σε ανάλογα επίπεδα με τις γειτονικές χώρες των Βαλκανίων.

Γιατί λοιπόν επαίρεται ο φερόμενος ως πρωθυπουργός; Για το γεγονός ότι για να μειωθεί εικονικά η ανεργία στην Ελλάδα θα πρέπει να μειώνεται δραστικά το εργατικό δυναμικό της χώρας; Και μάλιστα στις πιο παραγωγικές του ηλικίες;

Γιατί επαίρεται; Για το γεγονός ότι η απόλυτη φτώχεια και η ολοκληρωτική κατάρρευση της αγοράς εργασίας εξασφαλίζουν την οριακή αύξηση στην ευκαιριακή απασχόληση χωρίς προοπτικές στην Ελλάδα; Και σε ποια οικονομία; Σε μια άκρως παρασιτική οικονομία όπου κυριαρχεί η ανομία της ελεύθερης αγοράς και της βιομηχανίας του μαύρου χρήματος.

Όποιος επαίρεται για την κατάσταση αυτή και μάλιστα έχει το θράσος να λέει ότι «αλλάζει σελίδα» η χώρα, τότε δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να ειρωνεύεται τα θύματά του με τον ίδιο σαρκαστικό και σαδιστικό τρόπο των ναζί όταν στην είσοδο του Άουσβιτς είχαν αναρτήσει την γνωστή πινακίδα: Arbeit Macht Frei. Η εργασία απελευθερώνει!

Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελάει, πατέρα, γιατί λάμπει ο ήλιος έτσι, γιατί φέγγει έτσι η μέρα; Γιατί ο Τσίπρας και όλη η φάρα του ανακάλυψε ότι στο Άουσβιτς της σημερινής Ελλάδας η ανεργία μειώνεται!

http://dimitriskazakis.blogspot.com/2018/08/2-5-20-54.html#more

Σάββατο, 11 Αυγούστου 2018

Γράφει ο καθ. Δημήτρης Παναγιωτόπουλος*

Όχι άλλο κάρβουνο!

Καρβουνιασμένα όλα σαν την ψυχή του Έλληνα που ζει χωρίς πίστη κι ελπίδα ούτε στο Θεό, ούτε στους ανθρώπους-συνανθρώπους

Όταν γνωρίζουμε τη μαύρη αλήθεια υπάρχει ελπίδα να βγούμε απ’ το ζοφερό σκότος!.

Σχετικά με τη ρύθμιση του ελληνικού χρέους έως το 2032, το ΔΝΤ έθεσε με καθαρό τρόπο ότι  θα χρειαστούν νέες παρεμβάσεις το νωρίτερο δυνατόν, αφού η ελληνική οικονομία είναι εγκλωβισμένη στον φαύλο κύκλο του υψηλού δημόσιου χρέους με αναιμική ανάπτυξη (βλ. 120% όταν πρωτομπήκε σε μνημόνιο  και 194% όταν «βγαίνει» από το γ’ μνημόνιο).

Έτσι  θα χρειαστούν από τώρα πρόνοιες και πρόσθετα μέτρα και όχι αναστολή των κρίσιμων αντιλαϊκών μέτρων, όπως τονίζει η κυβέρνηση. Άλλωστε, δεν είναι διόλου τυχαίο ότι η ΕΚΤ απέκλεισε την Ελλάδα από το πρόγραμμα αποδοχής ομολόγων της, ενώ όλοι οι μηχανισμοί όπως είναι ο ESM, EKT, ΔΝΤ και Eurogroup, ευθυγραμμίζονται απόλυτα σε όσα έχουν ήδη συμφωνηθεί. 

Κατά συνέπεια τούτο σημαίνει ευθέως μείωση των συντάξεων για το 2018, καθώς και μείωση του αφορολόγητου ορίου το 2020. Από τη μείωση των εισοδημάτων περί τα 3,356 δισ. ευρώ το 2018 και την υπερφορολόγηση για το στόχο των ματωμένων πλεονασμάτων. Αυτά θα πρέπει να βρίσκονται σε συσχέτιση και με τη συρρίκνωση του ποσοστού παραγωγής, ήδη 5% κάτω από το ποσοστό του 2010, που δείχνει ότι το ελληνικό ΑΕΠ θα υποχωρήσει ακόμη περισσότερο.

Τα πρωτογενή πλεονάσματα, όπως τονίζαμε τον Ιανουάριο του 2018, είναι ματωμένα καθότι σημαίνουν συρρίκνωση των δημοσίων δαπανών για κοινωνικά αγαθά και περικοπές συντάξεων με ανυπολόγιστες συνέπειες και στο πολιτικό πεδίο, που αποτελούν ένα ακόμη  λόγο για ύφεση και όχι ανάπτυξη, η οποία  παραμένει μια ευγενής ουτοπία. 

Διόλου δεν αποκλείεται δε, ένεκα ελλείψεως ρευστότητας, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα να χρειαστεί και εκ νέου ανακεφαλαιοποίηση. Παρ’ ότι θα ακολουθεί κατά γράμμα τις οδηγίες για γενικευμένους πλειστηριασμούς με ό,τι τούτο συνεπάγεται. 

Μια πρακτική που έχει εφαρμοστεί κατά κόρον από τις ιταλικές, ισπανικές και πορτογαλικές τράπεζες για άμεσα αποτελέσματα. Ήδη οι τράπεζες Alpha Bank και Eurobank έως τα τέλη του έτους αναμένεται να έχουν ολοκληρώσει την πώληση κόκκινων δανείων συνολικού ανεξόφλητου υπολοίπου 4,7 δισ. ευρώ με στόχο πάνω από τα 20 δισ. ευρώ.

Επιβεβαιώνεται επομένως πλήρως η θέση μας σε προηγούμενο άρθρο ότι «βιωσιμότητα του χρέους σημαίνει ταυτόχρονα μη βιώσιμη ελληνική οικονομία» . 

Στάχτες παντού στάχτες, αποκαΐδια γίναμε της Ε.Ε.

Μετά τα παραπάνω μπορεί  άνετα  να κατανοήσει κανείς τι σημαίνουν  τα μέτρα για πλεονάσματα  μέχρι 3,5% μέχρι τα τέλη του 2022 και προνομοθετημένα  μέτρα για πλεονάσματα μέχρι και 2, 9% μέχρι το 2060, με το χρέος δήθεν βιώσιμο ως το 2032. 

Τονίζεται βέβαια, ότι για να μπορεί να αποπληρώνεται το «βιώσιμο χρέος» αφενός και να υπάρχουν και οικονομικά μέσα για δημόσιες δαπάνες και στοιχειώδη κοινωνική πολιτική, θα πρέπει τουλάχιστο να υπάρχει ένα απόλυτα θετικό ισοζύγιο τρεχουσών εξωτερικών συναλλαγών, τουλάχιστο μέχρι 4,5-5% του ΑΕΠ , συσχετιζόμενου και με την παράμετρο, διεθνές περιβάλλον και γεωπολιτική θέση της χώρας  που μπορεί να καταστούν  αρνητικοί παράγοντες μέχρι και καταστροφικοί. 

Έτσι, είναι απορίας άξιο, πως το ΔΝΤ ένα εργαλείο της παγκόσμιας ολιγαρχίας, συστήνει σε μια κατά τα άλλα « Αριστερή Κυβέρνηση «να εκπονήσει σχέδιο μείωσης των φορολογικών συντελεστών, προκειμένου να ενισχυθούν οι επενδύσεις και να στηριχθεί το ΑΕΠ».

Η  Ελλάδα, ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με το μεγάλο πρόβλημα των προσφυγικών κυμάτων και μετά την ψευδαίσθηση της δήθεν φύλαξης των συνόρων από την ΕΕ το οποίο σημαίνει  αύξηση των στρατιωτικών της δαπανών, αφού  ούτε το ΝΑΤΟ ούτε η ΕΕ έχουν καμία υποχρέωση στη διαφύλαξη των συνόρων της, και σε προκληθεισόμενες διενέξεις χωρών μελών τους δεν ανακατώνονται!  

Μετά την «καθαρή» δήθεν έξοδο από τα μνημόνια, κατανοεί κανείς πλέον, ότι  η Ελλάδα παρά το πρόσκαιρο μαξιλαράκι, δια των υπερπλεονασμάτων, το οποίο  ανέβασε και το χρέος κατά 20 δις περίπου στα 343 δις Ευρώ, θα πρέπει να βρει τρόπους δανεισμού  για τις υποχρεώσεις της, λαμβανομένου υπόψη του δυσθεώρητου χρέους και της διάλυσης του παραγωγικού της ιστού, των αυξημένων οικονομικών αναγκών. 

Ο δανεισμός όμως γίνεται, είτε μέσα από πρόγραμμα, όπως μέχρι τώρα, είτε μέσα από τις λεγόμενες αγορές, οι οποίες όμως πέρα από το ότι τα επιτόκια δανεισμού είναι αρκούντως υψηλότερα, θα πρέπει να έχουν και την θετική διαβάθμιση των διεθνών οίκων αξιολόγησης, εργαλεία τα οποία υπακούουν στα κελεύσματα και τις εκθέσεις των διεθνών οικονομικών οργανισμών, όπως είναι το ΔΝΤ, η ΕΚΤ και ο ΕΣΜ.

Οι μηχανισμοί αυτοί  θα πρέπει να επιβεβαιώνουν το θετικόν της ελληνικής οικονομίας, το οποίο όπως κατανοεί κανείς δεν είναι βέβαιο ότι θα γίνεται!!! .

Κατά συνέπεια, Όχι λοιπόν άλλο κάρβουνο, ήλθε η ώρα για ένα  μεγάλο Δημοκρατικό Πατριωτικό Κίνημα που θα θέσει τέλος στο καθεστώς κατοχής και της αιώνιας σκλαβιάς των Ελλήνων. 

Εθνική ανεξαρτησία (δική μας σημαία αλλά και νόμισμα) τώρα, με θεσμούς παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας, και της Πολιτείας των Ελλήνων, αποτελούν το μοναδικό  Αίτημα του Ελληνικού Λαού .

*Ο Δημήτρης Παναγιωτόπουλος είναι Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δικηγόρος Παρ ́Αρείω Πάγω και ΣτΕ

https://teleytaiaexodos.blogspot.com/2018/08/blo87684648ost12.html

Του Μανώλη Κείου

Πρωτόγνωρο,αν όχι αλλόκοτο, ήταν το άκουσμα της παρουσίας εκπροσώπου του Βατικανού στην συνεδρίαση της Λέσχης Μπίλντερμπεγκ, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη κάτω από άκρα μυστικότητα, όπως πάντα, στο Τορίνο της Ιταλίας.

Το ΠΕΝΤΑΠΟΣΤΑΓΜΑ σε προηγούμενο άρθρο του είχε επισημάνει την ιδιαίτερη βαρύτητα αυτής της παρουσίας η οποία λαμβάνει χώρα για πρώτη φορά!

Καρδινάλιος Παρολίν

Εκπρόσωπος της Αγίας Έδρας στην συνεδρίαση της περιβόητης Λέσχης είναι ο καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, υπουργός Εξωτερικών του Βατικανού.

Τι δουλειά έχει όμως η αλεπού στο παζάρι;

Η συνάντηση της Bilderberg, η οποία έχει χαρακτηριστεί από τους επικριτές ως ένα είδος «παγκόσμιας σκιώδους κυβέρνησης» απευθύνεται σε αξιωματούχους και παράγοντες που από τα πόστα τους μπορούν να “αλλάξουν τον κόσμο”προς όφελος βέβαια της Νέας Τάξης Πραγμάτων την οποία υπηρετούν.

Πως επομένως το Βατικανό συμμετέχει σε μια τέτοια συνεδρίαση.

Οι πρώτες αναλύσεις ήδη έχουν πέσει στο τραπέζι.

Σύμφωνα με τους γνωρίζοντες πράγματα και καταστάσεις στους διαδρόμους του Βατικανού η συμμετοχή του καρδινάλιου Παρολίν μπορεί να είναι μια έκφραση της «κουλτούρας της συνάντησης» που ενθαρρύνεται με κάθε ευκαιρία από τον Πάπα Φραγκίσκο. Ο Πάπας συχνά ζητάει από αξιωματούχους του Βατικανού να ξεκινήσουν διάλογο με τον κόσμο.

Παραλαμβάνοντας το Βραβείο Καρλομάγνου στις 6 Μαΐου 2016, ο Πάπας Φραγκίσκος είχε αποτυπώσει ξεκάθαρα αυτή την θεωρία λέγοντας ότι «σήμερα πρέπει επειγόντως να εμπλέξουμε όλα τα μέλη της κοινωνίας στην οικοδόμηση ενός πολιτισμού που προωθεί τον διάλογο ως μορφή συνάντησης» και στη δημιουργία ενός «μέσου οικοδόμησης συναίνεσης και συμφωνίας αναζητώντας ταυτόχρονα τον στόχο μιας δίκαιης, ευαίσθητης και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνίας ».

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα όμως είναι μια άλλη ανάλυση η οποία υποστηρίζει πως η συμμετοχή του καρδινάλιου στην ομάδα Bilderberg θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας στρατηγικής διαλόγου που η Αγία Έδρα επιχειρεί με μια ομάδα ηγετών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι πέρυσι ο Καρδινάλιος Παρολίν συμμετείχε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός και στην ομιλία του εκεί στις 19 Ιανουαρίου ανέφερε τους στόχους της παπικής διπλωματίας.

Ο ίδιος ήταν που τον περασμένο Άυγουστο είχε πάει Μόσχα και πέραν των θρησκευτικού περιεχομένου συναντήσεων είχε συζητήσεις και με τον ίδιο τον Πούτιν.

Κατά συνέπεια λοιπόν είναι σαφές πως ο Παρολίν είναι το “πολυεργαλείο” της βατικάνειας διπλωματίας και το ερώτημα που αναμένει απάντηση είναι μέχρι που φθάνουν οι φιλοδοξίες του ίδιου αλλά και ποια τα σχέδια της Αγίας Έδρας….

Αναρτήθηκε στις 9 Ιουνίου 2018,

στο https://www.pentapostagma.gr/2018/06/%cf%84%ce%bf-%ce%b2%ce%b1%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%b1%ce%bd%cf%8c-%cf%83%cf%84%ce%b7-%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%ac%ce%bd%cf%84%ce%b7%cf%83%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bb%ce%ad%cf%83%cf%87%ce%b7%cf%82-bilderbe.html

Σ.γ.:Πως γίνεται βρε παιδιά και σε κάθε νεοταξίτικη οργάνωση το Βατικανό και ο Πάπας είναι παρών και μέτοχος;

“Gift Of The Magi” Bears Anti-Cancer Agents, Researchers Suggest

Date:

December 5, 2001

Source:

American Chemical Society

Summary:

Researchers have identified a compound in myrrh, one of the gifts presented to Jesus by the Three Wise Men, that they believe could be developed into a potent anticancer agent. The compound, which kills cancer cells in the laboratory, shows particular promise for the prevention and treatment of breast and prostate cancer, according to the researchers.

Είδη σμέρνων

Researchers have identified a compound in myrrh, one of the gifts presented to Jesus by the Three Wise Men, that they believe could be developed into a potent anticancer agent. The compound, which kills cancer cells in the laboratory, shows particular promise for the prevention and treatment of breast and prostate cancer, according to the researchers.